Retinal a retinol - czym się różnią?

Retinol i retinal to dwie popularne formy retinoidów stosowane w pielęgnacji przeciwstarzeniowej i przeciwtrądzikowej. Choć działają w podobny sposób, różnią się między sobą siłą działania i potencjalnym ryzykiem podrażnień. Jakie działanie ma retinal, a jakie retinol? Który składnik wybrać?

Jak działają retinoidy?

Retinol i retinal to substancje stosowane od lat w kosmetykach do pielęgnacji twarzy i ciała. Należą one do szerszej grupy związków nazywanych retinoidami, które są pochodnymi witaminy A. Retinoidy działają na poziomie komórkowym, wnikają w  głębokie warstwy skóry, gdzie inicjują szereg procesów regeneracyjnych i naprawczych.

Właściwości działania retinoidów to m.in.:

• Stymulacja produkcji kolagenu i elastyny - poprawia jędrności i elastyczności skóry,

• Złuszczanie martwych komórek naskórka - wygładzenie skóry i przyspieszenie odnowy komórkowej. 

• Spłycenie drobnych zmarszczek, - retinoidy spłycają linie mimiczne i poprawiają strukturę skóry, 

• Wyrównanie kolorytu skóry, 

• Regulacja pracy gruczołów łojowych - retinoidy ograniczają nadmierne wydzielanie sebum, 

• Działanie antybakteryjne - wspomaga leczenie trądziku, 

• Hamowanie produkcji melaniny - retinoidy zmniejszają widoczność przebarwień posłonecznych i potrądzikowych.

Aby jednak mogły retinal i retinol mogły skutecznie działać, muszą zostać przekształcone w swoją aktywną formę – kwas retinowy (tretinoinę), który bezpośrednio oddziałuje na komórki skóry. I właśnie to, ile etapów przekształcenia potrzebują retinoidy, jest najważniejszą różnicą między retinalem a retinolem. 

Co to jest retinol?

Retinol to najpopularniejszy i najlepiej przebadany retinoid w kosmetologii, uważany za "złoty standard" w pielęgnacji przeciwstarzeniowej. Jest alkoholową pochodną witaminy A, która w kontakcie ze skórą przekształca się w aktywną postać – kwas retinowy. Proces ten przebiega dwuetapowo: najpierw retinol przekształca się w retinal (retinaldehyd), a następnie w kwas retinowy, który bezpośrednio oddziałuje na komórki skóry.

Ze względu na złożony proces transformacji, efekty działania retinolu są widoczne dopiero po dłuższym czasie stosowania, zwykle po 8-12 tygodniach regularnej aplikacji. Wydłużony czas aktywacji ma natomiast swoją zaletę – retinol jest łagodniejszy dla skóry niż bezpośrednio działający kwas retinowy, choć nadal może on powodować podrażnienia, szczególnie u osób z wrażliwą cerą.

Retinol jest dostępny w różnych stężeniach, zazwyczaj od 0,1% do 1% w kosmetykach bez recepty. Wyższe stężenia zapewniają silniejsze działanie, ale też zwiększają ryzyko podrażnień. Z tego powodu zaleca się rozpoczynanie kuracji retinolem od niższych stężeń i stopniowe zwiększanie ich w miarę adaptacji skóry.

W przeciwieństwie do kwasu retinowego (tretinoiny), który jest dostępny wyłącznie na receptę, retinol możemy znaleźć w wielu kosmetykach dostępnych bez recepty. 

Czym jest retinal? 

Retinal, nazywany również retinaldehydem, to substancja pośrednia w procesie konwersji retinolu (witaminy A) do kwasu retinowego. Jest to bardziej zaawansowana forma retinoidów, która w odróżnieniu do retinolu, wymaga tylko jednego etapu przekształcenia. Dzięki krótszemu procesowi aktywacji, efekty stosowania retinalu pojawiają się znacznie szybciej niż w przypadku retinolu - zwykle już po kilku tygodniach regularnej aplikacji.

Retinal charakteryzuje się większą skutecznością działania niż retinol, ale jednocześnie jest łagodniejszy dla skóry i rzadziej prowadzi do podrażnień. Z tego powodu jest szczególnie polecany osobom z wrażliwą cerą, które nie tolerują dobrze tradycyjnych form retinolu. 

Warto podkreślić, że choć retinal jest mocniejszy od retinolu pod względem potencjału działania, to w kosmetykach występuje w znacznie mniejszych stężeniach. Nawet w niskich stężeniach zapewnia on porównywalne lub lepsze rezultaty niż stosowanie wyższych stężeń retinolu. 

Badania naukowe potwierdzają, że retinal wykazuje również silniejsze działanie przeciwbakteryjne niż retinol, co czyni go szczególnie wartościowym składnikiem w pielęgnacji skóry osób z tendencją do trądziku. Dodatkowo retinal wykazuje lepszą stabilność w formulacjach kosmetycznych i jest mniej wrażliwy na działanie światła  niż retinol. 

Retinal a retinol - jak wybrać stężenie retinoidów?

Wybór odpowiedniego stężenia retinoidów zależy przede wszystkim od indywidualnej tolerancji skóry oraz wcześniejszego doświadczenia w stosowaniu tego typu składników aktywnych. 

Retinal jest silniejszy od retinolu, dlatego w kosmetykach występuje w niższych stężeniach. Jego przewaga wynika z krótszego procesu przemiany w skórze – szybciej przekształca się w aktywną formę, czyli kwas retinowy. Dzięki temu działa szybciej i skuteczniej, jednocześnie jest też łagodniejszy dla skóry. 

