Produkty BIO a EKO – czym się różnią?

Na sklepowych półkach coraz częściej można spotkać produkty „bio”, „eko”, „organic”, „naturalne” czy „bez chemii”. Z jednej strony to dobrze, bo rośnie świadomość tego, co jemy i czym pielęgnujemy skórę. Z drugiej strony, nadmiar tych określeń potrafi wprowadzić spore zamieszanie – nie zawsze wiadomo, co naprawdę wynika z przepisów prawa, a co jest jedynie sprytnym chwytem marketingowym. W artykule w prosty sposób wyjaśniamy, czym się różnią produkty eko i bio oraz jakie normy muszą spełniać.

Produkty bio, eko i organic – co oznaczają te terminy?

Na opakowaniach żywności i kosmetyków coraz częściej widnieją oznaczenia „bio”, „eko”, „organic”. I choć często te określenia stosowane są zamiennie, są między nimi drobne różnice. W Unii Europejskiej w odniesieniu do żywności terminy „bio” „eko” i „organic” są w praktyce zarezerwowane dla produktów z rolnictwa ekologicznego i podlegają konkretnym przepisom. Zupełnie inaczej jest z określeniami typu „wprost z natury”, „prosto z farmy” czy „bez chemii” – to często jedynie chwyt marketingowy bez potwierdzenia w certyfikatach. Stąd bierze się zamieszanie: klient widzi „zielone” opakowanie i chwytliwe hasło, ale tak naprawdę nie wie, czy produkt rzeczywiście jest ekologiczny, czy tylko tak wygląda. Dlatego dobrze jest umieć odróżnić produkty ekologiczne i organiczne od jedynie „eko-wizerunku”.

Czym są produkty bio?

Produkty BIO to żywność i surowce pochodzące z rolnictwa ekologicznego (organicznego), które muszą spełniać bardzo konkretne wymogi. W praktyce oznacza to m.in. zakaz stosowania sztucznych nawozów i pestycydów, ograniczenie podawania antybiotyków zwierzętom, a także obowiązek dbania o dobrostan zwierząt, żyzną glebę i bioróżnorodność. Zwierzęta karmione są ekologicznymi paszami, a gospodarstwa podlegają regularnym kontrolom i certyfikacji.

Produkty BIO są najczęstsze wśród żywności funkcjonalnej i suplementów diety, gdzie surowce roślinne (np. zioła, owoce, zboża) pochodzą z upraw ekologicznych. Mogą to być m.in. herbaty ziołowe, oleje roślinne tłoczone na zimno, napary, mieszanki śniadaniowe czy preparaty na bazie roślin oznaczonych jako „bio”. Dzięki temu, sięgając po tego typu produkt, mamy pewność co do sposobu jego wytworzenia i pochodzenia składników.

Czym są produkty eko?

Określenie EKO jest skrótem od słowa „ekologiczny”. W przypadku żywności znaczy to tyle samo co BIO, czyliprodukt pochodzący z rolnictwa ekologicznego, spełniający określone wymogi prawne i posiadający odpowiednie certyfikaty. Jednak w języku potocznym słowo „eko” nabrało też drugiego znaczenia: używa się go do opisania wszystkiego, co jest „przyjazne dla środowiska naturalnego”. Dlatego należy poznać następujące rozróżnienie:

• Żywność ekologiczna – musi spełniać przepisy dotyczące rolnictwa ekologicznego tak jak produkty bio.
• „Eko kosmetyki” czy „eko środki czystości” – to często jedynie termin marketingowy. W ich przypadku nie obowiązuje jedno, spójne prawo unijne, jak w dla zdrowej żywności. Dlatego wybierając takie produkty, należy czytać etykiety, zwracać uwagę na zawartość składników naturalnych oraz na wiarygodność producenta.

Artykuły bio, eko, organic a regulacje UE

Produkty określane jako eko, bio czy organic w całej Unii Europejskiej, a więc także w Polsce, muszą spełniać wymogi rolnictwa ekologicznego, czyli przejść odpowiednie kontrole i certyfikacje. Żywność ekologiczna powstaje z poszanowaniem zdrowia roślin i zwierząt. 

