Ashwagandha – czym jest i jak działa? Właściwości

Ashwagandha, znana również jako indyjski żeń-szeń jest jednym z najbardziej cenionych ziół w medycynie ajurwedyjskiej, stosowane od tysięcy lat dla wzmocnienia organizmu i poprawy pracy umysłu. Jej dobroczynne właściwości adaptogenne sprawiają, że pomaga radzić sobie ze stresem, wspiera zdrowie psychiczne, poprawia odporność i działa korzystnie na wiele układów w organizmie. Dzięki zawartości aktywnych związków ashwagandha zyskała popularność także we współczesnej suplementacji, stając się naturalnym wsparciem dla osób borykających się ze stresem i obniżonym nastrojem.prowadzących intensywny tryb życia. Dowiedz się, co to jest ashwagandha, jak działa i na co pomaga? 

Ashwagandha – co to za roślina?

Ashwagandha nazywana też witanią ospałą (Withania somnifera) lub żeń-szeniem indyjskim to roślina zaliczana do adaptogenów, czyli substancji zwiększających odporność na stres, poprawiających samopoczucie, a także pozytywnie wpływających na układ nerwowy i układ odpornościowy. Stosowanie ashwagandhy może zatem zmniejszać uczucie zmęczenia oraz wspomagać terapię stanów lękowych, depresyjnych i bezsenności.

Ashwagandha naturalnie występuje na obszarach o ciepłym klimacie – od południowej Europy, przez Afrykę, aż do Indii. To właśnie w starożytnych Indiach i tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej pierwszy raz opisano jej właściwości lecznicze i zdrowotne. Roślinę stosowano w celu poprawy ogólnego zdrowia psychofizycznego, a nawet podtrzymania młodości i wydłużenia życia. Obecnie witania ospała wykorzystywana jest przede wszystkim w postaci suplementów na redukcję stresu, wsparcie pracy mózgu i poprawę odporności organizmu.

Ashwagandha – jakie związki aktywne zawiera?

Swoje właściwości zdrowotne ashwagandha zawdzięcza obecności wielu bioaktywnych 

• Witanolidy: to związki o właściwościach przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych i adaptogennych.
• Alkaloidy: takie jak somniferyna, skopoletyna, tropina mają działanie uspokajające, przeciwlękowe i adaptogenne.
• Saponiny: wspierają układ odpornościowy i działają antyoksydacyjnie.
• Flawonoidy: mają silne właściwości przeciwutleniające, chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym.
• Fitosterole: wspomagają zdrowie układu sercowo-naczyniowego i pomagają obniżać poziom cholesterolu.

Ashwagandha – działanie

Ashwagandha to roślina znana ze swojego korzystnego wpływu na zdrowie i samopoczucie. Prozdrowotne działanie ashwagandhy to: 

Redukcja stresu i lęku

Ashwagandha jako adaptogen, pomaga organizmowi radzić sobie ze stresem poprzez:

• obniżenie poziom kortyzolu (hormonu stresu),
• zmniejszenie objaw lęku i niepokoju,
• poprawę jakości snu.

Wsparcie funkcji poznawczych

Ashwagandha poprawia pamięć i koncentrację, a dzięki zawartości witanolidów i flawonoidów chroni komórki nerwowe przed uszkodzeniami. Może także wspierać leczenie chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer czy Parkinson.

Wzmocnienie układu odpornościowego

Ashwagandha zwiększa produkcję białych krwinek, wspierając walkę z infekcjami wirusowymi i bakteryjnymi.

Poprawa kondycji fizycznej

Regularne stosowanie ashwagandhy zwiększa siłę i wytrzymałość mięśni oraz wspiera regenerację po wysiłku fizycznym. Dodatkowo stymuluje produkcję testosteronu, co sprzyja budowie masy mięśniowej i poprawie libido.

Wsparcie równowagi hormonalnej

Stosowanie witanii ospałej przez kobiety może łagodzić objawy związane z PMS i menopauzą. Z kolei u mężczyzn wspiera zdrowie układu rozrodczego, poprawia jakość plemników i zwiększa poziom testosteronu.

Działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające

Ashwagandha neutralizuje wolne rodniki, zmniejszając stres oksydacyjny. Wspiera regenerację tkanek i redukuje stany zapalne w organizmie.

Wsparcie dla układu sercowo-naczyniowego

Regularne przyjmowanie prepartów z ashwagandhą obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów. Może poprawiać ciśnienie krwi, wspierając zdrowie serca.

Wpływ na metabolizm i masę ciała

Żeń-szeń indyjski może wspierać redukcję masy ciała poprzez zmniejszenie poziomu kortyzolu i poprawę metabolizmu.

