Adenomioza - objawy, przyczyny, metody leczenia

Bolesne miesiączki, uczucie ciężkości w podbrzuszu lub plamienia międzymiesiączkowe to objawy, które często bywają bagatelizowane. W rzeczywistości jednak mogą one wskazywać na schorzenia ginekologiczne, w tym m.in. na adenomiozę. Czym jest adenomioza? Jakie są jej przyczyny i jak ją leczyć?

Adenomioza - co to jest?

Adenomioza to łagodna, przewlekła choroba ginekologiczna, w której komórki błony śluzowej macicy (endometrium) przemieszczają się do warstwy mięśniowej ściany macicy. W adenomiozie komórki błony śluzowej (endometrium), które normalnie są tylko w jamie macicy, znajdują się także w mięśniówce macicy (czyli tam, gdzie naturalnie nie powinny występować). 

Te “zagubione” komórki nadal zachowują się tak samo jak te w jamie macicy: rosną i złuszczają się co miesiąc pod wpływem hormonów. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy nie mają one jak wydostać się na zewnątrz i wówczas w miejscu ich złuszczania się powstaje stan zapalny. Z czasem może to prowadzić właśnie do m.in. dolegliwości bólowych oraz zaburzeń miesiączkowania. 

Adenomioza może występować w formie ogniskowej (zlokalizowanej w jednej części macicy), jak i rozlanej (obejmującej większą część mięśniówki). 

Adenomioza - objawy

Objawy adenomiozy mogą mieć różne nasilenie, w zależności od zaawansowania zmian. W części przypadków choroba może także przebiegać bezobjawowo. Do najczęstszych objawów adenomiozy zalicza się:

• Bolesne miesiączki - ból może pojawiać się już na kilka dni przed miesiączką i utrzymywać się przez cały czas jej trwania. Ból może promieniować do pleców lub ud,

• Obfite i/lub przedłużające się krwawienie miesiączkowe, 

• Plamienia międzymiesiączkowe - zwłaszcza w postaci brunatnych upławów lub krwawień tuż przed i po miesiączce,

• Uczucie ciężkości lub rozpierania w obrębie miednicy - uczucie “pełności” lub “obrzmienia” w podbrzuszu,

• Ból w trakcie stosunku - zwykle pojawia się w głębokiej fazie penetracji, 

• Trudności z zajściem w ciążę, 

• Ból w czasie wypróżniania i/lub oddawania moczu - najczęściej występuje, gdy zmiany w mięśniówce macicy są bardzo zaawansowane. 

Warto pamiętać, że nasilenie objawów może się jednak zmieniać, mianowicie u części kobiet objawy mogą być bardziej dokuczliwe w określonych fazach cyklu miesiączkowego. 

Jakie są przyczyny adenomiozy?

Dokładne przyczyny adenomiozy nie są do końca poznane. Uważa się, że schorzenie to ma charakter wieloczynnikowy i na jego rozwój może wpływać kombinacja różnych czynników. Wśród możliwych przyczyn adenomiozy wymienia się:

• mikrourazy w wyniku np. zabiegów ginekologicznych, porodu lub inwazyjnych badań ginekologicznych,

• wady rozwojowe, 

• zaburzenia hormonalne,

• przewlekły stan zapalny w obrębie macicy,

• uwarunkowania genetyczne.

Za czynniki ryzyka rozwoju adenomiozy uznaje się natomiast:

• wiek powyżej 35. roku życia,

• przebyte porody,

• zabiegi wewnątrzmaciczne (np. łyżeczkowanie),

• wcześniejsze operacje ginekologiczne. 

Adenomioza może również współwystępować z innymi chorobami ginekologicznymi, np. endometriozą lub mięśniakami macicy. 

Adenomioza - jak wykryć? Diagnostyka

Ze względu na to, że objawy adenomiozy często są niespecyficzne i mogą przypominać inne schorzenia ginekologiczne, jej rozpoznanie staje się sporym wyzwaniem. Podstawą diagnostyki jest przede wszystkim wywiad lekarski oraz badania ginekologiczne, które pozwalają ocenić strukturę zmian. W diagnostyce wykorzystuje się:

• Badanie ultrasonograficzne (USG) - to najczęściej wykorzystywane badanie diagnostyczne w kierunku adenomiozy, 

• Rezonans magnetyczny - wykorzystywany w celu pogłębienia diagnostyki lub w przypadku niejednoznacznych wyników z poprzednich badań, 

• Histeroskopia i laparoskopia - badania te są wykonywane stosunkowo rzadko, niemniej jednak mogą być wykorzystywane u pacjentek, u których inne badania nie dają jednoznacznych wyników, 

• Badanie histopatologiczne - pozwala na ostateczne rozpoznanie adenomiozy. Metoda ta stosowana jest jednak jedynie w szczególnych przypadkach, np. przy braku skuteczności wdrożonego leczenia. 

Adenomioza macicy - leczenie

Wybór metody leczenia adenomiozy uzależniony jest od wieku pacjentki, nasilenia objawów, stopnia zaawansowania zmian oraz planów związanych z macierzyństwem. Leczenie ma jednak na celu przede wszystkim łagodzenie objawów i poprawa jakości życia pacjentek. 

Główną metodą leczenia adenomiozy jest leczenie farmakologiczne, które pozwala zahamować rozrost błony śluzowej macicy i tym samym, zmniejsza nieprzyjemne objawy. Farmakoterapia zalecana jest głównie u kobiet, które chcą zachować macicę oraz które planują ciążę. 

W leczeniu farmakologicznym adenomiozy stosuje się:

• Hormonalne środki antykoncepcyjne, 

• Wkładkę domaciczną z lewonorgestrelem, 

• Analogi gonadoliberyny,

• Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (ibuprofen, paracetamol). 

Jeżeli leczenie farmakologiczne nie przynosi rezultatów lub objawy są bardzo nasilone, a pacjentka nie planuje ciąży, to wtedy lekarz może zaproponować usunięcie ognisk adenomiozy lub histerektomię (usunięcie macicy). 

Jak adenomioza wpływa na płodność?

Adenomioza może wpływać na płodność, jednak nie u każdej kobiety z tym schorzeniem, będą występować trudności z zajściem w ciążę. W niektórych przypadkach adenomioza może negatywnie wpływać na zagnieżdżenie się zarodka i rozwój ciąży, może także zwiększać ryzyko poronienia oraz powikłań ciążowych, takich jak poród przedwczesny. 

Warto jednak pamiętać, że wiele kobiet z adenomiozą, dzięki odpowiedniemu leczeniu, zachodzi w ciążę i rodzi zdrowe dzieci.