Różowy październik - miesiąc świadomości raka piersi

Październik na całym świecie poświęcony jest zwiększaniu świadomości na temat raka piersi, choroby, która co roku dotyka tysiące kobiet w Polsce. To czas, w którym szczególnie mocno podkreśla się znaczenie profilaktyki, badań kontrolnych i wczesnego wykrywania zmian. Na czym polega akcja Różowy Październik? 

Dlaczego warto mówić o raku piersi? Znaczenie profilaktyki

Rak piersi jest najczęściej diagnozowanym nowotworem u kobiet w Polsce. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów co roku rozpoznaje się go u ponad 20 tysięcy kobiet, a około 7 tysięcy umiera z jego powodu. Warto podkreślić, że ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem. Najwięcej przypadków notuje się u kobiet po 50. roku życia, ale choroba może pojawić się także u młodszych kobiet nawet przed 30. rokiem życia.  

Dane epidemiologiczne wskazują, że wczesne wykrycie raka piersi radykalnie zwiększa szanse na wyleczenie. W przypadku zmian wykrytych na bardzo wczesnym etapie skuteczność leczenia nowotworu piersi sięga nawet 90%, podczas gdy w stadium zaawansowanym odsetek ten drastycznie spada.

Właśnie dlatego październik (tzw. Różowy Październik) na całym świecie obchodzony jest jako miesiąc świadomości raka piersi. W tym czasie organizowane są liczne akcje edukacyjne, marsze, bezpłatne badania profilaktyczne i kampanie medialne, których celem jest przypominanie kobietom o samobadaniu piersi i regularnych kontrolach lekarskich.

Symbolem Różowego Października jest natomiast różowa wstążka, znak solidarności z kobietami zmagającymi się z nowotworem piersi oraz symbol wsparcia i nadziei. Dzięki ww. inicjatywom coraz więcej kobiet dowiaduje się o znaczeniu profilaktyki i podejmuje działania, które mogą uratować ich zdrowie oraz życie.

Jakie są główne czynniki ryzyka raka piersi? 

Wśród czynników ryzyka nowotworu piersi wymienia się: 

• Wiek - ryzyko nowotworu piersi rośnie szczególnie po 50. roku życia,

• Uwarunkowania genetyczne - mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 znacząco zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania,

• Obciążenie rodzinne - występowanie raka piersi lub raka jajnika u krewnych pierwszego stopnia zwiększa ryzyko nowotworu piersi, 

• Hormonalne czynniki ryzyka - wczesne rozpoczęcie miesiączkowania, późna menopauza, brak ciąż lub późne macierzyństwo, a także długotrwałe stosowanie hormonalnej terapii zastępczej mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu piersi. Kiedy warto sprawdzić hormony i co mówią wyniki? Więcej na ten temat znajdziesz na naszym blogu.

• Styl życia - otyłość, brak aktywności fizycznej, nadmierne spożycie alkoholu, palenie papierosów, dieta bogata w tłuszcze nasycone zwiększają ryzyko raka piersi. 

Chociaż czynników biologicznych nie można wyeliminować, istotną rolę odgrywa profilaktyka stylu życia. Badania pokazują, że na zmniejszenie ryzyka zachorowania na nowotwór piersi mają wpływ: regularna aktywność fizyczna, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, zdrowa dieta, unikanie alkoholu i rezygnacja z palenia papierosów. 

Równie ważne są działania w zakresie profilaktyki wtórnej, czyli samobadanie piersi, badania obrazowe (USG, mammografia) i regularne konsultacje lekarskie, które umożliwiają wykrycie zmian na wczesnym etapie, kiedy leczenie jest najbardziej skuteczne. 

Samobadanie piersi - jak i kiedy je przeprowadzać?

Samobadanie piersi jest jednym z najprostszych i najważniejszych elementów profilaktyki raka piersi. Regularne obserwowanie swojego ciała pozwala bowiem szybciej zauważyć wszelkie niepokojące zmiany i w razie potrzeby skonsultować je z lekarzem.

Samobadanie piersi należy wykonywać raz w miesiącu, najlepiej między 6. a 9. dniem cyklu miesiączkowego, gdy piersi nie są obrzmiałe ani tkliwe. Kobiety po menopauzie, aby zachować regularność, mogą wybrać dowolny stały dzień miesiąca, np. pierwszy dzień każdego miesiąca.

Samobadanie składa się z dwóch etapów:  

• Obserwacja - polega na dokładnym obejrzeniu piersi przed lustrem, najpierw z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała, następnie uniesionymi do góry. Należy zwrócić uwagę na symetrię, kształt piersi, wygląd skóry i brodawek (np. czy nie są wciągnięte, zaczerwienione, czy nie pojawia się wydzielina), 

• Badanie palpacyjne - wykonuje się opuszkami palców, kolistymi ruchami. Piersi bada się zarówno w pozycji stojącej (np. pod prysznicem), jak i leżącej. Należy systematycznie uciskać całą powierzchnię piersi; od górnej części klatki piersiowej aż po pachę.

Niepokojące objawy podczas samobadania piersi to m.in. wyczuwalne guzki, stwardnienia, asymetria piersi, zmiany skórne (np. dołeczki, zaczerwienienie), wciągnięcie brodawki czy pojawienie się wydzieliny. W przypadku zauważenia takich objawów konieczna jest konsultacja z lekarzem.

Badania przesiewowe w Polsce: mammografia, USG, konsultacje onkologiczne

Profilaktyka raka piersi opiera się nie tylko na samobadaniu, ale również na regularnych badaniach obrazowych. To właśnie one pozwalają wykryć zmiany, które na wczesnym etapie mogą być niewyczuwalne podczas badania palpacyjnego.

Podstawowym badaniem przesiewowym u kobiet po 50. roku życia jest mammografia. W Polsce funkcjonuje program badań profilaktycznych finansowany przez NFZ, w ramach którego kobiety w wieku 45-74 lat mogą wykonać mammografię bezpłatnie co dwa lata. Badanie to pozwala wykryć nawet bardzo małe zmiany, które nie dają jeszcze żadnych objawów.

USG piersi natomiast rekomendowane jest szczególnie kobietom młodszym, przed 40. rokiem życia, kiedy tkanka gruczołowa jest gęstsza. USG może być również uzupełnieniem mammografii u kobiet starszych. Badanie ultrasonograficzne piersi jest bezbolesne i całkowicie bezpieczne. Zaleca się wykonywać je regularnie, najlepiej co roku lub zgodnie z zaleceniami lekarza.

Warto pamiętać również o konsultacjach onkologicznych i ginekologicznych, które powinny zawsze towarzyszyć badaniom obrazowym.