Najbardziej rozpoznawalnym oznakowaniem produkcji organicznej jest tzw. euroliść – zielony listek ułożony z gwiazdek na zielonym tle. Oznacza to, że produkt powstał w zgodzie z naturą, bez dodatku szkodliwych substancji i tak, by nie zakłócać ekosystemu. Dlatego również opakowania coraz częściej są biodegradowalne lub nadają się do recyklingu.

Obok euroliścia znajdują się także oznaczenie kraju pochodzenia surowców (np. „Rolnictwo UE / spoza UE”) oraz numer jednostki certyfikującej, czyli instytucji, która kontroluje producenta. To właśnie te dane są gwarancją, że mamy do czynienia z rzeczywistym produktem ekologicznym, a nie tylko „zielonym opakowaniem”.

Najważniejsze wymogi wytwarzania produktów eko, bio i organicznych według norm UE to m.in.:

• zakaz stosowania syntetycznych nawozów i pestycydów,
• zakaz GMO w uprawach i paszach,
• ścisłe ograniczenie stosowania leków i antybiotyków u zwierząt,
• wysoki udział składników z rolnictwa ekologicznego w produkcie,
• oddzielne przechowywanie i przetwarzanie surowców ekologicznych, aby nie mieszały się z konwencjonalnymi.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku kosmetyków i suplementów diety. Tutaj określenia typu „eko”, „naturalny” czy „organic” często nie są objęte tak szczegółowymi, jednolitymi przepisami jak w przypadku żywności. Dlatego na rynku pojawiło się wiele prywatnych certyfikatów (np. różnych organizacji certyfikujących kosmetyki naturalne), które mają ułatwić świadomy wybór. W praktyce oznacza to, że warto patrzeć nie tylko na hasło na froncie opakowania, ale przede wszystkim na konkretne znaki certyfikacji, skład oraz rzetelność producenta.

Terminy eko i bio w kosmetykach – co dokładnie oznaczają?

Kosmetyki oznaczone jako naturalne, organiczne, wegańskie czy „eco-friendly” to przede wszystkim preparaty tworzone z myślą o skórze problematycznej – np. z trądzikiem, AZS, nadwrażliwością. Często są testowane dermatologicznie, mają przebadaną skuteczność, ale nie muszą być ani „bio”, ani „eko”.

Z kolei kosmetyki bio lub eko wyróżniają się dużą zawartością składników pochodzenia roślinnego i mogą mieć dodatkowe oznaczenia, takie jak certyfikaty EcoCert, COSMOS, NATRUE lub inne potwierdzające określony standard artykułów ekologicznych. Wybierając ekologiczny kosmetyk, warto więc patrzeć na skład, obecność wiarygodnych certyfikatów oraz przeznaczenie produktu. 

Czy produkty BIO/EKO są zdrowsze i lepsze?

Badania sugerują, że żywność BIO/EKO zwykle zawiera mniej pozostałości pestycydów, a w niektórych przypadkach różni się także składem – np. może mieć nieco więcej witamin, antyoksydantów czy korzystnych związków roślinnych. Te różnice, choć nieznaczne mogą być istotne dla osób, które sięgają po takie produkty regularnie.

Szczególnie często podkreśla się rolę produktów BIO/EKO w diecie kobiet w ciąży i karmiących, dzieci oraz osób z alergiami, AZS czy bardzo wrażliwą skórą. U tych grup ograniczenie kontaktu z potencjalnie drażniącymi substancjami (w tym z pozostałościami środków ochrony roślin) może być dodatkowym atutem – zarówno w przypadku żywności, jak i kosmetyków.

Warto jednak pamiętać, że oznaczenie BIO/EKO to tylko jedno z kryteriów mających na celu wsparcie zdrowia organizmu. Najważniejsza jest zbilansowanadieta, styl życia, odpowiednio dobrana pielęgnacja skóry oraz stosowanie się do zaleceń lekarza lub dietetyka. Produkt ekologiczny może być jedynie elementem bardziej świadomych wyborów konsumenckich.

Źródła:

https://agriculture.ec.europa.eu/farming/organic-farming/legislation_pl

https://ekologiczni.com.pl/produkty-eko-bio-organic-czym-sie-roznia/

Niemec, W., Nowak, K. (2020). Ekologiczne produkty żywnościowe – wyzwania i korzyści zdrowotne. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.