Witamina C w kosmetykach - jak działa?

Witamina C to jeden z najskuteczniejszych składników aktywnych wykorzystywanych w kosmetykach do pielęgnacji skóry twarzy. Choć znana jest głównie z silnych właściwości antyoksydacyjnych, to jednak jej działanie jest znacznie szersze. Jak witamina C w kosmetykach wpływa na skórę?

Jak witamina C działa na skórę?

Witamina C (kwas askorbinowy) to jeden z najlepiej przebadanych i najczęściej wykorzystywanych składników aktywnych w kosmetykach do pielęgnacji skóry twarzy. Znajdziemy ją przede wszystkim w formułach serum, kremów, masek lub ampułek. 

Witamina C to witamina rozpuszczalna w wodzie o potwierdzonym badaniami działaniu biologicznym. W dermatologii ceniona jest przede wszystkim za swoje właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne, rozjaśniające oraz stymulujące produkcję kolagenu i ceramidów. Najważniejsze właściwości witaminy C w kosmetykach to:

• Silne działanie antyoksydacyjne - witamina C neutralizuje wolne rodniki, spowalnia procesy starzenia skóry i chroni ją przed stresem oksydacyjnym,
• Stymulacja syntezy kolagenu - witamina C bierze udział w biosyntezie kolagenu, który jest podstawowym białkiem strukturalnym skóry. Witamina C poprawia więc elastyczność i jędrność skóry oraz hamuje degradację włókien kolagenowych i elastyny,
• Właściwości przeciwzapalne - witamina C łagodzi stany zapalne skóry, dlatego często bywa składnikiem kosmetyków przeznaczonych dla osób z trądzikiem pospolitym, różowatym, egzemą lub łuszczycą. Dodatkowo witamina C przyspiesza regenerację skóry po zabiegach, oparzeniach i uszkodzeniach skóry,
• Działanie depigmentacyjne - witamina C ogranicza powstawanie przebarwień i wspiera terapię zmian pigmentacyjnych, takich jak melasma, plamy posłoneczne lub przebarwienia pozapalne,
• Wzmacnianie naczyń krwionośnych - witamina C wzmacnia ściany naczyń krwionośnych, zmniejsza tendencję do pękania naczynek i powstawania tzw. pajączków na skórze, 
• Wzmocnienie bariery hydrolipidowej - witamina C stymuluje syntezę ceramidów, czyli naturalnych lipidów naskórka odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowego nawilżenia i ochrony skóry przed nadmierną utratą wody,
• Ochrona przed promieniowaniem UV - witamina C zmniejsza rumień wywołany promieniowaniem UVB, neutralizuje wolne rodniki powstałe na skutek ekspozycji słonecznej oraz wspomaga naturalne mechanizmy obronne skóry.

Rodzaje witaminy C w kosmetykach do twarzy

W kosmetykach do twarzy stosuje się różne formy witaminy C: zarówno czysty kwas askorbinowy, jak i jego pochodne. Czysta witamina C (kwas L-askorbinowy) jest najbardziej aktywną formą, ale niestety bardzo nietrwałą - łatwo się utlenia pod wpływem światła, powietrza i temperatury, a co więcej, może również podrażniać wrażliwą skórę. Z tego też powodu w kosmetykach coraz częściej stosuje się pochodne witaminy C, która są bardziej stabilne i mają zdolność do przenikania do głębszych warstw skóry.

Najczęściej stosowane formy witaminy C w kosmetykach to:

1. Kwas L-askorbinowy - czysty kwas askorbinowy ma silne działanie przeciwutleniające i rozjaśniające. Najlepiej sprawdza się w kuracjach przeciwstarzeniowych, rozjaśniających przebarwienia lub stosowany w celu regeneracji po intensywnych zabiegach kosmetycznych, np, peelingach, mikronakłuwaniu,
   
   
2. Sól magnezowa fosforanu askorbylu (MAP) - stabilna i łagodna formy witaminy C, polecana szczególnie dla skóry z przebarwieniami i po ekspozycji słonecznej. Bezpieczna dla cery wrażliwej,
   
   
3. Sól sodowa kwasu askorbinowego (SAP) - ze względu na działanie antybakteryjne, często wykorzystywana jest w kosmetykach przeciwtrądzikowych,
   
   
4. Glukozyd askorbylu (ascorbyl glucoside) - stabilna forma witaminy C połączona z glukozą. W porównaniu do czystego kwasu askorbinowego ma większą zdolność przenikania i lepiej sprawdza się w pielęgnacji skóry dojrzałej i/lub z przebarwieniami,
   
