Badanie CRP czy OB - co lepsze?

Wzrost CRP i OB obserwujemy przy podejrzeniach stanów zapalnych w organizmie. Jednak te dwa wskaźniki różnią się sposobem działania i zastosowaniem. Sprawdź, czy lepiej wykonać badanie OB, czy CRP?

Badanie CRP – czym jest?

CRP, czylibiałko C-reaktywne to marker ostrej fazy stanu zapalnego. Badanie CRP jest jednym z podstawowych i najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych, pomocnym w szybkim wykrywaniu infekcji oraz ocenie nasilenia zapalenia.

Białko CRP jest produkowane w wątrobie, głównie pod wpływem cytokin zapalnych, które pojawiają się, gdy organizm walczy z infekcją, urazem lub innym procesem chorobowym. Im silniejszy stan zapalny, tym wyższe stężenie CRP we krwi.

Wskaźnik białka C-reaktywnego rośnie bardzo szybko – już w ciągu kilku godzin od rozpoczęcia infekcji lub zapalenia. Dzięki temu badanie CRP jest szczególnie przydatne w diagnostyce ostrych stanów chorobowych.

Badanie OB – czym jest?

Badanie OB, czyli odczyn Biernackiego, to badanie krwi wykorzystywane do oceny, czy w organizmie toczy się stan zapalny. Na wynik OB wpływ ma m.in. fibrynogen, czyli białko ostrej fazy, którego stężenie wzrasta w przebiegu stanu zapalnego. OB mierzy się na podstawie szybkości opadania erytrocytów w próbce krwi. Badanie polega na obserwacji, ile milimetrów opadną krwinki czerwone w słupku krwi w ciągu jednej godziny. Im szybsze opadanie erytrocytów, tym wyższe OB. Wynik podawany jest w mm/h, a jego interpretacja zależy od wieku i płci pacjenta.

Na wskaźnik OB wpływa nie tylko choroba. Zmiany w oznaczeniu OB zachodzą m.in. w ciąży, podczas miesiączki, przy anemii, odwodnieniu, a także u osób w podeszłym wieku. Badanie OB jest mniej precyzyjne, ponieważ zmiany chorobowe oznaczają się wolniej niż w przypadku CRP.

Badanie CRP a OB – podstawowe różnice

CRP i OB to markery stanu zapalnego w organizmie. Różnią się jednak mechanizmem działania, szybkością reakcji oraz dokładnością. Z tego powodu nie są badaniami zamiennymi, lecz raczej wzajemnie się uzupełniają.

CRP wzrasta bardzo szybko od pojawienia się infekcji lub zapalenia, a po ustąpieniu choroby równie szybko spada. Dzięki temu badanie jest szczególnie przydatne w diagnostyce ostrych stanów zapalnych i ocenie skuteczności leczenia, np. antybiotykami.

OB narasta wolniej i wolniej się normalizuje. Lepiej odzwierciedla długotrwałe, przewlekłe procesy zapalne, ale jest mniej precyzyjne, ponieważ na jego wynik wpływa wiele czynników niezwiązanych bezpośrednio z chorobą.

Badanie CRP – kiedy jest lepsze?

Badanie CRP jest szczególnie przydatne, gdy potrzebna jest szybka i dokładna ocena obecności stanu zapalnego. Ze względu na to, że jego poziom gwałtownie rośnie już kilka godzin po rozpoczęciu choroby, CRP lepiej sprawdza się w sytuacjach nagłych i ostrych.

CRP jest lepszym wyborem w przypadku:

• pojawienia się objawów ostrej infekcji (gorączka, silne osłabienie, ból),
• diagnostyki i monitorowania zakażeń bakteryjnych,
• potrzeby odróżnienia infekcji bakteryjnej od wirusowej,
• oceny skuteczności antybiotykoterapii,
• nagłego pogorszenia stanu zdrowia pacjenta.

Dodatkową zaletą CRP jest fakt, że szybko spada po ustąpieniu zapalenia, co pozwala na bieżąco monitorować przebieg leczenia. Dzięki temu badanie to jest obecnie jednym z najczęściej wykorzystywanych wskaźników zapalnych w codziennej praktyce klinicznej.

OB – kiedy jest lepsze?

