Jak odbudować florę bakteryjną po antybiotyku?

Najważniejsze informacje:

• Antybiotyk może zaburzać florę bakteryjną jelit, ponieważ działa także na pożyteczne mikroorganizmy naturalnie obecne w przewodzie pokarmowym.
• Odbudowa mikrobioty wymaga czasu i opiera się przede wszystkim na odpowiedniej diecie oraz stosowaniu probiotyków,
• Podczas antybiotykoterapii warto sięgać po probiotyki zawierające konkretne, dobrze przebadane szczepy bakterii. 

Jak antybiotyk zaburza florę bakteryjną jelit?

Flora bakteryjna jelit, nazywana też mikrobiotą jelitową, to zespół drobnoustrojów, które naturalnie bytują w przewodzie pokarmowym. Tworzą ją przede wszystkim bakterie, ale także inne mikroorganizmy, które wspierają wiele ważnych funkcji organizmu. Biorą udział m.in. w trawieniu, syntezie niektórych witamin, ochronie przed drobnoustrojami chorobotwórczymi oraz w prawidłowej pracy układu odpornościowego.

Antybiotyk działa natomiast poprzez niszczenie bakterii albo hamowanie ich namnażania. Problem polega na tym, że nie działa on wyłącznie na bakterie wywołujące zakażenie, ale może wpływać także na te pożyteczne, które naturalnie zasiedlają jelita. W efekcie dochodzi do zaburzenia równowagi mikrobioty jelitowej, czyli zmniejszenia liczby korzystnych bakterii i osłabienia ich ochronnej roli, co może skutkować:

• biegunką, 
• wzdęciami, 
• bólem brzucha,
• uczuciem dyskomfortu trawiennego
• większą podatnością rozwój niekorzystnych drobnoustrojów w jelitach.

Wpływ antybiotyku na florę bakteryjną zależy natomiast od rodzaju leku, długości terapii oraz indywidualnych cech organizmu. U części osób objawy są niewielkie i szybko ustępują, ale u innych odbudowa mikrobioty może trwać nieco dłużej. Z tego powodu po antybiotykoterapii warto zadbać o wsparcie jelit i stopniową odbudowę prawidłowej flory bakteryjnej.

Jak odbudować florę bakteryjną po antybiotyku?

Odbudowa flory bakteryjnej po antybiotyku polega przede wszystkim na wspieraniu naturalnej równowagi mikrobioty jelitowej i stopniowym przywracaniu warunków sprzyjających rozwojowi korzystnych bakterii. Nie dzieje się to od razu, ponieważ jelita potrzebują czasu, aby wrócić do równowagi po antybiotykoterapii.

Najważniejsze znaczenie ma odpowiednie postępowanie po zakończeniu leczenia, czyli przede wszystkim dobrze dobrana dieta oraz w niektórych przypadkach stosowanie probiotyków. Pomocne jest również unikanie czynników, które mogą dodatkowo podrażniać przewód pokarmowy.

Probiotyki przy antybiotyku - czy warto je stosować?

Stosowanie probiotyku w trakcie antybiotykoterapii i po jej zakończeniu może być dobrym wsparciem, ponieważ pomaga ograniczać zaburzenia flory bakteryjnej jelit i może zmniejszać ryzyko dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takich jak biegunka, wzdęcia czy uczucie dyskomfortu. Warto jednak pamiętać, że nie każdy probiotyk działa tak samo. Największe znaczenie ma konkretny szczep drobnoustroju, jego ilość oraz sposób stosowania. 

W trakcie lub po antybiotykoterapii zaleca się wybierać probiotyki zawierające dobrze poznane szczepy. Do takich szczepów należą między innymi:

• Saccharomyces boulardii,
• Lacticaseibacillus rhamnosus GG,
• Lactobacillus reuteri. 

Przy wyborze probiotyku warto dodatkowo zwrócić uwagę na:

• Dokładną nazwę szczepu - najlepiej, jeśli jest podana na opakowaniu,
• liczbę żywych kultur bakterii lub drożdżaków w jednej porcji,
• zalecenia dotyczące stosowania podczas antybiotyku i po jego zakończeniu,
• wiek osoby stosującej preparat, ponieważ część produktów jest przeznaczona dla dzieci, a część dla dorosłych,
• skład dodatkowy, jeśli u danej osoby występują alergie lub nadwrażliwości pokarmowe.

Znaczenie ma także sposób przyjmowania. Probiotyki zwykle zaleca się stosować z odstępem od antybiotyku, najczęściej około 2-3 godzin. Zmniejsza to ryzyko osłabienia działania probiotyku przez lek. Inaczej wygląda to w przypadku drożdżaków, takich jak Saccharomyces boulardii, które są często wybierane właśnie podczas antybiotykoterapii.

Warto pamiętać, że probiotyk stanowi element wsparcia, ale nie zastępuje diety ani codziennej troski o jelita. Najlepiej traktować go jako część szerszego postępowania, szczególnie wtedy, gdy podczas antybiotyku albo po jego zakończeniu pojawiają się biegunka, wzdęcia albo wyraźny dyskomfort ze strony przewodu pokarmowego. Jeśli objawy są nasilone, długo się utrzymują albo dotyczą małego dziecka, osoby starszej lub przewlekle chorej, dobór preparatu najlepiej skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Sprawdź również, jak długo brać probiotyk po antybiotyku. 

Co jeść podczas brania antybiotyku, aby wspierać florę bakteryjną?

Podczas antybiotykoterapii warto dodatkowo zadbać o dietę, która wspiera florę bakteryjną jelit i jednocześnie nie obciąża przewodu pokarmowego. Największe znaczenie ma regularne jedzenie produktów dostarczających błonnika, naturalnych składników fermentowanych oraz takich, które sprzyjają rozwojowi korzystnych bakterii jelitowych. Nie chodzi o bardzo restrykcyjny sposób żywienia, ale o codzienne wybory, które pomagają lepiej wspierać jelita już w trakcie leczenia.

W diecie podczas brania antybiotyku warto uwzględnić przede wszystkim:

• kiszonki - np. kiszoną kapustę, ogórki kiszone czy zakwas buraczany,
• fermentowane produkty mleczne - np. jogurt naturalny, kefir, maślankę, jeśli są dobrze tolerowane,
• produkty bogate w błonnik - warzywa, owoce, płatki owsiane, kasze i pełnoziarniste pieczywo,
• produkty zawierające prebiotyki - np. cebulę, czosnek, por, cykorię, szparagi czy banany,
• lekkostrawne źródła białka - np. gotowane jajka, chude mięso, ryby i strączki, jeśli nie nasilają dolegliwości.

W trakcie antybiotykoterapii warto jednocześnie ograniczyć to, co może dodatkowo podrażniać jelita albo nasilać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Dotyczy to przede wszystkim dużych ilości alkoholu, wysoko przetworzonej żywności, nadmiaru cukru i bardzo ciężkostrawnych posiłków.