Czym są składniki aktywne w kosmetykach i jak działają?

Za właściwą pielęgnację skóry odpowiadają składniki aktywne w kosmetykach, czyli najważniejsze substancje, które wykazują różnorodne właściwości. Wybierając kosmetyki, zawsze powinniśmy zwrócić uwagę na składniki aktywne i dopasować je do typu naszej skóry oraz pożądanych rezultatów. Co warto wiedzieć o składnikach aktywnych w produktach kosmetycznych?

Jaka jest rola składników aktywnych w kosmetykach?

Składniki aktywne to najważniejsze substancje w składzie każdego kosmetyku, które odpowiadają za efekt stosowania danego produktu. Będą one działać na skórę w różny sposób, w zależności od swoich właściwości, stężenia oraz połączenia z innymi substancjami znajdującymi się w kosmetyku.

To, na jakie składniki aktywne powinniśmy zwrócić uwagę w kosmetykach, zależy natomiast od tego, na jakim efekcie nam zależy, z jakim problemem skórnym się zmagamy oraz jaki mam typ cery. 

Jakie są rodzaje składników aktywnych?

Wśród najpopularniejszych składników aktywnych w produktach kosmetycznych wymienia się:

Substancje złuszczające, czyli kwasy AHA, BHA i PHA

Składniki złuszczające to inaczej kwasy, które usuwają martwy naskórek, działają oczyszczająco na pory, redukują nadmiar sebum, łagodzą stany zapalne, poprawiają koloryt skóry oraz wspomagają redukcję przebarwień. W kosmetyce wymienia się trzy grupy kwasów. 

Pierwsze z nich to kwasy AHA, które działają złuszczająco, pomagają w rozjaśnieniu przebarwień oraz pobudzają skórę do produkcji kolagenu i elastyny. Kwasy AHA to m.in. kwas migdałowy, glikolowy, mlekowy oraz azelainowy.

Druga grupa kwasów to kwasy BHA, czyli głównie kwas salicylowy, który ma działanie bakteriobójcze i przeciwzapalne, reguluje nadmiar sebum, wspomaga gojenie się zmian trądzikowych, oczyszcza gruczoły łojowe oraz wycisza stany zapalne. Kwas salicylowy polecany jest przede wszystkim osobom ze skórą tłustą, trądzikową lub z zaskórnikami.

Ostatnia grupa to kwasy PHA, które są znacznie łagodniejsze od kwasów AHA i mogą być stosowane z powodzeniem przez posiadaczy cery wrażliwej czy naczyniowej. Kwasy PHA to kwas glukonolakton oraz kwas laktobionowy. 

Witaminy

Witaminy to kolejna grupa składników aktywnych w kosmetykach, która ma różnorodne działanie dla naszej skóry. Wśród najpopularniejszych wymienia się witaminę C, czyli kwas askorbinowy, która ma działanie antyoksydacyjne, chroni przed zmarszczkami, rozjaśnia przebarwienia, poprawia koloryt skóry oraz stymuluje syntezę kolagenu, poprawiając jędrność i elastyczność skóry.

Dobrze znana jest również witamina A, występująca w kosmetykach najczęściej pod postacią retinolu. Retinol ma szerokie spektrum działania i przede wszystkim działa przeciwstarzeniowo, chroni skórę przed wolnymi rodnikami, wspomaga regenerację, delikatnie złuszcza naskórek, pobudza produkcję kolagenu, ogranicza nadmiar sebum, odblokowuje zamknięte pory i działa odżywczo na skórę.

W kosmetykach do twarzy często znajdziemy również witaminę E, czyli naturalny antyoksydant, który chroni skórę przed szkodliwymi czynnikami z zewnątrz, działa przeciwstarzeniowo, wspiera warstwę hydrolipidową skóry oraz poprawia jędrność i elastyczność skóry. 

Niacynamid

Niacynamid to pochodna witaminy B3, który ceniony jest w kosmetyce ze względu na swoje wszechstronne działanie. Niacynamid jako składnik aktywny w kremach czy serum do twarzy neutralizuje działanie wolnych rodników, działa antybakteryjnie i przeciwzapalnie, redukuje nadmiar sebum, zamyka pory, zapobiega przebarwieniom oraz poprawia koloryt skóry. Poza tym niacynamid działa odżywczo i zapobiega nadmiernemu przesuszeniu skóry. 

