Olej kokosowy - jakie ma właściwości?

Olej kokosowy to naturalny tłuszcz roślinny pozyskiwany z kokosów. Od lat wykorzystywany jest zarówno w kuchni, jak i w kosmetyce. W artykule wyjaśniamy, jakie właściwości ma olej kokosowy, jak działa oraz kiedy warto go stosować.

Czym jest olej kokosowy?

Olej kokosowy to naturalny tłuszcz roślinny pozyskiwany z miąższu orzecha kokosowego. W zależności od sposobu produkcji może mieć postać oleju kokosowego nierafinowanego, tłoczonego na zimno, lub rafinowanego, poddawanego procesom oczyszczania. W temperaturze pokojowej przyjmuje postać stałą, natomiast pod wpływem ciepła szybko się upłynnia, co jest jego naturalną cechą fizyczną. 

Ze względu na neutralny lub delikatnie kokosowy zapach oraz dobrą stabilność, olej kokosowy znajduje szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym i kosmetycznym. Jednak jego właściwości i sposób użycia różnią się w zależności od rodzaju oleju oraz jego zastosowania.

Jakie substancje zawiera olej kokosowy?

Olej kokosowy zawiera następujące substancje:

• Nasycone kwasy tłuszczowe
  Odpowiadają za stałą konsystencję oleju w temperaturze pokojowej oraz wysoką odporność na utlenianie. Dzięki nim olej kokosowy jest stabilny termicznie i mniej podatny na jełczenie niż wiele innych olejów roślinnych.
• Kwasy tłuszczowe średniołańcuchowe (MCT)
  To grupa kwasów tłuszczowych, które są szybciej metabolizowane przez organizm niż kwasy długołańcuchowe. Z tego względu mogą stanowić źródło energii dla organizmu i łatwiej się trawić.
• Kwas laurynowy
  Jeden z kluczowych składników oleju kokosowego, ceniony za swoje cenne właściwości biologiczne. W organizmie może przekształcać się w monolaurynę – związek o działaniu antybakteryjnym i przeciwwirusowym.
• Kwas mirystynowy i palmitynowy
  Kwasy tłuszczowe wpływające na konsystencję i właściwości natłuszczające oleju. W pielęgnacji skóry odpowiadają za efekt wygładzenia i ochrony naskórka, jednak w diecie ich nadmiar bywa przedmiotem dyskusji.
• Związki aromatyczne (w oleju nierafinowanym)
  Odpowiadają za charakterystyczny, delikatnie kokosowy zapach i smak. W procesie rafinacji są w dużej mierze usuwane, co wpływa na neutralność sensoryczną oleju.

Olej kokosowy – właściwości

Olej kokosowy wykazuje właściwości lecznicze i pielęgnacyjne, które wynikają z jego specyficznej struktury lipidowej oraz wysokiej stabilności. Jego działanie zależy jednak od sposobu użycia oraz indywidualnych potrzeb organizmu. Jakie są najważniejsze właściwości oleju kokosowego?

• wysoka stabilność termiczna
• właściwości przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe
• działanie przeciwzapalne
• właściwości przeciwdrobnoustrojowe
• silne właściwości nawilżające i natłuszczające
• wsparcie bariery hydrolipidowej skóry
• poprawa kondycji włosów
• dobra tolerancja w pielęgnacji skóry suchej i wrażliwej

Właściwości zdrowotne oleju kokosowego

Spożywanie oleju kokosowego może również wspierać zdrowie. Do jego najważniejszych właściwości zdrowotnych należą:

Wsparcie odporności

Dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym spożycie oleju kokosowego może pośrednio wspierać funkcjonowanie układu odpornościowego, głównie poprzez oddziaływanie na mikroflorę jelitową.

Wpływ na układ pokarmowy

Olej kokosowy bywa lepiej tolerowany przez część osób niż inne tłuszcze roślinne, ponieważ jego trawienie przebiega w nieco inny sposób. Może stanowić źródło energii dla organizmu, jednak jego wpływ na układ pokarmowy jest indywidualny i zależy od ilości spożycia oraz ogólnego sposobu odżywiania.

Oddziaływanie na poziom cholesterolu 

Wpływ oleju kokosowego na profil lipidowy budzi pewne kontrowersje. Z jednej strony może on podnosić poziom dobrego cholesterolu HDL, z drugiej – przy nadmiernym spożyciu może również zwiększać stężenie złego cholesterolu LDL. Z tego względu zaleca się stosowanie oleju kokosowego z umiarem, jako elementu zróżnicowanej diety, a nie jako podstawowe źródło tłuszczu.

Korzyści dla zdrowia jamy ustnej

Olej kokosowy bywa stosowany w higienie jamy ustnej, m.in. w formie płukanek. Dzięki właściwościom antybakteryjnym może wspierać redukcję bakterii odpowiedzialnych za powstawanie płytki nazębnej i nieświeżego oddechu. 

Olej kokosowy – zastosowanie

Olej kokosowy znajduje szerokie zastosowanie w kuchni i w codziennej pielęgnacji, głównie ze względu na swoją stabilność oraz właściwości ochronne. Może być wykorzystywany na wiele sposobów, a do najczęstszych należą:

Zastosowanie oleju kokosowego w kuchni

• nadaje się do smażenia i pieczenia dzięki wysokiej odporności na temperaturę
• można go spożywać jako zamiennik masła lub margaryny
• sprawdza się w diecie osób unikających produktów mlecznych
• najlepiej stosować go w umiarkowanych ilościach, jako element zróżnicowanej diety

Zastosowanie oleju kokosowego na skórę

• w pielęgnacji ciała działa natłuszczająco i ochronnie na skórę suchą i bardzo suchą
• wspomaga utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia naskórka
• może być stosowany do pielęgnacji ust, dłoni i łokci
• nie jest polecany do skóry trądzikowej i skłonnej do zapychania porów

Zastosowanie oleju kokosowego w pielęgnacji włosów

• poprawia elastyczność i miękkość włosów
• chroni końcówki przed przesuszeniem i łamaniem
• może być stosowany jako maska lub olej do olejowania włosów
• szczególnie dobrze sprawdza się przy włosach suchych i zniszczonych

Olej kokosowy w diecie. Czy warto go spożywać?

Olej kokosowy jest jednym z częściej wybieranych tłuszczów roślinnych, głównie ze względu na swoją stabilność oraz charakterystyczne właściwości fizyczne. Jego obecność w diecie może mieć zarówno zalety, jak i ograniczenia, dlatego warto stosować go świadomie i z umiarem.

Olej kokosowy może być wykorzystywany do smażenia, pieczenia oraz jako dodatek do potraw na ciepło. Sprawdza się jako zamiennik masła lub margaryny, szczególnie w diecie osób unikających produktów pochodzenia zwierzęcego. Nierafinowany olej kokosowy nadaje potrawom delikatny kokosowy aromat, natomiast rafinowany ma neutralny smak i zapach.

Ze względu na wysoką zawartość tłuszczów nasyconych, olej kokosowy nie jest polecany jako podstawowe źródło tłuszczu w diecie. Ostrożność powinny zachować osoby z zaburzeniami lipidowymi, chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz te, które muszą kontrolować poziom cholesterolu. W takich przypadkach zaleca się konsultację z lekarzem lub dietetykiem oraz stosowanie oleju kokosowego wyłącznie okazjonalnie.