Zmiany w sposobie wystawiania recept - wszystko, co warto wiedzieć

Nowe przepisy w zakresie wystawiania recept w listopadzie 2024 roku mają na celu ułatwienie pracy lekarzy i farmaceutów, usprawnienie procesów związanych z wydawaniem leków oraz zwiększenie bezpieczeństwa pacjentów. Z czego wynikają zmiany? Sprawdź, jakie są najważniejsze aspekty tych reform i na czym dokładnie polega ich wpływ na system ochrony zdrowia.

Zmiany w sposobie wystawiania recept: listopad 2024. Najważniejsze informacje

Co trzeba wiedzieć o najnowszych zmianach w sposobie wystawiania recept? 7 listopada 2024 roku weszła w życie nowelizacja rozporządzenia ministra zdrowia, która dotyczy substancji psychotropowych, środków odurzających, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje.

Jaki jest cel tych zmian? Według przedstawicieli resortu zdrowia, nowe przepisy mają przyczynić się do „wzmocnienia nadzoru nad preskrypcją substancji kontrolowanych” i zminimalizować ryzyko nadużywania części leków.

O co dokładnie chodzi? Najważniejsza zmiana to wprowadzenie wykazu środków odurzających, prekursorów kategorii 1 i substancji psychotropowych na receptę, której wystawienie może mieć miejsce wyłącznie podczas osobistego kontaktu z lekarzem podczas wizyty stacjonarnej. W związku z tym, na konkretne leki nie będzie można uzyskać recepty w trakcie teleporady u lekarza specjalisty przyjmującego na NFZ i wizyty prywatnej. Wprowadzone zapisy mają też w założeniu ograniczyć wystawianie recept na silne leki (opioidy) przez tak zwane receptomaty, bez jakiejkolwiek konsultacji lekarskiej. 

Jakie substancje znalazły się na liście?

• morfina,
• fentanyl,
• oksykodon,
• ziele konopi (innych niż włókniste oraz wyciągi), nalewki farmaceutyczne, wszystkie inne wyciągi z konopi innych niż włókniste,
• żywica konopi.

Czy są jakieś wyjątki, które zostały ujęte w przepisach?

Zapis dotyczący wymogu osobistego zbadania pacjenta nie odnosi się do recept, które są wystawiane przez lekarzy POZ, przepisujących lek w ramach kontynuacji leczenia. Kogo nie obejmuje ten wyjątek? Lekarzy, którzy pracują w systemie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. 

Uwaga! Recepty, które zostały wystawione do dnia 7 listopada 2024 roku, czyli wejścia nowych przepisów w życie, można oczywiście zrealizować. Co w sytuacji, gdy stan zdrowia pacjenta wymaga kontynuacji leczenia od 7 listopada na podstawie nowych recept? Wtedy należy stosować się do przepisów zawartych właśnie w nowelizacji ustawy.

Korzyści dla pacjentów i systemu, czyli co na tym zyskamy

Dlaczego dla resortu zdrowia tak ważne było, żeby ograniczyć możliwość otrzymywania recept za pośrednictwem receptomatów?

Receptomaty, czyli automaty do wystawiania recept na leki, budzą wiele kontrowersji.  Ich głównym celem jest ułatwienie pacjentom dostępu do recept, zwłaszcza na leki stosowane przewlekle. Chociaż mają swoje zalety (oszczędność czasu i odciążenie lekarzy), istnieje kilka poważnych problemów związanych z ich działaniem:

1. Brak osobistej diagnozy

Receptomaty wystawiają recepty na podstawie wcześniejszych zaleceń lekarskich, bez aktualnej diagnozy. W przypadku niektórych chorób objawy mogą się zmieniać, a pacjenci mogą potrzebować modyfikacji leczenia. Automatyczne przedłużanie recept może prowadzić do sytuacji, w których stan pacjenta nie jest prawidłowo monitorowany.

2. Ryzyko nadużywania leków

Łatwy dostęp do recept może sprzyjać nadużywaniu leków, zwłaszcza tych o działaniu uzależniającym (np. leki opioidowe czy uspokajające). Bez regularnych kontroli lekarskich pacjenci mogą nie zauważyć, że ich leczenie wymaga zmiany lub zakończenia.

3. Bezpieczeństwo i błędy w systemie

Systemy receptomatów opierają się na algorytmach i danych wprowadzonych do bazy. W przypadku awarii technicznych, błędów w oprogramowaniu czy nieaktualnych informacji może dojść do niewłaściwego wystawienia recepty, co może zagrażać zdrowiu pacjenta.

4. Odpowiedzialność prawna

W przypadku błędów w leczeniu wynikających z recepty wystawionej przez automat trudniej jest ustalić odpowiedzialność. Lekarze mogą obawiać się korzystania z takich systemów, ponieważ nie mają pełnej kontroli nad procesem, a to może wpływać na ich praktykę zawodową.

5. Brak indywidualnego podejścia do pacjenta

Każdy pacjent jest inny, a automatyczny system nie uwzględnia subtelnych różnic w stanie zdrowia czy historii choroby. Brak bezpośredniego kontaktu z lekarzem może prowadzić do pominięcia istotnych informacji, które mogłyby wpłynąć na decyzję dotyczącą leczenia.

Wprowadzone w nowelizacji zmiany są więc odpowiedzią na potrzeby zwiększenia przejrzystości i bezpieczeństwa w procesie wystawiania i realizacji recept. Pacjenci mogą teraz liczyć na bardziej precyzyjne przepisywanie leków, co zmniejsza ryzyko błędów i nadużyć. Nowe zasady w zakresie opioidów mają chronić zdrowie pacjentów przed negatywnymi skutkami nadmiernego stosowania tych leków, poprawić ich bezpieczeństwo oraz zwiększyć kontrolę nad wydawaniem leków.

Pacjenci, lekarze i farmaceuci muszą być świadomi nowych regulacji, aby wystawiać i realizować recepty w prawidłowy sposób.

Chcesz wzmocnić swój organizm w sezonie jesienno-zimowym? Przeczytaj nasz wpis o tym, jak łączyć ze sobą witaminy i minerały, żeby się lepiej wchłaniały.

Źródła:

dr nauk biologicznych Ewelina Sochacka, Zmiany w wystawianiu recept. Których leków nie zamówimy przez telefon lub Internet?, https://www.doz.pl/czytelnia/a18167-Od_dzisiaj_zmiany_w_sposobie_wystawienia_recept.

Jacek Janik, Co z ustawową „receptą” na receptomaty?, https://www.termedia.pl/mz/Co-z-ustawowa-recepta-na-receptomaty-,58285.html.