Upławy - skąd się biorą i co oznaczają?

Wydzielina z pochwy pojawia się u każdej kobiety i jest naturalnym elementem funkcjonowania organizmu. Zdarza się jednak, że jej ilość, kolor lub zapach ulegają zmianie. Wówczas możemy mówić o upławach, których nigdy nie należy bagatelizować. Czym są upławy i co mogą oznaczać? 

Co to są upławy?

Upławy to nieprawidłowa wydzielina z pochwy, która różni się od naturalnego śluzu szyjkowego kolorem, zapachem, konsystencją oraz ilością. Fizjologiczna wydzielina z pochwy jest bowiem naturalnym zjawiskiem: jest ona produkowana w celu utrzymania odpowiedniego nawilżenia pochwy. Naturalny śluz pochwowy dodatkowo stanowi element mechanicznej ochrony przed drobnoustrojami, a jego wygląd i ilość zmieniają się w zależności od fazy cyklu miesiączkowego, wieku, aktywności seksualnej oraz poziomu hormonów.

Upławy jednak, w przeciwieństwie do fizjologicznej wydzieliny, która jest przezroczysta lub lekko mlecznobiała i bezzapachowa, najczęściej świadczą o infekcji bakteryjnej, grzybiczej, stanach zapalnych dróg rodnych, a w rzadkich przypadkach nawet o poważnych schorzeniach. 

Upławy - jak wyglądają? 

Upławy mogą różnić się między sobą kolorem, konsystencją, zapachem oraz ilością. Zmiany w wyglądzie wydzieliny z pochwy są jednak często pierwszym sygnałem, że dochodzi do stanu zapalnego lub infekcji. Co oznaczają konkretne upławy? 

• Białe, gęste i grudkowate - najczęściej świadczą o grzybiczym zapaleniu pochwy (kandydozie); zwykle towarzyszy im świąd i pieczenie. Wyglądem i konsystencją przypominają twaróg, towarzyszy im również ból przy stosunku płciowym oraz dyskomfort przy oddawaniu moczu,

• Szare, o rybim zapachu - są charakterystyczne dla bakteryjnej waginozy, czyli zaburzenia równowagi mikrobiologicznej w pochwie. Zazwyczaj mają one wodnistą, jednorodną konsystencję i są bardziej obfite niż wydzielina fizjologiczna, 

• Żółtozielone, pieniste - mogą sugerować zakażenie rzęsistkiem pochwowym; często współwystępują ze świądem, dolegliwościami bólowymi i pieczeniem podczas oddawania moczu, 

• Brązowawe lub podbarwione krwią - mogą być związane z zapaleniem szyjki macicy, urazem mechanicznym lub zmianami w błonie śluzowej macicy. Brązowa wydzielina z pochwy może również pojawiać się przed okresem jako zwiastun nadchodzącej miesiączki, 

• Wodniste, obfite i bez zapachu - mogą występować w infekcjach przenoszonych drogą płciową, np. chlamydiozie.

Skąd się biorą upławy? Upławy i ich przyczyny

Upławy to najczęściej objaw zaburzenia naturalnej równowagi w obrębie pochwy zarówno mikrobiologicznej, jak i hormonalnej. Do najczęstszych przyczyn upławów należą:

• Infekcje pochwy i szyjki macicy - najczęstszą przyczyną upałów są zakażenia bakteryjne (np. waginoza bakteryjna), grzybicze (np. kandydoza) lub pasożytnicze (np. rzęsistkowica). Zmieniają one skład flory bakteryjnej pochwy i prowadzą do stanu zapalnego

• Zakażenia przenoszone drogą płciową - choroby takie jak chlamydioza, rzeżączka czy rzęsistkowica bardzo często objawiają się nieprawidłową wydzieliną, zwykle o nieprzyjemnym zapachu, zmienionej konsystencji i barwie, 

• Zaburzenia hormonalne - spadek poziomu estrogenów, np. w okresie menopauzy, połogu lub w wyniku stosowania niektórych leków hormonalnych może prowadzić do ścieńczenia nabłonka pochwy i zaburzeń jej mikroflory, co sprzyja infekcjom i upławom, 

• Niedostateczna lub nadmierna higiena intymna - zbyt rzadkie mycie się, stosowanie wkładek higienicznych i bielizny wykonanej ze sztucznych materiałów może sprzyjać namnażaniu się patogenów w obrębie pochwy. Z kolei zbyt częste mycie (szczególnie przy użyciu silnych środków) może wypłukiwać naturalne bakterie ochronne, 

• Reakcje alergiczne i podrażnienia - niektóre kosmetyki, wkładki higieniczne, detergenty, a także lateks w prezerwatywach mogą powodować podrażnienia i reakcje zapalne, objawiające się m.in. upławami, 

• Nowotwory szyjki macicy lub endometrioza -  W rzadkich przypadkach nieprawidłowa wydzielina, zwłaszcza podbarwiona krwią, może być objawem zmian nowotworowych lub endometriozy. 

Jak pozbyć się upławów?

Leczenie upławów zależy od ich przyczyny, dlatego w przypadku wystąpienia nieprawidłowej wydzieliny z pochwy zawsze zaleca się skonsultować z lekarzem, który wykona badanie ginekologicznego i mikrobiologiczne i dopiero na tej podstawie zaproponuje indywidualną formę leczenia. 

Leczenie upałów najczęściej opiera się na stosowaniu leków przeciwgrzybiczych lub antybiotyków, dopochwowo albo doustnie, w zależności od rodzaju infekcji. Jeśli przyczyną upławów jest zakażenie przenoszone drogą płciową, leczeniem należy również objąć partnera seksualnego.

W trakcie leczenia oraz po jego zakończeniu warto wesprzeć naturalną równowagę mikroflory pochwy, stosując probiotyki ginekologiczne zawierające szczepy takie jak Lactobacillus rhamnosus czy Lactobacillus reuteri. Regularne stosowanie probiotyków wspomaga odbudowę prawidłowej flory bakteryjnej i może zmniejszyć ryzyko nawrotu dolegliwości.

Równocześnie należy zadbać o właściwą higienę intymną. Zaleca się unikania drażniących środków myjących, a zamiast tego wybieranie łagodnych preparatów do higieny intymnej. Warto również nosić bieliznę wyłącznie z przewiewnych, naturalnych materiałów. 

Co ważne, należy pamiętać, że samodzielne próby leczenia upławów bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem mogą prowadzić do nieskutecznej terapii i opóźnienia postawienia właściwej diagnozy, dlatego zawsze w przypadku wystąpienia upałów należy zgłosić się do ginekologa.