   
5. 3-O-Ethyl Ascorbic Acid (EAA) - jedna z najnowszych pochodnych witaminy C. Bardzo stabilna forma, skuteczna już przy niskich stężeniach. Działa rozjaśniająco i hamuje syntezę melaniny, dzięki czemu jest wykorzystywana w kuracjach przeciw przebarwieniom. Nie drażni skóry,
   
   
6. Palmitynian askorbylu (Ascorbyl Palmitate) - wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i redukujące rumień. Działa słabiej niż inne pochodne,
   
   
7. Ascorbyl Tetraisopalmitate (TIA) - ta forma witaminy C jest skuteczna już przy niskich stężeniach. Wspomaga syntezę kolagenu, działa nawilżająco i przeciwzmarszczkowo,
   
   
8. Ascorbic Acid–Squalene Bioconjugate (VC-SQ) - zaawansowana technologicznie forma witaminy C połączona ze skwalanem. Zwiększa grubość naskórka oraz intensywnie stymuluje produkcję kolagenu. Wykorzystywana jest w kuracjach silnie odmładzających.
   
   

Z czym łączyć witaminę C?

Witamina C dobrze łączy się z innymi substancjami o właściwościach antyoksydacyjnych, przeciwstarzeniowych i fotoprotekcyjnych.

Witamina C + filtry przeciwsłoneczne

Witamina C nie jest filtrem przeciwsłonecznym, ale stosowana razem z kremem SPF wzmacnia jego działanie ochronne i zmniejsza ryzyko uszkodzeń posłonecznych. 

Witamina C + Witamina E 

Połączenie tych dwóch silnych antyoksydantów wzmacnia ich działanie przed wolnymi rodnikami.

Witamina C + kwas ferulowy 

To jedno z najlepiej przebadanych i najczęściej stosowanych połączeń. Kwas ferulowy działa przeciwutleniająco i jednocześnie stabilizuje witaminę C, zapobiegając jej utlenianiu.

Witamina C + resweratrol

Resweratrol podobnie jak kwas ferulowy, wspiera stabilność witaminy C i ma właściwości przeciwutleniające. 

Witamina C + kwas hialuronowy

Kwas hialuronowy może wzmacniać właściwości witaminy C poprzez intensywne nawilżenie skóry. 

Pochodne witaminy C + niacynamid

Połączenie pochodnych witaminy C oraz niacynamidu może przynieść bardzo dobre efekty terapeutyczne w pielęgnacji skóry z przebarwieniami i oznakami starzenia.

Z czym nie można łączyć witaminy C?

Warto jednak pamiętać, że witamina C nie może być stosowana ze wszystkimi substancjami. Niektóre połączenia mogą bowiem prowadzić do destabilizacji formuły kosmetyku, osłabienia działania, a nawet podrażnienia skóry.

Kwas askorbinowy + Niacynamid

O ile pochodne witaminy C można łączyć z niacynamidem, to jednak czysta witamina C nie powinna być z nim łączona. Kwas askorbinowy najlepiej działa w bardzo niskim pH, podczas gdy niacynamid jest stabilny w zakresie pH od 5 do 7. Nagłe zmiany pH mogą więc doprowadzić do destabilizacji produktu oraz mogą zwiększyć ryzyko podrażnień skóry. 

Kwas askorbinowy + retinoidy

Podobnie, jak w przypadku niacynamidu, retinoidy działają w wyższym pH, dlatego też połączenie ich z witaminą C w jednej rutynie pielęgnacyjnej może prowadzić do osłabienia działania obu składników i/lub podrażnienia.

Kwas askorbinowy + kwasy AHA/BHA

Połączenie witaminy C z ww. kwasami może doprowadzić do przesuszenia, podrażnienia i zaczerwienienia skory. 

Kwas askorbinowy + nadtlenek benzoilu

Nadtlenek benzoilu to składnik stosowany w leczeniu trądziku, który niestety może utleniać witaminę C, przez co straci ona swoje właściwości antyoksydacyjne.

Bibliografia

Janecka, A. (2023). Właściwości, formy i działanie biologiczne witaminy C w terapiach skórnych

Goik, U. (2024). Witamina C i jej pochodne w utrzymaniu dobrej kondycji skóry

Kilian-Pięta, E. (2019). Witamina C jako niezbędny składnik dla skóry człowieka oraz czynniki determinujące jej wchłanianie

Pawlaczyk, M. i in. (2012). Witamina C i skóra