Jak długo brać probiotyk po antybiotyku?

Po zakończeniu antybiotykoterapii wielu pacjentów zastanawia się, jak długo powinni kontynuować probiotyk, aby skutecznie odbudować mikroflorę jelitową. Odpowiedź nie jest jednak taka sama dla wszystkich, ponieważ mikrobiota regeneruje się w różnym tempie. Po co bierze się probiotyki po antybiotykoterapii i jak długo powinniśmy je brać?

Dlaczego po antybiotyku zaleca się brać probiotyki?

Antybiotyki są jednym z najskuteczniejszych leków w leczeniu zakażeń bakteryjnych, ale jednocześnie wpływają na naturalną mikroflorę jelit. Wobec tego ich działanie nie ogranicza się wyłącznie do bakterii chorobotwórczych. Mianowicie antybiotyki zmniejszają również liczbę korzystnych drobnoustrojów, które odpowiadają m.in. za prawidłowe trawienie, odporność i ochronę przed patogenami. Już kilka dni terapii może zaburzyć równowagę mikrobioty, co będzie objawiać się biegunką, wzdęciami, uczuciem dyskomfortu w jamie brzusznej czy spadkiem odporności.

Właśnie dlatego po antybiotykoterapii tak ważne jest wsparcie odbudowy mikroflory. Probiotyki dostarczają żywych kultur bakterii, które pomagają przywrócić równowagę w jelitach, zapobiegają biegunce poantybiotykowej i wspierają regenerację bariery jelitowej. Badania pokazują, że regularne stosowanie probiotyku w czasie i po antybiotykach zmniejsza ryzyko zaburzeń jelitowych oraz przyspiesza powrót do prawidłowej kolonizacji jelit.

Dla wielu osób przyjmowanie probiotyku jest więc nie tylko uzupełnieniem terapii, ale realną ochroną przed najczęstszymi działaniami niepożądanymi antybiotyków.

Jak długo stosować probiotyk po zakończeniu antybiotykoterapii?

Nie ma jednej uniwersalnej zasady dotyczącej długości suplementacji probiotyku po antybiotykach, ponieważ tempo regeneracji mikroflory zależy m.in. od rodzaju zastosowanego antybiotyku, czasu trwania leczenia, wieku pacjenta czy ogólnego stanu zdrowia. Przyjmuje się jednak, że aby mikrobiota mogła odbudować się w sposób stabilny, probiotyk powinien być kontynuowany jeszcze po zakończeniu antybiotykoterapii.

Najczęściej rekomenduje się stosowanie probiotyku przez co najmniej 2-4 tygodnie po ostatniej dawce antybiotyku. W przypadku antybiotyków szerokiego spektrum działania lub długiej terapii lekarze często sugerują wydłużenie suplementacji nawet do 6 tygodni, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością, seniorów, dzieci czy pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego.

Warto również pamiętać, że probiotyki działają tylko wtedy, gdy są przyjmowane regularnie i w odpowiedniej dawce. Jeśli probiotyk został zalecony przez lekarza (np. w przypadku biegunki poantybiotykowej lub u osób z czynnikami ryzyka), czas stosowania może zostać dostosowany indywidualnie.

Najważniejsza zasada dotyczy jednak tego, że probiotyk zaczynamy przyjmować już w trakcie terapii antybiotykiem (z zachowaniem odstępu), a następnie kontynuujemy go przez kilka tygodni, aby wesprzeć odbudowę mikroflory i zmniejszyć ryzyko nawrotów dolegliwości jelitowych.

Jakie probiotyki najlepiej sprawdzą się po antybiotyku?

Po zakończeniu antybiotykoterapii najważniejsze jest wsparcie mikroflory szczepami, których skuteczność została potwierdzona w badaniach. Dobrze udokumentowane działanie mają przede wszystkim probiotyki zawierające konkretne, przebadane szczepy bakterii, a nie mieszanki o niejasnym składzie.

Najczęściej rekomendowane probiotyki to:

• Lactobacillus rhamnosus GG (LGG) - jeden z najlepiej przebadanych szczepów, stosowany w zapobieganiu biegunce poantybiotykowej oraz w odbudowie mikroflory po leczeniu antybiotykami, 
• Saccharomyces boulardii - drożdżak probiotyczny odporny na działanie antybiotyków, dlatego można go stosować równolegle z lekami. Pomaga zmniejszać ryzyko biegunek, stabilizuje florę jelitową i wspiera proces regeneracji, 
• Lactobacillus reuteri oraz Lactobacillus plantarum - szczepy wspierające utrzymanie równowagi bakteryjnej, poprawiające funkcjonowanie bariery jelitowej i łagodzące objawy ze strony układu pokarmowego,
• Mieszanki Lactobacillus + Bifidobacterium - preparaty łączące kilka przebadanych szczepów, które działają uzupełniająco i wspierają odbudowę mikrobioty po antybiotykoterapii.

Po antybiotykoterapii szczególnie warto więc wybierać probiotyki, które mają jasno określone szczepy (pełne nazwy, np. Lactobacillus rhamnosus GG), zawierają odpowiednią liczbę żywych kultur (najczęściej 5-10 mld CFU i więcej) oraz zostały przebadane pod kątem odporności na działanie kwasu żołądkowego.

Jeśli antybiotyk był silny, terapia była długa albo wcześniej występowały problemy jelitowe, wówczas warto rozważyć preparaty łączące kilka dobrze poznanych szczepów, które pomagają odbudować mikroflorę w szerszym zakresie.

W przypadku dzieci, osób starszych lub pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, probiotyk powinien być natomiast dobrany indywidualnie, z pomocą lekarza lub farmaceuty.

Czy probiotyk można brać w trakcie antybiotykoterapii?

Tak jak wspomniano, probiotyk można rozpocząć już w trakcie antybiotykoterapii. Dla wielu osób jest to po prostu wygodniejsze i pomaga łagodniej przejść cały okres leczenia. Antybiotyki zaburzają równowagę mikrobioty jelitowej, dlatego włączenie probiotyku od pierwszych dni zmniejsza ryzyko biegunki poantybiotykowej, wzdęć czy dyskomfortu ze strony przewodu pokarmowego.

Warto jedynie pamiętać, aby zachować odstęp między dawką antybiotyku a probiotykiem, zazwyczaj 2-3 godziny. Dzięki temu bakterie probiotyczne mają szansę przetrwać i odbudowywać mikroflorę jelitową. W przypadku niektórych preparatów producent może zalecać inny odstęp, dlatego zawsze warto sprawdzić informacje na ulotce lub skonsultować się z farmaceutą.

Bibliografia

Szajewska, H. (2010). Probiotyki w Polsce - kiedy, jakie i dlaczego?

Ouwehand, C, A. i in. (2013). Probiotics reduce symptoms of antibiotic use in a hospital setting: A randomized dose response study

Plummer, F, S. i in. (2005). Effects of probiotics on the composition of the intestinal microbiota following antibiotic therapy

Sniffen, C, J. i in. (2018). Choosing an appropriate probiotic product for your patient: An evidence-based practical guide