Jak rozpoznać niedobory witamin z grupy B? Objawy i przyczyny

Witaminy z grupy B są niezwykle ważne dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. A ich niedobór może skutkować poważnymi konsekwencjami dla zdrowia zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Jak rozpoznać niedobór witamin z grupy B?

Witaminy z grupy B - właściwości

Witaminy z grupy B są witaminami rozpuszczalnymi w wodzie i nie są syntezowane w ludzkim organizmie. Choć każda z witamin wykazuje nieco inne działanie, to ich niedobór, może prowadzić do poważnych konsekwencji dla naszego zdrowia. 

Właściwości witamin z grupy B ze względu na ich podział to:

1. Witamina B1 - odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Zapobiega pogorszeniu samopoczucia i wspiera metabolizm.

2. Witamina B2 - bierze udział w przemianach metabolicznych białek, tłuszczy i węglowodanów. Wspomaga zdrowie skóry i poprawia funkcjonowanie układu odpornościowego.

3. Witamina B3 (niacyna) - wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i układu krążenia. Odpowiada za metabolizm cholesterolu.

4. Witamina B4 - wspomaga funkcje poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, zapobiega skurczom mięśni i wspomaga odpoczynek oraz regenerację organizmu.

5. Witamina B5 - utrzymuje prawidłowy poziom metabolizmu energetycznego. Wspomaga odpoczynek, wspiera regenerację skóry i przyspiesza gojenie się ran.

6. Witamina B6 - poprawia zdrowie układu sercowo-naczyniowego.

7. Witamina B7 (biotyna) - odpowiada za dobrą kondycję włosów, paznokci i skóry.

8. Witamina B8 - reguluje układ nerwowy, poprawia samopoczucie i wspomaga funkcje poznawcze.

9. Witamina B9 (kwas foliowy) - wspiera układ nerwowy. Jest niezwykle ważna w szczególności w okresie ciąży - zapobiega wadom cewy moczowej u płodu.

10. Witamina B12 - bierze udział w produkcji czerwonych krwinek. Odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, wspiera pamięć, koncentrację oraz pozytywnie wpływa na nastrój.

Niedobór witaminy z grupy B - objawy

Objawy niedoborów witamin z grupy B będą odmienne w zależności od konkretnej witaminy. 

Witamina B1 - objawy niedoboru

• osłabienie, zmęczenie,

• brak apetytu

• skurcze mięśni, drżenie mięśni,

• zaburzenia pracy serca,

• senność.

Witamina B2 - objawy niedoboru

• pękanie kącików ust i warg,

• tzw. zajady w kącikach ust,

• osłabienie, zmęczenie,

• spadek odporności,

• pogorszenie nastroju,

• zawroty głowy.

Witamina B3 - objawy niedoboru

• osłabienie, nadmierna senność,

• pelagra - w postaci zmian skórnych, np. szorstkość skóry, nadmierne łuszczenie się skóry, 

• wahania nastroju, objawy depresyjne i lękowe,

• uczucie przewlekłego zmęczenia. 

Witamina B4 - objawy niedoboru

• bóle głowy,

• pogorszenie nastroju,

• skurcze mięśni,

• zaparcia, biegunki. 

Witamina B5 - objawy niedoboru

• osłabienie, zmęczenie,

• drętwienie i mrowienie,

• zaburzenia snu. 

Witamina B6 - objawy niedoboru

• obniżenie nastroju, objawy depresyjne,

• problemy ze snem,

• obniżona odporność,

• niedokrwistość,

• zmiany skórne, np. stan zapalny skóry.
  

Witamina B7 - objawy niedoboru

• wypadanie włosów,

• słaba kondycja paznokci - rozdwajające się i kruche paznokcie,

• zła kondycja skóry, np. stany zapalne, zmiany łojotokowe.
  

Witamina B8 - objawy niedoboru

• objawy depresyjne, lękowe,

• problemy z pamięcią,

• trudności z koncentracją i utrzymaniem uwagi. 

Witamina B9 - objawy niedoboru

• zmęczenie, osłabienie,

• pogorszenie nastroju,

• anemia,

• owrzodzenia jamy ustnej. 

Witamina B12 - objawy niedoboru

• zmęczenie, osłabienie, senność,

• obniżony nastrój, objawy depresyjne,

• bóle głowy,

• niedokrwistość,

• kołatania serca,

• biegunki, zaparcia,

• bladość skóry,

• utrata apetytu,

• problemy z płodnością. 

Jakie są przyczyny niedoboru witamin z grupy B?

Do niedoborów witamin z grupy B dochodzi z różnych powodów. Przyczyny mogą leżeć w niewystarczającej podaży witamin B wraz z pożywieniem, w trudnościach z ich wchłanianiem z powodu różnych schorzeń, jak i na skutek zwiększonego zapotrzebowania na ten rodzaj witamin.

Przyczyny niedoborów witamin z grupy B to m.in.:

• źle zbilansowana dieta,

• dieta wegetariańska lub wegańska, 

• nadmierne spożycie alkoholu - osłabia wchłanianie witamin z grupy B i prowadzi do ich nadmiernego wydzielania z organizmu,

• choroby autoimmunologiczne,

• rekonwalescencja po zabiegach operacyjnych, 

• stosowanie niektórych leków, np. środków moczopędnych, leków na zgagę,

• stosowanie antybiotykoterapii,

• stany zapalne skóry, rany, 

• stosowanie antykoncepcji hormonalnej,

• choroby układu pokarmowego, np. choroba Leśniowskiego-Crohna.

Zapotrzebowanie na witaminy z grupy B B zwiększa się również u kobiet w ciąży oraz w okresie karmienia piersią, u osób doświadczających przewlekłego stresu oraz wykonujących intensywną aktywność fizyczna. Poza tym zapotrzebowanie na witaminy B wzrasta również wraz z wiekiem.

Jak uzupełnić niedobór witaminy B?

W przypadku niedoboru witamin z grupy B przede wszystkim zaleca się zmianę diety. Do codziennego jadłospisu warto włączyć produkty bogate w witaminę B, takie jak m.in. mięso, ryby, jaja, nabiał, produkty pełnoziarniste, orzechy, nasiona, grzyby oraz warzywa i owoce, które powinny stanowić podstawę każdej dobrze zbilansowanej diety.

Przy niedoborach lub zwiększonym zapotrzebowaniu na witaminę B zaleca się również stosowanie suplementów diety. Suplementy diety mogą zawierać jedną konkretną witaminę wskazaną w danym okresie, np. witaminę B9 (kwas foliowy) wskazaną dla kobiet planujących ciążę oraz w okresie ciąży czy też witaminę B12 wskazaną dla osób na diecie wegetariańskiej/wegańskiej. 

Jeżeli niedobory dotyczą kilku witamin, wtedy warto stosować suplementy diety typu kompleks, które zawierają wszystkie niezbędne witaminy z grupy B. W przypadku, gdy istnieją poważne niedobory witaminowe, wówczas lekarz może zalecić stosowanie leków na receptę z witaminą B, których forma dostosowana jest do indywidualnego przypadku. Przykładowo w sytuacji poważnych niedoborów witaminy B12 często stosuje się zastrzyki z tą witaminą, które mają lepszą wchłanialność niż np. kapsułki. 

Sprawdź również, jakie są objawy niedoboru żelaza. Więcej informacji na ten temat znajdziesz na naszym blogu.