Zapalenie gardła – przyczyny, objawy, sposoby leczenia

Zapalenie gardła to jedno z najczęściej występujących schorzeń górnych dróg oddechowych, które dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych. Charakteryzuje się bólem, pieczeniem i dyskomfortem w gardle, co utrudnia codzienne funkcjonowanie. Pomimo że zapalenie gardła może wydawać się błahą dolegliwością, nieleczone lub niewłaściwie diagnozowane może prowadzić do poważniejszych powikłań.

Przyczyny zapalenia gardła są różnorodne – od infekcji wirusowych lub bakteryjnych, przez czynniki środowiskowe, aż po alergie. W artykule przedstawimy główne przyczyny zapalenia gardła, jego objawy oraz skuteczne metody leczenia.

Zapalenie gardła – co to za choroba

Zapalenie gardła to stan zapalny błony śluzowej gardła, który jest jedną z najczęstszych chorób układu oddechowego. Może obejmować zarówno część gardła zwaną gardłem środkowym (między jamą ustną a przełykiem), jak i gardło dolne (w okolicy krtani). Zapalenie gardła może mieć charakter ostry lub przewlekły, w zależności od czasu trwania i stopnia nasilenia stanu zapalnego.

Zapalenie gardła – przyczyny

Zapalenie gardła może być spowodowane przez różnorodne czynniki, które można podzielić na zakaźne i niezakaźne.

Przyczyny zakaźne:

• Wirusy – np. wirusy grypy, adenowirusy, rinowirusy, koronawirusy są najczęstszą przyczyną zapalenia gardła.
• Bakterie – szczególnie paciorkowce, ale też, np. Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae.
• Grzyby – głównie u osób z osłabioną odpornością.
• Zakażenia mieszane – jednoczesne działanie wirusów i bakterii.

Przyczyny niezakaźne:

• Podrażnienia mechaniczne – np. długotrwałe mówienie, krzyczenie, śpiewanie.
• Czynniki chemiczne – wdychanie dymu tytoniowego, oparów chemicznych, czy substancji drażniących.
• Czynniki alergiczne – alergie wziewne, np. na pyłki roślin, roztocza, pleśnie.
• Suche powietrze – szczególnie w sezonie grzewczym.

Zapalenie gardła – objawy

Objawy zapalenia gardła mogą się różnić w zależności od jego przyczyny (zakaźnej lub niezakaźnej) oraz nasilenia stanu zapalnego. Do głównych objawów zapalenia gardła należą:

• Ból gardła – od łagodnego dyskomfortu do silnego bólu, który utrudnia przełykanie.
• Drapanie lub pieczenie w gardle – uczucie suchości lub podrażnienia.
• Zaczerwienienie gardła – widoczne podczas oglądania jamy ustnej.
• Obrzęk błony śluzowej gardła – może powodować uczucie ciała obcego w gardle.
• Powiększone migdałki – niekiedy z nalotem (w przypadku infekcji bakteryjnych).
• Chrypka lub zmiana głosu – jeśli zapalenie obejmuje okolice krtani.

• Gorączka lub stan podgorączkowy – częściej przy infekcjach bakteryjnych.
• Osłabienie i zmęczenie – wynikające z reakcji organizmu na stan zapalny.
• Powiększenie węzłów chłonnych szyjnych – bolesne lub tkliwe przy dotyku.
• Ból głowy – towarzyszący infekcji wirusowej.
• Brak apetytu – z powodu dyskomfortu podczas jedzenia.

Objawy mogą występować razem lub pojedynczo, a ich nasilenie zależy od przyczyny i indywidualnej reakcji organizmu.

Zapalenie gardła – ile trwa?

Czas trwania zapalenia gardła zależy od jego przyczyny oraz sposobu leczenia. W przypadku wirusowego zapalenia gardła czas trwania choroby wynosi ok. 5-7 dni. Objawy mogą stopniowo ustępować samoistnie, ponieważ organizm sam radzi sobie z infekcją wirusową bez konieczności stosowania antybiotyków.

Bakteryjne zapalenie gardła trwa ok. 7-10 dni przy stosowaniu antybiotyków. Bez odpowiedniego leczenia może trwać dłużej i może dojść do powikłań.

Przewlekłe zapalenie gardła może utrzymywać się przez tygodnie, miesiące lub nawet dłużej, jeśli nie zostanie usunięta jego przyczyna.

Przy ostrym stanie zapalnym czas trwania choroby wynosi zwykle od kilku dni do dwóch tygodni. Jeśli objawy nie ustępują lub nasilają się po tym czasie, warto skonsultować się z lekarzem.

Zapalenie gardła – leczenie

Leczenie zapalenia gardła zależy od jego przyczyny (wirusowej, bakteryjnej, alergicznej) oraz nasilenia objawów. 

