Jak brak światła słonecznego wpływa na zdrowie i samopoczucie?

W okresie jesienno-zimowym, kiedy naturalnego światła jest niewiele, częściej chorujemy, a nasz nastrój i samopoczucie ulegają obniżeniu. Jest to związane przede wszystkim ze zmniejszeniem prawidłowego poziomu witaminy D3 w naszym organizmie. Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jak brak światła słonecznego ma wpływ na nasze zdrowie i kondycję psychiczną, zapoznaj się z poniższym artykułem. 

Jak słońce wpływa na organizm?

Naturalne światło słoneczne jest niezbędne do zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia. Zarówno nadmiar, jak i niedobór promieni słonecznych mają negatywne skutki dla organizmu. Do niewątpliwych korzyści wynikających z ekspozycji na słońce wymienić należy:

• Pod wpływem światła słonecznego w mózgu wydziela się serotonina i endorfina - tzw. hormony szczęścia odpowiedzialne za lepszy nastrój i przypływ energii. Dlatego w okresach jesienno-zimowych często dopada nas chandra, zmęczenie i stany depresyjne.

• Naturalne światło jest również niezbędne do produkcji melatoniny - hormonu wytwarzanego w szyszynce odpowiedzialnego za regulację rytmu dobowego (snu i czuwania) i zegara biologicznego. Kiedy robi się ciemno, mózg rozpoczyna produkcję melatoniny i dlatego odczuwamy senność. To właśnie z tego powodu w okresie jesienno-zimowym, kiedy dni są krótkie, a ilość światła słonecznego jest ograniczona, tak bardzo chce nam się spać.

• Promieniowanie UV jest także jedną ze skutecznych metod leczenia wielu chorób skórnych jak łuszczyca czy egzema, a także dolegliwości ze strony układu kostnego (np. krzywica, bóle reumatyczne). Brak słońca może nasilać objawy tych schorzeń i tym samym wydłużać czas ich leczenia.

• Pod wpływem promieniowania UV w skórze dochodzi do produkcji bardzo ważnej dla zdrowia witaminy D3. Jest ona niezbędna w zachowaniu zdrowia kości, w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, we wzmocnieniu odporności oraz w zapobieganiu rozwojowi krzywicy u dzieci. Niewystarczająca ilość witaminy D3 sprawia, że zwiększa się ryzyko osteoporozy i chorób sercowo-naczyniowych.

Brak słonca - objawy

Do najważniejszych objawów towarzyszących niedostatecznej ilości światła słonecznego można zaliczyć:

• Groźne niedobory witaminy D.

• Senność.

• Chroniczne zmęczenie.

• Obniżenie nastroju.

• Depresję.

• Zmniejszoną odporność na infekcje i stany zapalne.

• Bóle kości i stawów.

• Zaburzenia snu.

• Problemy dermatologiczne.

Oczywiście należy pamiętać, że nadmierna ekspozycja na słońce także jest szkodliwa. Może prowadzić do groźnych powikłań zdrowotnych, a w najcięższych przypadkach do nowotworu skóry. Dlatego zawsze przebywając na słońcu, należy stosować odpowiednią ochronę  i korzystać z kąpieli słonecznych z rozsądkiem i umiarem.

Brak słońca a zdrowie 

Jak brak słońca wpływa na zdrowie? Przyjrzyjmy się najważniejszym faktom.

Niedobór witaminy D3

Niedobór witaminy D3 to najgroźniejszy dla naszego zdrowia skutek niewystarczającej ekspozycji na światło słoneczne. Witamina D, nazywana „witaminą słońca” wytwarzana jest w skórze pod wpływem promieniowania UV. Jest niezbędna dla zachowania zdrowia kości, zębów i układu odpornościowego. W wyniku braku światła słonecznego organizm nie jest w stanie syntetyzować jej w odpowiednich ilościach.  Prowadzi to przede wszystkim do osłabienia kości, a w konsekwencji do powstania osteoporozy. Witamina D jest również niezbędna do prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci. Jej niedobory wiążą się także z osłabieniem odporności i większą podatnością na infekcje.

