Monakolina K - co to jest? Zastosowanie i przeciwwskazania

Wysoki poziom cholesterolu jest najczęstszą przyczyną występowania chorób sercowo-naczyniowych. Szacuje się, że zbyt wysoki cholesterol to dolegliwość dotykająca ok. 60% dorosłych Polaków. Nie dziwi więc fakt, iż tak ważne staje się wprowadzenie do swojej codzienności szeregu zmian oraz preparatów mających na celu doprowadzenie poziomu cholesterolu do prawidłowych norm. Jednym z takich sposobów jest stosowanie suplementów z monakoliną K. Z naszego artykułu dowiesz się, co to jest monakolina K, jakie są główne zalety jej stosowania, a także, z jakimi skutkami ubocznymi należy się liczyć podczas jej przyjmowania.

Czym grozi podwyższone stężenie cholesterolu we krwi?

Zbyt wysoki poziom cholesterolu całkowitego oraz lipoprotein o małej gęstości (LDL), czyli hipercholesterolemia może prowadzić do powstawania szeregu dolegliwości bezpośrednio zagrażających życiu. Wyróżnia się dwa rodzaje hipercholesterolemii:

• hipercholesterolemię pierwotną - występujaca na skutek uwarunkowań genetycznych,

• hipercholesterolemię wtórną wynikająca z niewłaściwej diety i nieodpowiedniego stylu życia. 

Długotrwale utrzymujący się stan hipercholesterolemii może powodować odkładanie się cholesterolu w naczyniach krwionośnych w postaci tzw. blaszki miażdżycowej. To z kolei prowadzi do rozwoju miażdżycy, niedokrwistości, udaru mózgu lub zawału serca.

W leczeniu hipercholesterolemii poza wprowadzeniem zmian w diecie i w stylu życia wykorzystuje się najczęściej leki na receptę z grupy statyn. W przypadku, kiedy ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych nie jest bardzo wysokie lub kiedy statyny nie są zalecane (np. w przypadku chorób wątroby), można wspomóc swoje zdrowie poprzez stosowanie suplementów zawierających sfermentowany czerwony ryż, którego składnikiem aktywnym jest monakolina K.

Monakolina K - co to jest?

Monakolina K to substancja aktywna pozyskiwana z czerwonego ryżu. Czerwony ryż drożdżowy (ang. red yeast rice – RYR) powstaje poprzez fermentację drożdży czerwonych (Monascus purpureus). Monakolina K jest często nazywana naturalną statyną, gdyż ma taki sam skład chemiczny jak lowastatyna - lek na receptę obniżający poziom cholesterolu we krwi. 

Działanie monakoliny K polega na odwracalnym blokowaniu reduktazy hydroksymetyloglutarylo-CoA (HMG-CoA) - enzymu wątrobowego odpowiedzialnego za produkcję cholesterolu, a także regulującego jego ilość w osoczu. Dzięki temu stosowanie monakoliny K pozwala obniżyć stężenie cholesterolu całkowitego oraz tzw. złego cholesterolu (LDL). Jak wiadomo, zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi (hipercholesterolemia) znacznie zwiększa ryzyko występowania chorób sercowo-naczyniowych.

Monakolina K - zastosowanie

Czerwony ryż drożdżowy był wykorzystywany w Chinach już od wieków. Stosowano go zarówno w celach leczniczych, jak i żywieniowych. W medycynie chińskiej używano go, aby obniżyć poziom cholesterolu, poprawić krążenia krwi i wspomóc funkcje trawienne. 

Obecnie główne zastosowanie ekstrakt z czerwonego ryżu drożdzowego - monakolina K, znalazł w produkcji suplementów diety. Preparaty z monakoliną K zalecane są szczególnie jako wsparcie leczenia dla osób z łagodną i umiarkowaną hipercholesterolemią, nietolerujących przyjmowania statyn oraz znajdujących się w grupie o podwyższonym ryzyku występowania chorób układu sercowo-naczyniowego. Regularne stosowanie monakoliny K może bowiem efektywnie obniżyć stężenie cholesterolu całkowitego i lipoprotein frakcji LDL we krwi.

