Depresja maskowana - jak ją rozpoznać?

Na depresję w Polsce cierpi około 1,2 mln osób, w tym zarówno dzieci, jak i dorosłych. Nie jest znana liczba osób, które cierpią na depresję maskowaną, będącą jednym z bardziej skomplikowanych podtypów depresji. Depresja maskowana cechuje się na tyle specyficznymi objawami, że niestety łatwo pomylić ją z innym zaburzeniem lub chorobą somatyczną. Jak objawia się depresja maskowana? Jak ją leczyć?

Depresja maskowana - objawy

Depresja maskowana to jeden z rodzajów depresji, który niestety bywa rzadko diagnozowany ze względu na specyfikę objawów i trudności w procesie diagnostycznym. Ten rodzaj depresji nie jest zaklasyfikowany przez żaden system diagnostyczny jako odrębny jej podtyp, niemniej jednak statystyki pokazują, że depresja maskowana może dotyczyć nawet 6-7 proc. wszystkich zachorowań. 

Depresja maskowana objawia się zupełnie inaczej niż klasyczny rodzaj depresji. W jej przebiegu depresja ukrywa się pod tzw. maskami, a więc objawia się symptomami wskazującymi nie na depresję, ale na inne problemy natury psychicznej lub fizycznej.

W depresji maskowanej wyróżnia się 4 główne rodzaje masek:

1. Maski psychopatologiczne - depresja objawia się głównie objawami innych zaburzeń psychicznych. Najczęściej mamy do czynienia z objawem lęku, wtedy w przebiegu depresji maskowanej dominują objawy lęku wskazujące (fałszywie) na zaburzenia lękowe. Depresja maskowana może również “ukrywać się” pod fobiami, zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi, zaburzeniami odżywiania).
   
   
2. Maski psychosomatyczne - depresja maskowana w tym przypadku ukrywa się za objawami fizycznymi, takimi jak:
   
   
• świąd skóry,
• mrowienie ciała,
• drętwienie ciała,
• wzmożone napięcie mięśniowe,
• wzmożona potliwość,
• zespół niespokojnych nóg,
• dolegliwości ze strony układu pokarmowego, np. nudności,
• wzrosty ciśnienia krwi,
• zaburzenia libido. 
3. Maski bólowe - depresja objawia się głównie bólami głowy, kręgosłupa, serca, brzucha, nerwobólami, bólami narządów płciowych itp.,
4. Maski behawioralne - depresja ukrywa się za szkodliwymi, ryzykownymi zachowaniami, takimi jak m.in. nadużywanie substancji psychoaktywnych, objadanie się, przypadkowe kontakty seksualne itd. 

Niektórzy badacze wyróżniają również jeszcze jedną maskę depresyjną pod postacią zaburzeń rytmu okołodobowego. Wówczas depresja cechuje się problemami z zasypianiem, ze wstawaniem rano, wybudzaniem się w nocy oraz nadmierną sennością w ciągu dnia. 

Depresja maskowana - przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyny depresji są zróżnicowane i najczęściej pojawia się ona na skutek kombinacji różnych czynników. Wśród przyczyn zaburzeń depresyjnych wymienia się:

• czynniki genetyczne - większe ryzyko rozwoju depresji występuje w rodzinach, w których członek rodziny chorował na depresję,
• czynniki biologiczne - nieprawidłowe równowaga neuroprzekaźników w mózgu,
• traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa,
• kryzysy życiowe i trudne wydarzenia, np. rozwód, rozstanie, śmierć bliskiej osoby, choroba własna lub bliskiej osoby, problemy finansowe itd.,
• zaburzenia hormonalne,
• przyjmowanie niektórych leków,
• niektóre choroby somatyczne,
• konieczność adaptacji do nowych warunków, np. narodziny dziecka, wyprowadzka za granicę. 

Ryzyko rozwoju depresji mogą również zwiększać niektóre czynniki predysponujące, takie jak:

• czynniki osobowościowe - nadmierną lękliwość, perfekcjonizm, brak umiejętności w radzeniu sobie z trudnymi doświadczeniami,
• brak wsparcia społecznego,
• życie w ciągłym stresie, 
• niskie poczucie własnej wartości,
• nadużywanie alkoholu, substancji psychoaktywnych. 

Jak wygląda diagnoza depresji maskowanej?

Diagnoza depresji maskowanej jest bardzo trudna. Niestety wiele osób bywa błędnie diagnozowanych i pozostaje bez odpowiedniej pomocy. Dzieje się tak ze względu na specyfikę jej objawów. Depresja maskowana charakteryzuje się objawami, które mogą wskazywać np. na różnego rodzaju choroby somatyczne, dlatego pacjenci w pierwszej kolejności najczęściej udają się do internisty, który próbuje znaleźć przyczynę ich trudności.

Rzadko kiedy pacjenci są kierowani do psychiatry i jednocześnie oni sami nie zwracają się o pomoc do specjalistów zdrowia psychicznego, ponieważ tak naprawdę nie podejrzewają, że źródłem ich problemów może być depresja. 

Dzieje się również tak, że wielu specjalistów po miesiącach, a nawet latach nie może odnaleźć przyczyny dolegliwości i wtedy, pacjenci kierowani są do psychiatry, który dopiero wtedy jest w stanie przeprowadzić diagnozę i dobrać odpowiednią metodę leczenia depresji maskowanej. 

Depresja maskowana - jak leczyć?

Leczenie depresji maskowanej powinno przybierać taką samą formę, co leczenie klasycznej depresji. Najczęściej leczenie obejmuje farmakoterapię pod postacią leków przeciwdepresyjnych, przeciwlękowych oraz stabilizatorów nastroju, które oczywiście zawsze dobiera psychiatra.

Pierwsze efekty działania leku można zauważyć już po 2-4 tygodniach, zaś pełne działanie farmakoterapii rozwija się od 6 do 8 tygodnia stosowania leku. W leczeniu depresji stosuje się podejście dwutorowe, które oprócz farmakoterapii obejmuje również psychoterapię. Zgodnie z badaniami największą skuteczność leczenia depresji wykazuje psychoterapia poznawczo-behawioralna, choć w leczeniu stosowana jest też psychoterapia psychodynamiczna.

Ile trwa leczenie depresji maskowanej? Wszystko zależy od indywidualnego przypadku, ważne jest jednak, aby leczeniem zajmowali się specjaliści, którzy wiedzą, kiedy zakończyć leczenie depresji maskowanej - jak pomóc pacjentom, aby zapobiec nawrotom choroby.

W leczeniu ogromną rolę odgrywa także wsparcie bliskich osób, które może stanowić pewnego rodzaju motywację do podjęcia oraz kontynuowania leczenia.