Niestety coraz więcej osób na świecie cierpi z powodu zbyt niskiego poziomu witaminy D3 w organizmie. Jest to związane ze spędzaniem dużej ilości czasu w ciągu dnia w zamkniętych pomieszczaniach zamiast na świeżym powietrzu. 

Wpływ na zdrowie serca

Witamina D wspomaga także funkcjonowanie układu krążenia. Badania dowodzą, że osoby z niedoborem witaminy D znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takich jak nadciśnienie, miażdżyca i zawał serca.

Problemy dermatologiczne 

Brak dostępu do światła słonecznego nasila lub wywołuje problemy dermatologiczne. Udowodniono, że odpowiednie ilości witaminy D łagodzą objawy trądziku, łuszczycy, egzemy oraz innych dolegliwości skórnych.

Problemy ze snem

Światło słoneczne odgrywa również znaczącą rolę w regulacji rytmu dobowego organizmu, wpływając na produkcję melatoniny – hormonu odpowiedzialnego za zegar biologiczny. Brak wystarczającej ilości światła dziennego może prowadzić do problemów ze snem, takich jak bezsenność, trudności z zasypianiem czy słaba jakość snu.

Brak słońca - złe samopoczucie i stany depresyjne

A jak brak słońca wpływa na samopoczucie? Poza pogorszeniem nastroju i zwiększoną sennością wiele osób doświadcza depresji sezonowej (ang. seasonal affective disorder - SAD). Ograniczenie dostępu do światła słonecznego jest związane ze zmianami produkcji różnych substancji w organizmie. W okresie jesienno-zimowym dochodzi przede wszystkim do zmniejszenia ilości wydzielania hormonów odpowiedzialnych za dobry nastrój. Niedobór serotoniny czy noradrenaliny może być jedną z głównych przyczyn depresji sezonowej.

Depresja jesienna znacznie rzadziej dotyka osób zamieszkujących ciepłą i słoneczną strefę okołorównikową, a zdecydowanie częściej pojawia się np. w krajach skandynawskich, gdzie słonecznych dni jest niewiele.

Wśród objawów choroby afektywnej sezonowej, wymienić można:

• obniżenie nastroju,

• spadek energii,

• zaburzenia apetytu,

• uczucie niepokoju,

• problemy z koncentracją.

Depresję sezonową od innych rodzajów depresji odróżnia nie tylko cykliczność jej  występowania, ale również sposób leczenia. Najbardziej zalecaną kuracją jest fototerapia, czyli leczenie światłem. Metoda polega na wykorzystaniu specjalnych urządzeń emitujących promieniowanie UV. Pacjent siedzi przed nimi początkowo codziennie nawet przez kilkadziesiąt minut. 

Fototerapia jest szerzej znana jako sposób leczenia problemów dermatologicznych. 

Jak sobie radzić z niewystarczającą ilością słońca?

W okresach, gdy dostęp do światła słonecznego jest ograniczony, można podjąć kilka kroków, aby zminimalizować negatywne skutki niedostatecznej ekspozycji na słońce. Co warto robić?

• Suplementacja witaminą D: Przyjmowanie witaminy D w postaci suplementów diety jest zalecane wszystkim osobom w okresie od października do marca, ale najlepiej stosować preparaty z witaminą D przez cały rok. Pamiętajmy, że nie jesteśmy w stanie pokryć jej niedoborów jedynie z pożywienia. 

• Terapia światłem (fototerapia): Kuracja z wykorzystaniem specjalnych lamp emitujących światło zbliżone do słonecznego może pomóc w poprawie nastroju i regulacji rytmu snu.

• Aktywność fizyczna na świeżym powietrzu: Nawet w zimne i pochmurne dni warto zadbać o regularne spacery i aktywny wypoczynek na zewnątrz, aby dostarczyć organizmowi jak najwięcej naturalnego światła.

• Zdrowy styl życia: Odpowiednio zbilansowana dieta (zobacz, jakie produkty warto jeść na jesień), regularne ćwiczenia, spożywanie odpowiedniej ilości wody to naturalne sposoby na poprawę nastroju oraz zdrowia bez względu na pogodę.