Dieta przy dnie moczanowej. Co warto włączyć do jadłospisu?

Dna moczanowa to choroba zapalna, która objawia się silnymi dolegliwościami w obrębie stawów. Aby zmniejszyć objawy i zminimalizować ryzyko powikłań choroby, ważna jest codzienna dieta, która powinna bazować wyłącznie na produktach ubogopurynowych. Jak objawia się dna moczanowa? Jaką dietę stosować przy dnie moczanowej?

Dna moczanowa - co to jest? Jak się objawia?

Dna moczanowa to choroba reumatyczna, która głównie objawia się zapaleniem stawów. Zapalenie to spowodowane jest odkładaniem się kryształów moczanu sodu w płynie stawowym, okolicznych tkankach oraz tkance podskórnej. Diagnoza dny moczanowej odbywa się za pomocą badań krwi badających stężenie kwasu moczowego. Poziom kwasu moczowego we krwi powyżej 7 mg/dl diagnozuje się jako tzw. hiperurykemię, która może prowadzić do dny moczanowej. 

W przebiegu dny moczanowej wyróżnia się niejako dwa rodzaje przebiegu choroby. Pierwszy z nich cechuje się występowaniem napadów dny moczanowej, podczas których pacjent doświadcza ostrych objawów choroby, które często utrudniają lub uniemożliwiają codzienne funkcjonowanie. Zwykle napady dny moczanowej ustępują wówczas w ciągu 7-10 dni. 

Objawy napadu dny moczanowej to:

• silny ból, zaczerwienienie i obrzęk stawu, 

• skóra w okolicy stawu staje się napięta i błyszcząca, niekiedy dochodzi do złuszczenia naskórka, 

• ból najczęściej pojawia się w nocy,

• gorączka lub stan podgorączkowy, 

• dreszcze, 

• ogólne osłabienie, 

• niemożność wykonywania ruchów, ponieważ nasilają one ból.  

Napady dny moczanowej mogą dotyczyć m.in. stawu śródstopno-paliczkowego, stawów kolanowych, skokowych lub kończyn górnych. Druga forma dny moczanowej to jej przewlekła postać, kiedy to jej objawy utrzymują się przez cały czas. Faza przewlekła rozwija się najczęściej wtedy, gdy napady dny moczanowej nie są odpowiednio leczone. Nieleczona dna moczanowa może także stopniowo prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń stawu. Ponadto dna moczanowa może prowadzić do niewydolności nerek. 

Przyczyny dny moczanowej

Dna moczanowa może wystąpić na skutek różnych czynników. Wśród czynników, które mogą predysponować do wystąpienia dny moczanowej wymienia się:

• dieta wysokobiałkowa, która składa się głównie z produktów bogatych w purynę,

• predyspozycje genetyczne,

• płeć męską - mężczyźni są bardziej narażeni na rozwój dny moczanowej, 

• okres postmenopauzalny u kobiet,

• wiek powyżej 30. roku życia,

• nadwaga lub otyłość,

• nadużywanie alkoholu,

• stosowanie niektórych leków, np. diuretyków, leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego, 

• występowanie chorób przewlekłych, np. nadciśnienia, cukrzycy itd. 

Dieta przy dnie moczanowej. Co można jeść?

Leczenie dny moczanowej przede wszystkim powinno skupiać się na zmianie diety i wyeliminowaniu produktów bogatych w purynę, która podnosi poziom kwasu moczowego we krwi. Zalecana dieta przy dnie moczanowej to dieta ubogopurynowa, w której można spożywać:

• chude mięso i chude ryby,

• przetwory mleczne, niskotłuszczowe,

• sery,

• jaja,

• owoce - przede wszystkim wiśnie, jabłka, pomarańcze, gruszki, truskawki, maliny,

• warzywa - np. cukinia, marchew, cebula, pomidory, buraki, kalafior, bakłażany,

• zdrowe tłuszcze (orzechy, oliwa z olejek, olej lniany),

• produkty zbożowe. 

Istotny jest również sposób obróbki żywności. W diecie przy dnie moczanowej nie zaleca się smażenia ani pieczenia, a zamiast tego gotowanie lub duszenie. W ciągu dnia należy spożywać 4-5 posiłków w równych odstępach czasu. Ostatni posiłek należy zjeść nie później niż 3 godziny przed snem, aby uniknąć gromadzenia się kwasu moczowego podczas snu.  

Poza tym w ciągu dnia zaleca się pić minimum 2,5 litra napojów, aby wspomóc  wydalanie kwasu moczowego z organizmu wraz z moczem. Przy dnie moczanowej zaleca się pić wodę mineralną oraz różnego rodzaju zioła, która mogą osłabiać objawy dny moczanowej, tj. mniszek lekarski, który działa moczopędnie, pokrzywa, która przyczynia się do obniżenia stężenia kwasu moczowego oraz arnika górska, która działa przeciwzapalnie, przez co może łagodzić dolegliwości bólowe. 

Kaloryczność diety przy dnie moczanowej powinna być również dobrana indywidualnie do danej osoby. Gdy w przebiegu dny moczanowej jednocześnie występuje nadwaga lub otyłość, bardzo ważna jest redukcja masy ciała. Redukcja powinna przebiegać stopniowo i nie może być gwałtowna, ponieważ zbyt szybka utrata masy ciała, może przełożyć się na zaostrzenie objawów choroby. 

Czego unikać w diecie w dnie moczanowej?

Osoby cierpiące na dnę moczanową powinny wyeliminować lub ograniczyć ze swojego jadłospisu produkty, które zawierają duże ilości puryny. Dieta stosowana przy dnie moczanowej nie powinna zawierać:

• śledzi, wywarów mięsnych, wyciągów z kości,

• podrobów, konserw, wątroby, wędliny, galarety, 

• kurczaka, indyka,

• łososia, pstrąg, małży, 

• roślin strączkowych,

• tłustych przetworów mlecznych, 

• słodzonych napojów,

• drożdży, 

• kawy, herbaty, kakao,

• alkoholu. 

Farmakoterapia i suplementacja dny moczanowej

Leczenie dny moczanowej w wielu przypadkach wymaga również wdrożenia leczenia farmakologicznego, które jest połączone ze zmianą diety. W leczeniu dny moczanowej stosuje się leki zmniejszające produkcje kwasu moczowego lub zwiększającego jego wydalanie z moczem. W leczeniu doraźnie stosuje się także niesteroidowe leki przeciwzapalne bez recepty lub na receptę, które pomagają uśmierzyć ból. W zmniejszeniu dolegliwości bólowych sprawdzają się dodatkowo miejscowe okłady z lodu.

W leczeniu dny moczanowej często zalecana jest także odpowiednia suplementacja, która może zmniejszyć stężenie kwasu moczowego we krwi. Przede wszystkim warto suplementować:

• witaminę C - która obniża poziom moczanów we krwi, 

• witaminę B12 - która również jest związana z niższym stężeniem kwasu moczowego we krwi,

• kwasy omega-3 - które działają przeciwzapalnie i mogą zmniejszać objawy dny moczanowej. 

Poza tym warto stosować suplementy zawierające wyciągi z wiśni, ponieważ jak wynika z badania naukowców z Boston University, wiśnie lub wyciągi z wiśni mogą zmniejszać ilość napadów dny moczanowej.