Wirusowe zapalenie gardła

Przy wirusowym zapaleniu gardła stosuje się leczenie objawowe polegające na odpoczynku, nawadnianiu organizmu i nawilżaniu błon śluzowych gardła. Można wprowadzić leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (paracetamol lub ibuprofen), które łagodzą ból gardła, gorączkę i ogólne osłabienie. Skutecznym zabiegiem są np. płukanki gardła z dodatkiem soli lub sody oczyszczonej.

Bakteryjne zapalenie gardła

Bakteryjne zapalenie gardła wymaga leczenia antybiotykami przepisanymi przez lekarza. Leczenie trwa zwykle 7-10 dni. Oprócz antybiotyków zaleca się stosowanie leków przeciwbólowych, płukanie gardła, odpowiednie nawodnienie i odpoczynek.

Alergiczne zapalenie gardła

w przypadku alergicznego zapalenia gardła stosuje się leki przeciwhistaminowe pomagające w złagodzeniu objawów, takich jak drapanie, pieczenie i obrzęk gardła. Ważne jest, aby unikać substancji wywołujących reakcje alergiczne (np. pyłki, kurz, roztocza). Przy silnych reakcjach alergicznych lekarz może zalecić wprowadzenie miejscowych sterydów np. w postaci aerozoli.

Przewlekłe zapalenie gardła

Leczenie przewlekłego zapalenia gardła zależy od jego przyczyny, np. stosowanie leków przeciwwrzodowych przy refluksie żołądkowym, unikanie długotrwałego podrażniania gardła czy leczenie alergii. W niektórych przypadkach może być konieczna zmiana stylu życia, diety, a także regularne nawilżanie gardła.

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż kilka dni, nasilają się lub pojawiają się powikłania, należy skonsultować się z lekarzem. w przypadku zapalenia gardła o podłożu wirusowym lub bakteryjnym należy unikać kontaktu z innymi osobami, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji. Zapalenie gardła wymaga odpowiedniej diagnozy, ponieważ różne jego przyczyny wymagają różnych metod leczenia.

Co na zapalenie gardła – domowe sposoby

Domowe sposoby na zapalenie gardła mogą pomóc złagodzić objawy, zwłaszcza w przypadku infekcji wirusowych lub lekkich stanów zapalnych. Oto kilka sprawdzonych metod:

Płukanie gardła

Płukanie gardła ciepłą wodą z solą (1/2 łyżeczki soli na szklankę wody) pomaga zmniejszyć obrzęk, złagodzić ból i oczyścić gardło z bakterii oraz drobnych zanieczyszczeń. Do płukania można też użyć naparu z rumianku, gdyż ma on właściwości przeciwzapalne i łagodzące.

Miód

Miód ma właściwości antybakteryjne i przeciwzapalne, łagodzi ból gardła. Można go dodać do ciepłej herbaty, wody lub spożywać bezpośrednio. 

Inhalacje

Wdychanie ciepłej pary z dodatkiem np. olejków eterycznych eukaliptusowego lub z drzewa herbacianego) pomoże nawilżyć drogi oddechowe, zmniejszyć podrażnienia gardła i usprawnić oddychanie. 

Ziołowe napary

• Z szałwii – Szałwia ma właściwości przeciwzapalne, antybakteryjne i łagodzące, pomagają w leczeniu stanów zapalnych gardła.
• Z tymianku – Tymianek ma działanie rozkurczowe i przeciwzapalne, co może pomóc w złagodzeniu kaszlu, kataru i bólu gardła.

Spraye lub tabletki na ból gardła

• Tabletki do ssania – Często zawierają substancje łagodzące ból i nawilżające gardło (np. mentol, miód, aloes).
• Spraye do gardła – Zawierają składniki, które mogą zmniejszyć ból, złagodzić stan zapalny i nawilżyć gardło.

Odpowiednia wilgotność powietrza

Szczególnie w sezonie grzewczym warto zadbać o odpowiednią wilgotność w pomieszczeniach, gdyż zapobiega to wysychaniu błony śluzowej gardła.

Pamiętaj, że domowe sposoby są skuteczne w łagodzeniu objawów zapalenia gardła, ale w przypadku silnych objawów, gorączki, czy przewlekłego zapalenia gardła warto skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć poważniejsze schorzenia lub wprowadzić odpowiednie leczenie.

Źródła:

217. Mazur, Diagnostyka ostrych zakażeń górnych dróg oddechowych (GDO) – dobór materiałów i problemy interpretacyjne związane z obecnością flory fizjologicznej i nosicielstwem, „Post. Mikrobiol.” 2012, nr 3, s. 213–217.

https://www.healthline.com/health/cold-flu/sore-throat-natural-remedies#home-remedies

Jeżewska E., Kukwa W., Ścińska A., Kukwa A. Stany zapalne błony śluzowej nosa i gardła u dzieci i dorosłych - strategia leczenia. Przew Lek 2006, 2, 12-25