Mikrobiom skóry głowy - jak o niego dbać?

Swędzenie skóry głowy, przetłuszczanie się włosów czy łupież mogą wynikać nie tylko ze źle dobranych kosmetyków, ale również z zaburzenia mikrobiomu skóry głowy. Czym jest mikrobiom skóry głowy i jak o niego dbać na co dzień?

Co to jest mikrobiom skóry głowy?

Mikrobiom skóry głowy to zbiór mikroorganizmów, głównie bakterii i grzybów, które naturalnie zasiedlają powierzchnię skóry głowy. Choć są niewidoczne gołym okiem, odgrywają istotną rolę w utrzymaniu równowagi biologicznej skóry oraz jej funkcji ochronnych.

Drobnoustroje tworzące mikrobiom współistnieją w równowadze z organizmem człowieka. Zasiedlają one mieszki włosowe, ujścia gruczołów łojowych i powierzchnię naskórka, tworząc biologiczną barierę ochronną. Mikroorganizmy te żywią się sebum i potem wydzielanymi przez skórę, a w zamian chronią nas przed szkodliwymi patogenami. Działają jak naturalna bariera: zajmują miejsce na skórze, uniemożliwiając osiedlenie się bakteriom chorobotwórczym. Dodatkowo wytwarzają substancje przeciwdrobnoustrojowe i pomagają utrzymać odpowiednie pH skóry.

Zaburzenia równowagi mikrobiomu, czyli nadmierne namnażanie się niektórych drobnoustrojów, np. na skutek częstego mycia agresywnymi środkami, przewlekłego stresu, zmian hormonalnych lub diety, mogą natomiast prowadzić do tzw. dysbiozy. W wyniku dysbiozy dochodzi zaś do zmiany składu mikrobiomu, czego objawem może być pogorszenie się stanu skóry głowy.  

Jak objawia się zaburzony mikrobiom skóry głowy?

Gdy równowaga mikrobiomu zostaje zachwiana, na skórze głowy mogą pojawić się objawy wskazujące na tzw. dysbiozę, czyli zaburzenie naturalnej flory bakteryjnej i grzybiczej. Najczęściej obserwowane objawy zaburzeń mikrobiomu skóry głowy to:

• Przewlekły świąd i uczucie ściągnięcia - pojawia się, gdy bariera ochronna skóry jest osłabiona, a zakończenia nerwowe w naskórku stają się bardziej wrażliwe na czynniki zewnętrzne. Świąd jest bardzo uporczywy i nasila się po umyciu głowy lub użyciu kosmetyków, które dodatkowo podrażniają skórę głowy, 

• Nadmierne przetłuszczanie się włosów - dysbioza może wpływać na pracę gruczołów łojowych, co będzie prowadzić do nadprodukcji sebum, a tym samym częstszego i bardziej widocznego przetłuszczania się włosów, 

• Pojawienie się łupieżu - w warunkach dysbiozy drobnoustroje zaczynają się nadmiernie namnażać. Efektem tego może być łupież suchy (drobne, białe łuski) lub tłusty (żółtawe, przylegające do skóry łuski połączone z nadmiarem sebum),

• Nadwrażliwość i zaczerwienienie skóry - zaburzona flora może osłabić funkcje barierowe naskórka, przez co skóra staje się bardziej podatna na podrażnienia, reaguje pieczeniem, zaczerwienieniem i uczuciem dyskomfortu, 

• Nasilone wypadanie włosów - stan zapalny wywołany dysbiozą może wpływać na mieszki włosowe, prowadząc do ich osłabienia i przyspieszenia cyklu wzrostu włosa. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do nadmiernego wypadania włosów, 

• Dyskomfort po myciu głowy - pieczenie, suchość lub nasilony świąd po umyciu to często sygnał, że skóra głowy nie toleruje używanego kosmetyku, być może dlatego, że jego skład narusza mikrobiom i osłabia warstwę ochronną skóry.

Utrzymująca się dysbioza skóry głowy może prowadzić do przewlekłych problemów dermatologicznych, dlatego warto zwrócić uwagę na pierwsze sygnały i odpowiednio wcześnie wprowadzić łagodną pielęgnację.