Wsparcie zdrowia psychicznego

Ashwagandha zmniejsza objawy depresji i poprawia nastrój.

Ashwagandha – właściwości

Szereg właściwości ashwagandhy korzystnie wpływa na zdrowie fizyczne i psychiczne. Do najważniejszych należą:

• Właściwości uspokajające.
• Poprawa odporności.
• Właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające.
• Wsparcie zdrowia psychicznego i funkcji mózgu.
• Wzmocnienie układu sercowo-naczyniowego.
• Wsparcie zdrowia układu rozrodczego.
• Wzmocnienie siły i wytrzymałości fizyczne.
• Regulacja poziomu cukru we krwi.
• Wsparcie leczenia cukrzycy typu 2.
• Działanie przeciwnowotworowe.
• Poprawa samopoczucia i energii.

Ashwagandha – zastosowanie

Ashwagandha ma szerokie zastosowanie przede wszystkim w suplementach diety. W tych preparatach jest wykorzystywany sproszkowany ekstrakt z korzenia ashwagandhy. Suplementy można przyjmować w postaci tabletek lub kapsułek. 

Ashwagandha - na co pomaga?

Ashwagandha pomaga m.in. w redukcji stresu i poprawie odporności na czynniki stresogenne. Wspiera zdrowie psychiczne, redukując objawy lęku i depresji, a także poprawia jakość snu i funkcje poznawcze (pamięć i koncentracja). Działa również korzystnie na układ immunologiczny, wzmacniając odporność organizmu, oraz na układ hormonalny, regulując poziomy hormonów, w tym kortyzolu. Ashwagandha jest także używana w celu poprawy wydolności fizycznej, zwiększenia siły mięśni i wytrzymałości. Dodatkowo może wspierać zdrowie układu sercowo-naczyniowego poprzez obniżanie poziomu cholesterolu i ciśnienia krwi. Wspomaga zdrowie układu rozrodczego, poprawiając jakość nasienia u mężczyzn i łagodząc objawy menopauzy u kobiet. Regularne stosowanie ashwagandhy może też chronić komórki przed stresem oksydacyjnym, dzięki jej właściwościom przeciwutleniającym.

Ashwagandha – przeciwwskazania do stosowania

Chociaż ashwagandhę uznaje się za bezpieczną roślinę, to jak w przypadku wielu ziół, również stosowanie żeń-szenia indyjskiego ma pewne przeciwwskazania. Należą do nich:

• Ciąża i karmienie piersią: Ashwagandha może wpływać na skurcze macicy, co zwiększa ryzyko poronienia. Bezpieczeństwo jej stosowania podczas karmienia piersią nie zostało dobrze zbadane.
• Choroby autoimmunologiczne: U osób z chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń czy stwardnienie rozsiane, ashwagandha może zaostrzyć objawy choroby.
• Choroby tarczycy: Ashwagandha może zwiększać poziom hormonów tarczycy, co jest ryzykowne dla osób z nadczynnością tarczycy lub przyjmujących leki na tarczycę.
• Stosowanie leków o działaniu uspokajającym i nasennym: Ze względu na działanie uspokajające ashwagandha może nasilać efekty tych leków, co może prowadzić do nadmiernej senności.
• Stosowanie leków obniżających ciśnienie krwi lub poziom cukru: Ashwagandha może wzmacniać działanie takich leków, prowadząc do niebezpiecznego obniżenia ciśnienia krwi lub poziomu cukru.
• Choroby żołądkowo-jelitowe: W niektórych przypadkach stosowanie preparatów z ashwagandhą może podrażniać układ pokarmowy i nasilać objawy m.in. wrzodów żołądka.
• Alergia lub nadwrażliwość: U osób wrażliwych na składniki ashwagandhy mogą wystąpić reakcje alergiczne, takie jak wysypka, świąd czy problemy z oddychaniem.

Rozpoczęcie stosowania ashwagandhy warto skonsultować z lekarzem.

Ashwagandha – jak dawkować?

Preparaty doustne z ashwagandhą dawkuje się w zależności od zawartości witanolidów. Zalecane dzienne dawki zawsze znajdują się na opakowaniu konkretnego suplementu. Najczęściej w kapsułkach lub tabletkach umieszczane jest od 160 do 300 mg ekstraktu z witanii ospałej.

Źródła:

Połumackanycz M. i in., Ashwagandha (Withaniasomnifera L.) – roślina o udokumentowanych właściwościach prozdrowotnych, „Farmacja Polska” t. 76, nr 8/ 2020, s. 442-447.

https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-953/ashwagandha

https://www.healthline.com/nutrition/ashwagandha