Peptydy

Peptydy to związki chemiczne, które powstają z aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniem peptydowym. Z tego powodu peptydy mają różnorodne działanie, w zależności od swojej struktury. W kosmetyce wyróżnia się 3 główne grupy peptydów:

1. Peptydy sygnałowe - zapobiegają powstawania zmarszczek, odpowiadają za ujędrnienie skóry, pobudzają syntezę elastyny i kolagenu,
2. Neuropeptydy - blokują przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, a ich działanie uznawane jest za podobne do toksyny botulinowej. Neuropeptydy zmniejszają widoczność zmarszczek,
3. Peptydy miedziowe transportujące składniki aktywne - pobudzają skórę do produkcji kolagenu i elastyny, mają działanie antybakteryjne i wyciszające stany zapalne. Ten rodzaj peptydów dodatkowo pozytywnie wpływa na redukcję przebarwień. Jeśli zastanawiasz się, jak radzić sobie z przebarwieniami, to więcej na ten temat znajdziesz na blogu. 

Ceramidy

Ceramidy to naturalne związki chemiczne, będące składnikiem cementu międzykomórkowego w barierze hydrolipidowej skóry. Zapobiegają nadmiernej utracie wody, utrzymując odpowiednie nawilżenie skóry. Chronią skórę przed szkodliwymi czynnikami z zewnątrz i odpowiadają za przywrócenie skórze odpowiedniej bariery ochronnej. 

Jakich składników aktywnych nie można ze sobą łączyć?

Choć nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, niektórych składników aktywnych nie można ze sobą łączyć. Łączenie ze sobą pewnych substancji nie tylko może osłabić ich działanie, ale co więcej, może wywołać nawet znaczne podrażnienie skóry. 

W większości przypadków jednak nie zaleca się łączyć tych składników w jednej rutynie pielęgnacyjnej. Oznacza to więc, że jeżeli stosujemy jeden składnik rano, a drugi wieczorem, to wówczas nie mamy o co się martwić.

Poniżej przedstawiamy złe połączenia kosmetyczne:

Retinol + kwasy

Retinol oraz kwasy to dwie silne substancje, które nie powinny być ze sobą łączone, ponieważ mogą wywołać silne podrażnienie, przesuszenie i nadwrażliwość. Zaleca się, aby w przypadku stosowania retinolu ograniczyć stosowanie kwasów do np. jednego razu w tygodniu i używać je wtedy, gdy nie używamy retinolu.

Jeżeli dopiero budujemy tolerancję na retinol, to wtedy należy całkowicie zrezygnować ze stosowania kwasów.

Niacynamid + kwasy 

Niacynamid oraz kwasy AHA i BHA wzajemnie neutralizują swoje działanie, co oznacza, że będą miały zmniejszone działanie. Co więcej, połączenie tych składników może również doprowadzić do wytworzenia tzw. kwasu nikotynowego o podrażniającym działaniu, dlatego nie zaleca się łączyć tych składników w jednej rutynie pielęgnacyjnej. 

Niacynamid + retinol

Niacynamid ma wyższe pH od retinolu, w związku z czym w przypadku stosowania obu tych produktów na raz, może dojść do ich osłabienia, niekiedy również podrażnienia skóry. 

Retinol i witamina C

Retinolu nie powinno stosować się z witaminą C ze względu na to, że substancje te wzajemnie mogą osłabiać swoje działanie. Nie ma natomiast przeciwwskazań do tego, aby witaminę C stosować w porannej rutynie pielęgnacyjnej, a retinol wieczorem.

Witamina C + kwasy

Nie zaleca się stosować w jednej rutynie pielęgnacyjnej kwasów AHA i BHA oraz witaminy C w postaci kwasu askorbinowego. Składniki te w połączeniu mogą wywołać podrażnienie, zaczerwienienie skóry i nadmierne przesuszenie. 

Witamina C + niacynamid

Witamina C w formie kwasu askorbinowego ma inną wartość pH niż niacynamid, w związku z czym stosowanie tych produktów razem, będzie osłabiać ich działanie. Poza tym niekiedy połączenie tych składników może wywołać podrażnienie. Nie ma jednak przeciwwskazań do tego, aby w jednej rutynie pielęgnacyjnej stosować niacynamid ze stabilnymi pochodnymi witaminy C. 

Kwasy i peptydy

Kwasy o silnym działaniu złuszczającym mogą niszczyć strukturę peptydów, a tym samym zmniejszać ich działanie, dlatego lepiej stosować peptydy rano, a kwasy wieczorem.