Osoby, które dopiero zaczynają stosować retinoidy lub mają wrażliwą skórę, powinny wybierać kosmetyki zawierające 0,05% retinalu. W przypadku retinolu dobrym wyborem na początek będzie z kolei 0,3%, takie stężenie, które stopniowo przygotowuje skórę do działania retinoidów.

Po okresie adaptacji skóry, który trwa zwykle około 4-8 tygodni, można rozważyć stopniowe zwiększenie stężenia stosowanych retinoidów. W przypadku retinolu maksymalne stężenia dostępne bez recepty to około 1%, natomiast dla retinalu stężenia kosmetyków zazwyczaj nie przekraczają 0,1%.

Warto jednak pamiętać, że wyższe stężenie nie zawsze oznacza lepsze efekty. Bardzo ważna jest regularność stosowania kosmetyków i odpowiednie przygotowanie skóry. Niezależnie od wybranego stężenia, warto zwracać uwagę na inne składniki w formule kosmetyku, które mogą wspierać działanie retinoidów (np. antyoksydanty, peptydy) lub łagodzić potencjalne podrażnienia (np. niacynamid, panthenol, ceramidy).

Jak stosować retinoidy w pielęgnacji?

Najważniejszą zasadą przy wprowadzaniu retinoidów jest stopniowe włączanie ich do rutyny pielęgnacyjnej. Na początku warto sięgać po niższe stężenia i stosować je dwa razy w tygodniu. Jeżeli skóra dobrze toleruje taką częstotliwość, możemy stopniowo zwiększać ilość aplikacji.

Co więcej, retinoidy powinny być nakładane wyłącznie na noc, ponieważ mogą wpływać na fotowrażliwość cery, co może przyczyniać się do powstawania przebarwień. Podczas stosowania retinoidów należy bezwzględnie stosować wysoką ochronę przeciwsłoneczną SPF 50 i pamiętać o regularnej reaplikacji preparatu z filtrem w ciągu dnia.

Retinoidy najlepiej nakładać wieczorem na czystą, suchą skórę, około 15-20 minut po umyciu twarzy. Przed nałożeniem kremu zaleca się odczekać min. 30 minut, żeby kosmetyk z retinolem lub retinalem dobrze się wchłonął. 

Retinoidy mogą powodować przesuszenie i łuszczenie się skóry, zwłaszcza w początkowej fazie stosowania. Jest to całkowicie normalna reakcja skóry, która jest określana mianem “retinizacji”, która świadczy o aktywnym działaniu retinoidów. Aby złagodzić te nieprzyjemne objawy, warto więc łączyć stosowanie retinoidów z odpowiednią nawilżającą pielęgnacją, bogatą w składniki aktywne, takie jak ceramidy, kwas hialuronowy i pantenol.

Osoby ze skórą wrażliwą, żeby zmniejszyć potencjalne podrażnienie, mogą dodatkowo stosować metodę „kanapki". Metoda ta polega na nakładanie kosmetyków z retinoidami między dwie warstwy kremu nawilżającego. Po umyciu twarzy nakładamy na skórę cienką warstwę kremu nawilżającego, odczekujemy kilka minut, nakładamy retinol lub retinal, odczekujemy, aż się wchłonie i następnie ponownie nakładamy krem. 

Czego unikać podczas stosowania retinolu lub retinalu?

Podczas stosowania retinoidów należy unikać stosowania innych kosmetyków z silnie złuszczającymi składnikami aktywnymi, takimi jak kwasy AHA (glikolowy, mlekowy) i BHA (salicylowy czy witamina C w formie kwasu askorbinowego. Składniki te w połączeniu z retinoidami mogą bowiem zwiększać ryzyko podrażnień. 

Gdy nasza skóra zbuduje już tolerancję na retinoidy, możemy stopniowo wprowadzać ww. składniki, pamiętając, aby ich stosowanie rozdzielić w czasie. Przykładowo, w tym dniu, kiedy stosujemy kwasy, warto zrezygnować z używania retinolu lub retinalu. 

Kiedy pojawią się pierwsze efekty stosowania retinoidów?

Pierwsze efekty stosowania retinoidów pojawiają się zwykle po 4-6 tygodniach. Na pełne rezultaty z kolei trzeba poczekać mniej więcej 3-6 miesięcy regularnego stosowania. W tym czasie nie można jednak zapominać o odpowiedniej nawilżającej pielęgnacji skóry, która w okresie budowania tolerancji na retinoidy, może być podrażniona.  

Jeśli natomiast podczas stosowania retinoidów skóra reaguje silnymi podrażnieniami, zaczerwienieniem lub nadmiernym łuszczeniem, powinniśmy zmniejszyć częstotliwość stosowania retinolu/retinalu lub obniżyć jego stężenie. 

Kiedy wybrać retinol, a kiedy retinal?

Wybór między retinolem a retinalem powinien uwzględniać nasze indywidualne potrzeby skóry oraz jej wrażliwość na składniki aktywne. Retinol lepiej sprawdzi się u:

• osób z cerą normalną, 

• osób z cerą dojrzałą, z widocznymi oznakami starzenia,

• osób, które już wcześniej stosowały łagodniejsze składniki przeciwstarzeniowe,

• osób, które dobrze reagują na silne składniki aktywne kosmetyków. 

Retinal z kolei będzie lepszym wyborem dla:

• osób ze skórą wrażliwą, skłonną do podrażnień, 

• osób z trądzikiem różowatym lub nadreaktywną skórą,

• osób z tendencją do trądziku, 

• osób, które dopiero rozpoczynają przygodę z retinoidami. 

Warto jednak pamiętać, że zarówno retinol, jak i retinal działają w podobny sposób, ponieważ finalnie oba przekształcają się w skórze do tej samej aktywnej formy - kwasu retinowego.