Testy alergiczne - punktowe, z krwi czy molekularne? Jaką diagnostykę wybrać?

Testy alergiczne są jednym z podstawowych narzędzi diagnostycznych stosowanych przy podejrzeniu alergii. Pozwalają ustalić, czy objawy pacjenta są związane z reakcją alergiczną oraz który alergen może je wywoływać. Obecnie w diagnostyce wykorzystuje się kilka metod badań, które różnią się sposobem wykonania i zakresem uzyskiwanych informacji.

Czym są testy alergiczne i kiedy warto je wykonać?

Testy alergiczne to badania diagnostyczne, które pozwalają ustalić, czy objawy występujące u pacjenta są związane z reakcją alergiczną oraz jaki konkretnie alergen ją wywołuje. Ich celem jest wykrycie nadwrażliwości układu odpornościowego na określone substancje, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt, pokarmy czy jad owadów.

Jak natomiast rozpoznać pierwsze objawy alergii? Do najczęściej występujących należą m.in.:

• przewlekły katar lub zatkany nos,
• kichanie i świąd nosa,
• łzawienie i zaczerwienienie oczu,
• wysypka, świąd skóry lub pokrzywka,
• duszność i kaszel,
• dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego po spożyciu określonych produktów.
  
  

Wykonanie testów alergicznych pozwala dokładniej określić, które alergeny wywołują objawy, czemu temu możliwe jest wprowadzenie odpowiedniego postępowania, np. unikania kontaktu z danym alergenem, zastosowania właściwego leczenia lub rozważenia immunoterapii alergenowej (odczulania).

Badania diagnostyczne są szczególnie zalecane wtedy, gdy objawy alergii powtarzają się, utrzymują przez dłuższy czas lub utrudniają codzienne funkcjonowanie. Warto je rozważyć także w sytuacji, gdy nie jest jasne, co wywołuje reakcję organizmu, a objawy pojawiają się v określonych porach roku, po kontakcie z konkretnymi substancjami lub po spożyciu niektórych pokarmów.

Testy skórne punktowe - na czym polegają?

Testy skórne punktowe to jedna z najczęściej stosowanych metod diagnostyki alergii. Polegają na naniesieniu na skórę niewielkich ilości roztworów zawierających różne alergeny, a następnie delikatnym nakłuciu naskórka specjalnym lancetem. Badanie wykonuje się najczęściej na skórze przedramienia lub pleców.

Po kilkunastu minutach lekarz ocenia reakcję skóry v miejscu podania alergenu. Jeśli pojawi się niewielki bąbel, zaczerwienienie lub obrzęk, może to wskazywać na uczulenie na daną substancję. Wynik testu odczytuje się zazwyczaj po około 15-20 minutach.

Testy skórne punktowe stosuje się przede wszystkim w diagnostyce alergii wziewnych oraz niektórych alergii pokarmowych. Dzięki nim można sprawdzić reakcję organizmu m.in. na:

• pyłki roślin,
• roztocza kurzu domowego,
• sierść zwierząt,
• pleśnie,
• wybrane alergeny pokarmowe.
  
  

Warto jednak pamiętać, że przed wykonaniem badania konieczne może być odstawienie niektórych leków przeciwalergicznych, ponieważ mogą one wpływać na wynik testu. 

Testy alergiczne z krwi i diagnostyka molekularna - czym się różnią?

Testy alergiczne z krwi polegają natomiast na oznaczeniu we krwi przeciwciał IgE swoistych dla określonych alergenów. Badanie polega na pobraniu próbki krwi, która następnie jest analizowana v laboratorium. Taka metoda pozwala sprawdzić, czy organizm reaguje na konkretne alergeny, np. pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt lub wybrane składniki pokarmowe.

Zaletą testów z krwi jest to, że nie wymagają bezpośredniego kontaktu skóry z alergenem, dlatego mogą być wykonywane u osób, u których nie można przeprowadzić testów skórnych. Dotyczy to np. pacjentów z nasilonymi zmianami skórnymi, małych dzieci lub osób przyjmujących leki, których nie można odstawić przed badaniem.

Bardziej zaawansowaną metodą jest diagnostyka molekularna alergii, nazywana także diagnostyką komponentową. W tym przypadku badanie nie wykrywa tylko reakcji na cały alergen (np. pyłek brzozy), ale analizuje reakcję organizmu na konkretne białka alergenne, które wchodzą v jego skład.

Diagnostyka molekularna pozwala dokładniej określić charakter uczulenia i odróżnić prawdziwą alergię od reakcji krzyżowych. Tego typu badania są szczególnie przydatne v bardziej złożonych przypadkach alergii, np. przy alergiach pokarmowych lub gdy wyniki standardowych testów są niejednoznaczne.

Jaką metodę diagnostyki alergii wybrać?

Wybór metody diagnostyki alergii zależy przede wszystkim od rodzaju objawów, wieku pacjenta oraz ogólnego stanu zdrowia. Najczęściej decyzję o rodzaju badań podejmuje lekarz alergolog na podstawie szczegółowego wywiadu medycznego oraz analizy zgłaszanych dolegliwości.

W wielu przypadkach pierwszym krokiem są testy skórne punktowe, które pozwalają szybko sprawdzić reakcję organizmu na najczęstsze alergeny wziewne lub pokarmowe. Badanie jest stosunkowo proste, a wynik można odczytać już po kilkunastu minutach.

Jeśli wykonanie testów skórnych nie jest możliwe, lekarz może zalecić testy alergiczne z krwi. Są one szczególnie przydatne u osób z nasilonymi zmianami skórnymi, przyjmujących niektóre leki lub v sytuacjach, gdy istnieje większe ryzyko reakcji alergicznej podczas testów skórnych.

W bardziej złożonych przypadkach, np. przy alergiach pokarmowych lub podejrzeniu reakcji krzyżowych, pomocna może być diagnostyka molekularna. Pozwala ona dokładniej określić, na które białka alergenne reaguje organizm, co ułatwia interpretację wyników oraz planowanie dalszego postępowania.

Bibliografia

• Allergy Testing. Dostęp online: [https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/21495-allergy-testing](https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/21495-allergy-testing) 
• In brief: What kinds of allergy tests are there? Dostęp online: [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK367583/](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK367583/)