Jak dbać o mikrobiom skóry głowy?

Wybieraj delikatne szampony bez silnych detergentów

Składniki myjące obecne w szamponach mogą znacząco wpływać na równowagę mikrobiomu skóry głowy. Produkty zawierające silne detergenty, takie jak SLS (Sodium Lauryl Sulfate) czy SLES (Sodium Laureth Sulfate), usuwają nie tylko zanieczyszczenia i nadmiar sebum, ale też naturalne lipidy i pożyteczne mikroorganizmy. Ich regularne stosowanie może więc prowadzić do przesuszenia skóry, podrażnień i zaburzenia jej funkcji ochronnych.

W pielęgnacji wspierającej mikrobiom lepiej sprawdzają się łagodne szampony, zawierające delikatniejsze substancje, np. kokamidopropylobetaina, glukozydy (np. decyl glucoside) czy łagodne pochodne aminokwasów. Tego typu formuły skutecznie oczyszczają, ale nie zaburzają naturalnej bariery skóry głowy. 

Unikaj nadmiernego oczyszczania i mycia głowy zbyt często

Równowagę mikrobiomu może również naruszać zbyt częste mycie głowy i/lub zbyt częste stosowanie peelingów trychologicznych. Dlaczego? Codzienne oczyszczanie skóry głowy usuwa bowiem nie tylko zanieczyszczenia, ale również korzystne mikroorganizmy oraz warstwę hydrolipidową, która chroni skórę przed podrażnieniami i przesuszeniem.

Z tego powodu zaleca się, aby unikać codziennego mycia włosów, a zamiast tego robić to co 2-3 dni. Więcej na temat tego, jak często myć włosy znajdziesz na naszym blogu! 

Ogranicz stosowanie kosmetyków o działaniu przeciwgrzybiczym

Szampony i preparaty o działaniu przeciwgrzybiczym, np. z ketokonazolem, pirytionianem cynku czy siarką, mogą być pomocne przy takich problemach jak łupież tłusty czy łojotokowe zapalenie skóry. Ich zadaniem jest ograniczenie namnażania się drożdżaków z rodzaju Malassezia, które w nadmiarze wywołują stan zapalny skóry głowy.

Nie są to jednak kosmetyki do codziennego stosowania. Przy regularnym stosowaniu mogą zaburzać naturalny mikrobiom, osłabiać barierę ochronną skóry i prowadzić do nadreaktywności. Dlatego warto pamiętać, aby tego typu szamponów nie stosować codziennie, a jedynie 2,3 razy w tygodniu.  

Wspieraj barierę ochronną skóry głowy

Zachowanie zdrowego mikrobiomu nie jest możliwe bez dobrze funkcjonującej bariery hydrolipidowej. To właśnie ona chroni skórę głowy przed utratą wody, drażniącymi czynnikami zewnętrznymi oraz stanem zapalnym. Jeśli bariera ta zostanie naruszona, skóra staje się bardziej podatna na podrażnienia, przesuszenie, nadwrażliwość i zaburzenia równowagi mikrobiologicznej. 

Jak więc wspierać barierę ochronną skóry głowy?

• Regularne nawilżanie skóry głowy - stosuj łagodne toniki, wcierki lub maski zawierające składniki wspomagające nawilżenie, takie jak pantenol, gliceryna, aloes czy kwas hialuronowy, 

• Ochrona przed czynnikami zewnętrznymi - zimą noś czapkę, aby zapobiec wychłodzeniu i wysuszeniu skóry, latem zaś chroń głowę przed słońcem i przegrzaniem, 

• Odpowiednie nawodnienie i dieta - Pij odpowiednią ilość wody i włącz do diety produkty bogate w kwasy omega-3, cynk i witaminę E, które wspierają regenerację skóry i działają przeciwzapalnie,

• Unikaj nakładania odżywek i masek na skórę głowy - produkty przeznaczone do długości włosów mogą zawierać silikony, emolienty lub substancje zapachowe, które obciążają lub podrażniają skórę. Aplikuj je tylko na długość włosów, omijając nasadę.