Pokrzywka cholinergiczna - jakie są objawy alergii na pot?

Najważniejsze informacje

• Pokrzywka cholinergiczna pojawia się po wzroście temperatury ciała, np. podczas wysiłku lub gorącej kąpieli.
• Najczęstszymi objawami są drobne swędzące bąble i zaczerwienienie skóry.
• Podstawą leczenia są leki przeciwhistaminowe oraz unikanie czynników wywołujących objawy.
• Jeśli pokrzywce towarzyszy duszność lub obrzęk twarzy i gardła, konieczna jest pilna pomoc medyczna.

Czym jest pokrzywka cholinergiczna?

Pokrzywka cholinergiczna to rodzaj pokrzywki, która pojawia się w odpowiedzi na wzrost temperatury ciała. Do wystąpienia jej objawów może dojść m.in. podczas wysiłku fizycznego, gorącej kąpieli, przebywania w wysokiej temperaturze, spożywania ostrych potraw lub silnych emocji. Wszystkie te sytuacje prowadzą do zwiększenia temperatury organizmu i pobudzenia wydzielania potu.

Pokrzywkę cholinergiczną potocznie określa się ją jako „alergię na pot”. Nie jest to jednak klasyczna reakcja alergiczna na sam pot. Obecnie uważa się, że objawy są związane z nieprawidłową reakcją organizmu na wzrost temperatury ciała oraz pobudzenie układu cholinergicznego, który odpowiada m.in. za aktywację gruczołów potowych. W efekcie dochodzi do uwolnienia histaminy i innych mediatorów stanu zapalnego, co prowadzi do pojawienia się zmian skórnych.

Najbardziej charakterystycznym objawem są liczne, drobne bąble pokrzywkowe otoczone zaczerwienieniem, którym często towarzyszy świąd, pieczenie lub uczucie kłucia skóry. Zmiany zwykle pojawiają się w ciągu kilku minut od zadziałania czynnika wywołującego i najczęściej obejmują szyję, klatkę piersiową, plecy oraz kończyny górne. W większości przypadków ustępują samoistnie po ochłodzeniu organizmu.

Jakie są przyczyny i objawy pokrzywki cholinergicznej?

Dokładna przyczyna rozwoju pokrzywki cholinergicznej nie została dotychczas w pełni wyjaśniona. Wiadomo jednak, że objawy pojawiają się w wyniku wzrostu temperatury ciała i nadmiernego pobudzenia układu cholinergicznego, który odpowiada m.in. za wydzielanie potu. 

U osób z tym schorzeniem prowadzi to do uwolnienia histaminy i innych mediatorów stanu zapalnego, czego efektem jest wystąpienie charakterystycznych zmian skórnych. Do najczęstszych czynników wywołujących objawy należą:

• Wysiłek fizyczny - aktywność zwiększająca temperaturę ciała często prowadzi do pojawienia się zmian skórnych,
• Gorące kąpiele lub prysznice - wysoka temperatura wody może wywołać objawy już po kilku minutach,
• Wysoka temperatura otoczenia - przebywanie w nagrzanych pomieszczeniach lub podczas upałów zwiększa ryzyko wystąpienia pokrzywki,
• Silne emocje i stres - reakcje emocjonalne mogą prowadzić do wzrostu temperatury ciała i pobudzenia wydzielania potu,
• Spożywanie ostrych potraw - u niektórych osób pikantne jedzenie również może wywoływać objawy.

Najbardziej charakterystycznym objawem pokrzywki cholinergicznej są liczne, drobne bąble pokrzywkowe o średnicy kilku milimetrów, otoczone zaczerwienioną skórą. Zmianom zwykle towarzyszy świąd, pieczenie lub uczucie kłucia. Najczęściej pojawiają się na szyi, klatce piersiowej, plecach oraz ramionach, rzadziej obejmują twarz lub kończyny dolne. U części osób mogą występować również objawy ogólne, takie jak uczucie gorąca, osłabienie czy zawroty głowy, jednak zdarzają się one znacznie rzadziej niż zmiany skórne.

Jak wygląda leczenie pokrzywki cholinergicznej?

Leczenie pokrzywki cholinergicznej polega przede wszystkim na ograniczaniu czynników wywołujących objawy oraz stosowaniu leków zmniejszających reakcję organizmu. Wybór metody postępowania zależy od nasilenia dolegliwości i częstości ich występowania. Najczęściej stosowane metody obejmują:

• Leki przeciwhistaminowe - stanowią podstawę leczenia pokrzywki cholinergicznej. Pomagają zmniejszyć świąd, ograniczyć liczbę zmian skórnych oraz złagodzić przebieg objawów,
• Unikanie czynników wywołujących objawy - pomocne może być ograniczenie gorących kąpieli, intensywnego wysiłku fizycznego w wysokiej temperaturze oraz innych sytuacji prowadzących do przegrzania organizmu,
• Stopniowe przyzwyczajanie organizmu do wysiłku - u części osób regularna aktywność fizyczna o umiarkowanej intensywności może zmniejszać nasilenie objawów, jednak taki sposób postępowania warto omówić z lekarzem,
• Chłodzenie organizmu - w przypadku pojawienia się zmian skórnych pomocne może być przeniesienie się do chłodniejszego miejsca, zdjęcie nadmiaru odzieży lub zastosowanie chłodnych okładów.

Jeżeli objawy są bardzo nasilone, utrzymują się mimo leczenia lub towarzyszą im duszność, zawroty głowy czy obrzęk, konieczna jest pilna konsultacja lekarska. Takie dolegliwości mogą wymagać rozszerzenia diagnostyki oraz wdrożenia specjalistycznego leczenia.

Ile trwa pokrzywka cholinergiczna i kiedy zgłosić się do lekarza?

To, ile trwa pokrzywka cholinergiczna, zależy przede wszystkim od nasilenia reakcji organizmu oraz czasu działania czynnika wywołującego. Charakterystyczną cechą tego schorzenia jest szybkie pojawianie się objawów po wzroście temperatury ciała. Zmiany skórne zwykle rozwijają się w ciągu kilku minut od rozpoczęcia wysiłku fizycznego, gorącej kąpieli czy przebywania w wysokiej temperaturze. W większości przypadków bąble pokrzywkowe oraz świąd ustępują samoistnie po ochłodzeniu organizmu, najczęściej w ciągu 30-60 minut, rzadziej utrzymują się do około 2 godzin.

Samo ustąpienie zmian nie oznacza jednak, że problem zniknął. U wielu osób pokrzywka cholinergiczna ma charakter nawrotowy i objawy pojawiają się ponownie przy każdej ekspozycji na czynnik wywołujący, np. podczas intensywnego wysiłku, upałów lub silnego stresu. Z tego względu ważne jest rozpoznanie sytuacji, które wywołują dolegliwości, oraz ich ograniczanie w miarę możliwości.