Badanie OB jest bardziej przydatne w przypadku przewlekłego stanu zapalnego. Ponieważ OB narasta i obniża się powoli, lepiej wykrywa zmiany zachodzące w czasie. W jakich sytuacjach OB jest lepszym wyborem?

• przy podejrzeniu przewlekłych stanów zapalnych,
• podczas monitorowania przebiegu chorób reumatycznych i autoimmunologicznych,
• gdy trzeba ocenić stan zdrowia pacjenta przy długotrwałych dolegliwościach,
• przy kontroli chorób przewlekłych, w których stan zapalny utrzymuje się przez dłuższy czas.

OB bywa również pomocne u osób, u których objawy rozwijają się powoli i są mało charakterystyczne. Należy jednak pamiętać, że wynik OB powinien być zawsze interpretowany w połączeniu z innymi badaniami, ponieważ na jego poziom wpływa wiele czynników niezwiązanych bezpośrednio z chorobą.

Badanie CRP i OB – czy warto robić jednocześnie?

W wielu przypadkach warto wykonać badanie OB i CRP jednocześnie, ponieważ oba markery dostarczają różnych, ale uzupełniających się informacji o stanie organizmu. Razem pozwalają lepiej ocenić, czy stan zapalny jest ostry, przewlekły oraz jak długo może trwać.

Jednoczesne oznaczenie CRP i OB bywa szczególnie pomocne:

• przy niejasnych objawach,
• w diagnostyce stanów zapalnych,
• podczas monitorowania choroby i leczenia,
• gdy lekarz chce uzyskać pełniejszy obraz stanu zdrowia pacjenta.

W praktyce połączenie obu badań zwiększa trafność diagnostyki i zmniejsza ryzyko błędnej interpretacji pojedynczego wyniku.

Badania CRP i OB – normy

Normy CRP
Za prawidłowy wynik CRP najczęściej uznaje się wartość poniżej 5 mg/l.

• wynik w normie – brak lub minimalny stan zapalny,
• wynik podwyższony – możliwa infekcja, uraz lub inny proces zapalny,
• bardzo wysoki poziom CRP – zwykle wskazuje na ostry, nasilony stan zapalny, często o podłożu bakteryjnym.

Zakres norm może się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium.

Normy OB

• kobiety: do 20 mm/h
• mężczyźni: do 15 mm/h
• dzieci: do 10 mm/h
• osoby po 60. roku życia: wartości 30 mm/h nadal mieszczą się w normie

Podwyższone wartości OB nie zawsze oznaczają chorobę – na wynik wpływa m.in. ciąża, miesiączka, anemia oraz wiek.

Co mogą oznaczać podwyższone wartości CRP i OB?

Podwyższone CRP i/lub OB najczęściej obserwuje się w przebiegu następujących stanów chorobowych: 

• infekcje bakteryjne
• infekcje wirusowe
• przewlekłe stany zapalne
• choroby autoimmunologiczne
• choroby reumatyczne
• choroby zapalne jelit
• zapalenie stawów
• choroby tarczycy o podłożu zapalnym
• nowotwory
• urazy i stany pooperacyjne
• martwica tkanek (np. zawał serca)
• zakażenia układu moczowego
• zapalenie płuc
• sepsa

Podwyższone OB i CRP zawsze wymaga interpretacji w połączeniu z objawami klinicznymi i dodatkowymi badaniami.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Źródła:

Phommasone K, Althaus T, Souvanthong P, Phakhounthong K, Soyvienvong L, Malapheth P, Mayxay M, Pavlicek RL, Paris DH, Dance D, Newton P, Lubell Y. Accuracy of commercially available c-reactive protein rapid tests in the context of undifferentiated fevers in rural Laos. BMC Infect Dis. 2016 Feb 4;16:61.

Taylor MD, Allada V, Moritz ML, Nowalk AJ, Sindhi R, Aneja RK, Torok K, Morowitz MJ, Michaels M, Carcillo JA. Use of C-Reactive Protein and Ferritin Biomarkers in Daily Pediatric Practice. Pediatr Rev. 2020 Apr;41(4):172-183.

Polińska B, Matowicka-Karna J, Kemona H, Rola odczynu opadania krwinek czerwonych w diagnostyce różnych stanów klinicznych, Diagn Lab 2015; 51(4):321-326