Jednak należy pamiętać, iż suplementacja monakoliny K powinna być jedynie uzupełnieniem zdrowego i higienicznego stylu życia. 

W celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia chorób wieńcowych warto przestrzegać następujących reguł: 

• ograniczenie spożycia cholesterolu pokarmowego i nasyconych kwasów tłuszczowych,

• unikanie spożywania tłuszczów trans (fast foody, słone przekąski, gotowe dania i półprodukty),

• zwiększenie spożycia błonnika i steroli roślinnych (olej rzepakowy, olej słonecznikowy, nasiona sezamu, orzechy włoskie i laskowe, nasiona roślin strączkowych, kukurydza),

• zwiększenie aktywności fizycznej,

• redukcja nadmiernej masy ciała.

Jakie efekty przynosi stosowanie monakoliny K?

Stosowanie sfermentowanego czerwonego ryżu, czyli preparatów zawierających monakolinę K może przynieść następujące korzyści zdrowotne:

• obniżenie stężenia  cholesterolu we krwi o ok. 15-25%,

• obniżenie stężenia LDL w surowicy krwi (tzw. złego cholesterolu) o ok. 15-25%,

• zmniejszenie stężenia trójglicerydów o ok. 5-10%,

• wzrost poziomu lipoprotein o wysokiej gęstości HDL (tzw. dobrego cholesterolu) o 5-10%

• obniżenie ryzyka wystąpienia schorzeń sercowo-naczyniowych.

Monakolina K - skutki uboczne

W badaniach klinicznych prowadzonych na przestrzeni ostatnich kilku lat odnotowano następujące działania niepożądane u osób przyjmujących monakolinę K przez długi czas lub w dawkach powyżej 10 mg.

• bóle mięśni,

• spadek siły mięśniowej,

• uszkodzenia mięśni,

• uszkodzenia nerek,

• problemy żołądkowo-jelitowe,

• uszkodzenia wątroby,

• zapalenia skóry i reakcje alergiczne.

• zawroty i bóle głowy,

• interakcje z niektórymi lekami i suplementami diety. 

Regulacje i ograniczenia w stosowaniu monakoliny K

W 2018 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zgłosił zastrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa stosowania monakoliny K w dawce dziennej wynoszącej 10 mg. Odnotowano również przypadki niepożądanych działań przy dawkach wynoszących już 3 mg/dzień. 

Z tego powodu Komisja Europejska w 2022 roku wprowadziła ograniczenia w obrocie preparatów ze sfermentowanym ryżem. Ta regulacja zawiera rozporządzenie, iż do sprzedaży mogą być dopuszczone jedynie suplementy diety zawierające monakolinę K w dawce nie większej niż 3 mg. Wszystkie preparaty niespełniające tego warunku, zostały wycofane ze sprzedaży. 

Monakolina K - przeciwwskazania do stosowania

W związku z istniejącym ryzykiem występowania niepożądanych reakcji organizmu na przyjmowanie suplementów z monakoliną K jej stosowanie nie jest wskazane dla:

• kobiet w ciąży lub karmiących piersią,

• osób do 18 - 20. roku życia,

• osób dorosłych powyżej 70. roku życia,

• osób cierpiących na zaburzenia pracy wątroby, nerek i mięśni.

Ponadto każda etykieta suplementu diety zawierającego monakolinę K musi zawierać następujące ostrzeżenia:

• Nie należy przekraczać dziennej dawki wynoszącej 3 mg monakoliny K.

• W przypadku wystąpienia jakichkolwiek problemów zdrowotnych należy przerwać stosowanie suplementu i skonsultować się z lekarzem.

• Suplement diety nie jest wskazany dla osób przyjmujących leki zmniejszające poziom cholesterolu.

• W przypadku spożywania innych produktów zawierających sfermentowany czerwony ryż nie należy przyjmować suplementu.