Po czym poznać kawę dobrej jakości?

Kawa to jeden z najczęściej spożywanych napojów na świecie i dla wielu osób stanowi nieodłączny element poranka, rytuał pracy lub chwilę relaksu w ciągu dnia. Choć zazwyczaj chcemy, żeby kawa dodała nam energii, to jednak równie ważny jest jej smak i aromat. Jak wybrać kawę dobrej jakości? 

Jak rozpoznać kawę dobrej jakości?

Jakość kawy zależy od kilku kluczowych czynników: rodzaju ziaren, sposobu ich palenia, świeżości oraz warunków przechowywania. Dobrze wyselekcjonowana i prawidłowo przygotowana kawa nie tylko lepiej smakuje, ale bywa też łagodniejsza dla przewodu pokarmowego i może dostarczać kofeinę w sposób mniej obciążający dla organizmu.

Na co więc zwrócić uwagę przy wyborze kawy dobrej jakości?

• Wygląd ziaren - dobrej jakości kawa ziarnista ma równe, całe ziarna o jednolitym kolorze. Brak połamanych lub przesuszonych ziaren to znak prawidłowej obróbki i przechowywania, 
• Aromat - świeżo palona kawa ma wyraźny, złożony zapach: może być orzechowy, czekoladowy, kwiatowy lub owocowy - w zależności od pochodzenia i sposobu palenia. Słaby, płaski lub chemiczny zapach może natomiast świadczyć o kiepskiej jakości kawy, 
• Informacje na opakowaniu - warto wybierać kawy z podaną datą palenia (a nie tylko przydatności), nazwą plantacji, regionem pochodzenia i rodzajem ziaren (np. 100% arabica). Takie informacje na opakowaniu to zwykle znak wysokiej jakości produktu, 
• Sposób palenia - jasne i średnie palenie pozwala zachować więcej naturalnych nut smakowych. Kawa mocno palona bywa bardziej gorzka i drażniąca dla układu pokarmowego, 
• Świeżość - kawa smakuje najlepiej w ciągu kilku tygodni od wypalenia. Po otwarciu opakowania warto przechowywać ją w szczelnym pojemniku, z dala od światła i wilgoci.

Arabica czy robusta - jaka kawa jest dobra?

Najczęściej spotykane gatunki kawy to arabica (Coffea arabica) i robusta (Coffea canephora). Obie różnią się smakiem, zawartością kofeiny i działaniem na organizm. Wybór między nimi zależy od indywidualnych preferencji, ale także od tego, jak reaguje na nie nasz układ nerwowy i trawienny.

Arabica to gatunek bardziej szlachetny, uprawiany głównie w wyższych partiach gór. Jej smak jest łagodniejszy, często z nutami czekolady, orzechów lub owoców. Zawiera mniej kofeiny niż robusta, zwykle około 1-1,5%, dzięki czemu jest delikatniejsza dla osób wrażliwych na działanie tej substancji.

Robusta ma natomiast mocniejszy, bardziej gorzki smak, a jej aromat bywa ziemisty lub drzewny. Zawiera więcej kofeiny: średnio 2-2,7%, dlatego wykazuje silniejsze działanie pobudzające. Bywa trudniejsza do strawienia i częściej powoduje podrażnienia żołądka.

Warto również dodać, że wiele kaw dostępnych na rynku to mieszanki arabiki i robusty - łączą one łagodniejszy smak z wyższą zawartością kofeiny.

Dlaczego świeżość kawy ma znaczenie?

Świeżo palona kawa ma nie tylko lepszy smak i aromat, ale też wyższą zawartość naturalnych związków aktywnych. Z czasem, pod wpływem tlenu, wilgoci i światła, kawa traci swoje właściwości sensoryczne, jak i prozdrowotne. Najwięcej smaku i aromatu kawa ma w ciągu 2-4 tygodni od daty palenia. Po tym czasie zaczyna się proces utleniania olejków eterycznych i utrata substancji aromatycznych. Dodatkowo zawarte w kawie antyoksydanty, także stopniowo się rozkładają.

Wobec tego im świeższa kawa tym łagodniejszy smak i bardziej zbalansowany smak tym więcej zawiera przeciwutleniaczy i tym lepiej działa pobudzająco i wspierająco na koncentrację. Oprócz zwrócenia uwagi na datę palenia warto też wybierać opakowania kawy z zaworkiem jednokierunkowym, który pozwala ziarnom “oddychać” i jednocześnie chroni je przed utlenianiem.

Kawa bez kofeiny, z grzybami lub superfoods - alternatywy dla tradycyjnej kawy

Warto pamiętać, że dobra kawa to nie tylko klasyczna arabica w ziarnach. Coraz więcej osób sięga po kawy funkcjonalne, które oprócz smaku i aromatu dostarczają również naturalnych składników wspierających organizm. Kawy funkcjonalne to produkty wzbogacone o ekstrakty roślinne, grzyby lub adaptogeny, które mogą wspierać odporność, koncentrację, poziom energii czy równowagę hormonalną.

Najczęściej stosowane dodatki w kawach funkcjonalnych dobrej jakości to: 

• Lakownica lśniąca (Reishi, Ganoderma lucidum) - to grzyb o działaniu immunomodulującym, wspierającym funkcje odpornościowe organizmu. Reishi może także wpływać korzystnie na poziom cholesterolu i obniżać stres oksydacyjny, 
• Soplówka jeżowata (Lion’s Mane, Hericium erinaceus) - to grzyb, który według badań może wspierać funkcje poznawcze, koncentrację i pamięć. Zawiera związki, które stymulują produkcję czynnika wzrostu nerwów (NGF), ważnego dla zdrowia układu nerwowego, 
• Maczużnik chiński (Cordyceps sinensis) - wykorzystywany tradycyjnie w celu zwiększenia wytrzymałości fizycznej i redukcji zmęczenia. Może wspierać metabolizm komórkowy i poprawiać tolerancję wysiłku, 
• Pieprzyca peruwiańska (Maca, Lepidium meyenii) - korzeń rośliny stosowanej w celu wspierania równowagi hormonalnej, libido i energii. Może być korzystna zwłaszcza w okresach przemęczenia i osłabienia, 

Dobrą alternatywą dla osób wrażliwych na działanie kofeiny są także kawy bezkofeinowe lub kawy roślinne (np. żołędziowa). Ich zaletą jest to, że można pić je również wieczorem, bez ryzyka zaburzeń snu czy nadmiernego pobudzenia. Kawa bezkofeinowa może być dobrym wyborem dla osób z nadciśnieniem lub chorobami układu pokarmowego, o ile została pozbawiona kofeiny metodą naturalną, np. przy użyciu wody.