Adaptogeny na jesienną chandrę – czy warto je stosować?

Jesienna chandra to szereg dolegliwości, z którym w sezonie jesiennym zmaga się wielu z nas. Obniżony nastrój, problemy ze snem, trudności z koncentracją, brak energii i motywacji - to wszystko to typowe objawy jesiennej chandry, które możemy naturalnie obniżyć za pomocą adaptogenów. Czym są adaptogeny i jak działają na jesienną chandrę?

Jak pokonać jesienną chandrę?

Choć jesień potrafi być naprawdę piękna, to niestety w tym okresie wielu z nas zmaga się z tzw. jesienną chandrą. Jesienią dni stają się coraz krótsze, brakuje nam światła słonecznego, dni są ponure, a temperatura coraz niższa. Wszystko to może powodować brak energii, gorsze samopoczucie, nadmierną senność, problemy z utrzymaniem uwagi i koncentracją czy zwiększoną podatność na stres. 

I choć objawy jesiennej chandry powinny z czasem przeminąć, to niekiedy są one na tyle wyraźne, że utrudniają nasze codzienne funkcjonowanie. Możemy jednak samodzielnie zadbać o siebie i przyspieszyć powrót do normalnego funkcjonowania, dzięki adaptogenom. 

Co to są adaptogeny?

Termin adaptogenów został wprowadzony w 1947 r. przez lekarza Nikołaja Lazareva, który definiował adaptogeny jako substancje pozwalające organizmowi reagować na fizyczne, chemiczne i biologiczne czynniki stresujące poprzez zwiększenie nieswoistej odpowiedzi organizmu przeciwko stresorom. Adaptogeny to rośliny, które mają niejako normalizujący wpływ na nasz organizm, pozwalają one zwiększyć zdolność organizmu do szybszego przystosowania się do zmiennych warunków środowiska.

Zdaniem Brekhamana i Dadymova daną roślinę można nazwać adaptogenem, jeżeli spełnia poniższe warunki:

1. Przyczynia się do wzrostu odporności organizmu przeciwko szerokiemu spektrum czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych,

2. Wywiera normalizujący efekt na różne organy i układy w organizmie, niezależnie od kierunku zmian,

3. Nie zakłóca prawidłowego funkcjonowania organizmu ani nie jest dla niego toksyczna. 

Choć do tej pory mechanizm działania adaptogenów nie jest do końca poznany, to istnieje szereg badań naukowych potwierdzających ich pozytywny wpływ na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne. Dzieje się tak dzięki zmianom morfologicznym, biochemicznym i fizjologicznym na poziomie komórkowym i narządowym.

Rodzaje najpopularniejszych adaptogenów to m.in.:

• ashwagandha,

• lukrecja gładka,

• żeń-szeń,

• różeniec górski,

• wąkrota azjatycka,

• jagody goji,

• cytryniec chiński.

Adaptogeny możemy stosować w formie suplementów diety pod postacią tabletek, kapsułek lub płynów. Niektóre z adaptogenów można również dodawać do posiłków, przykładowo jagody goji, które są popularnym dodatkiem np. do owsianek. 

Jak adaptogeny działają na jesienną chandrę?

Adaptogeny są znane głównie z powodu swoich właściwości uspokajających, przeciwstresowych i poprawiających funkcje poznawcze. Z tego powodu ich suplementacja w okresie jesiennym może skutecznie pomóc osłabić objawy jesiennej chandry lub całkowicie je wyeliminować. Poza tym okres jesienny to czas wzmożonej podatności na przeziębienia i infekcje. W tym również pomogą nam adaptogeny, które mają działanie antyoksydacyjne: chronią nasz organizm przez wolnymi rodnikami i poprawiają naszą odporność. 

Jakie adaptogeny warto suplementować na jesienną chandrę?

Ashwagandha na jesienną chandrę

Ashwagandha to jeden z najbardziej rozpoznawalnych adaptogenów, który zgodnie z badaniami może zmniejszać objawy lęku, działa przeciwstresowo i obniża poziom kortyzolu we krwi. Ashwagandha przeciwdziała również zmęczeniu i pomaga zaadaptować się do stresu zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Ponadto ashwagandha ma działanie wyciszające i uspokajające, dzięki czemu może ułatwiać zasypianie i poprawiać jakość snu. 

Niektóre badania pokazują także, że Ashwagandha może zmniejszać objawy depresyjne, jednak warto pamiętać, że suplementacja adaptogenów nie zastąpi leczenia farmakologicznego ani psychoterapii, metod, które często są niezbędne w leczeniu depresji oraz zaburzeń lękowych. 

Żeń-szeń a jesienna chandra

Korzeń żeń-szenia to kolejny adaptogen, który przeciwdziała zmęczeniu i zwiększa poziom energii. Suplementacja żeń-szeniem poprawia wytrzymałość fizyczną i psychiczną i zwiększa energię do działania, co może być szczególnie pomocne w okresie jesiennym, kiedy wiele osób cierpiących na jesienną chandrę brakuje im energii oraz motywacji do podejmowania codziennych czynności. 

Dodatkowo żeń-szeń poprawia funkcje poznawcze, pozytywnie wpływa na pamięć, koncentrację i wydolność umysłową. Poza tym może on redukować poziom stresu i obniżać poziom kortyzolu we krwi. W rezultacie regularna suplementacja żeń-szeniem sprzyja poprawie samopoczucia i zmniejszeniu objawów stresu. 

Różeniec górski a jesienna chandra

Różeniec górski, podobnie co żeń-szeń działa pobudzająco i energetyzująco. Zmniejsza objawy zmęczenia, zwiększa wydolność umysłową i fizyczną oraz poprawia pamięć i koncentracją. Dodatkowo różeniec górski pomaga w obniżeniu kortyzolu, a tym samym poziomu stresu, przyczynia się do poprawy samopoczucia i zmniejszeniu uczucia przygnębienia, często występującego w przebiegu jesiennej chandry. 

Jak stosować adaptogeny na jesienną chandrę?

Dawkowanie adaptogenów powinno być zgodne z zaleceniami producenta, które znajdziemy na opakowaniu lub ulotce suplementu z adaptogenami. Ponadto nie zaleca się samodzielnego łączenia ze sobą różnych adaptogenów, lepszą opcją jest wybór gotowego suplementu diety, który zawiera w sobie kombinację kilku adaptogenów. Wybierając taki suplement, będziemy mieć pewność, że zawarte w nim adaptogeny wzmacniają swoje działanie. 

W przypadku przyjmowania jakichkolwiek leków stosowanie adaptogenów należy skonsultować z lekarzem prowadzącym. W szczególności dotyczy to przyjmowania leków o działaniu nasennym, uspokajającym, przeciwdepresyjnym lub immunomodulacyjnym. Leki te mogą bowiem powodować niekorzystne interakcje z niektórymi adaptogenami. 

Ponadto należy pamiętać o przeciwwskazaniach do stosowania adaptogenów. Nie powinny ich stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią, a także dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia. Niektóre adaptogeny nie są również przeznaczone dla osób ze współistniejącymi chorobami, w związku z czym w takiej sytuacji, stosowanie adapogenów także należy skonsultować z lekarzem.