Osteoporoza – jej przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka

3 typy osteoporozy

W medycynie wyróżnia się trzy podstawowe typy osteoporozy w zależności od genezy choroby:

• Typ 1 – nazywana starczą lub pierwotną, jest wynikiem procesów starzenia się układu kostnego. Dotyczy w równej mierze kobiet oraz mężczyzn. Rozwija się powoli już między 30. a 40. rokiem życia, a zaawansowane stadium pojawia się ok. 75 roku życia,

• Typ 2 – inaczej osteoporoza pomenopauzalna. Jest ściśle związana z okresem przekwitania u kobiet oraz zaburzeniami w równowadze estrogenowej. Zanik masy kostnej przebiega tu dość szybko, co prowadzi często do złamań zwłaszcza kości długich,

• Typ 3 – osteoporoza wtórna. Stanowi najmniejszy odsetek wśród przypadków zrzeszotnienia kości. Jest efektem ubocznym pewnych chorób (cukrzyca, dysfunkcje hormonalne, nowotwory) lub stosowania niektórych leków czy używek. Może dotykać również osoby młode.

Przyczyny i czynniki ryzyka

W zależności od rodzaju występującej osteoporozy można wymienić wiele przyczyn utraty masy kostnej. Czynnikiem, który z reguły odgrywa najważniejszą rolę, jest wiek. W naturalny sposób z czasem maleje gęstość kości poprzez wypłukiwanie wapnia oraz spadek poziomu kolagenu. Składniki te stanowią główny budulec substancji gąbczastej, która na skutek zaburzeń w równowadze mikro- i makroelementów staje się coraz bardziej porowata.

Osteoporoza często występuje jako skutek menopauzy, dlatego czynnikiem ryzyka oprócz wieku jest również płeć. W okresie przekwitania spada poziom estrogenu, którego obecność wpływa na produkcję komórek kostnych zwanych osteocytami. Gdy dochodzi do zaburzeń hormonalnych podczas klimakterium, osłabieniu ulegają zatem kości.

Do innych czynników sprzyjających rozwojowi choroby należą:

• predyspozycje genetyczne,

• choroby metaboliczne,

• niedobór wapnia oraz witaminy D3,

• niska masa ciała.

Dodatkowo na niekorzyść działa również niezdrowy styl życia, w tym mała aktywność fizyczna, palenie papierosów czy nadużywanie alkoholu oraz leków.

Jakie są objawy osteoporozy?

W zależności od przebiegu choroby, osteoporoza może objawiać się różnie. Niewątpliwie najwyraźniejszym symptomem, który jednak występuje dopiero w zaawansowanym stadium, jest złamanie kości. Uraz pojawia się zazwyczaj bez wyraźnej przyczyny lub po niewielkim nacisku.

Najczęściej dochodzi do pęknięcia:

• kręgu kręgosłupa,

• kości promieniowej,

• kości udowej (u podstawy),

• kości nadgarstka.

Niekiedy, zwłaszcza w przypadku uszkodzeń kręgów, chory nie zdaje sobie sprawy, że ma złamaną kość. Bóle, które mogą pojawiać się przy poruszaniu, np. siadaniu lub wstawaniu, często mylone są z reumatyzmem lub są wręcz całkowicie ignorowane.

Wielokrotne złamania mogą prowadzić do deformacji sylwetki, powstawania tzw. wdowiego garbu czy nawet zaburzeń związanych z układem pokarmowym.

Jak diagnozuje się osteoporozę?

Rozpoznanie osteoporozy najczęściej zaczyna się od wywiadu lekarskiego. Po pierwszym „podejrzanym” złamaniu lub jeszcze wcześniej specjalista analizuje obecność ewentualnych czynników ryzyka. To pozwoli podjąć dalsze kroki w celu zdiagnozowania choroby.

Kolejnym etapem jest skierowanie na badania. Najpopularniejszym sposobem wykrycia osteoporozy jest densytometria, czyli badanie gęstości kości. Wykonuje się je za pomocą densytometru działającego z wykorzystaniem promieni rentgenowskich. Pozwala na wykrycie stopnia sporowacenia masy kostnej. Pomiar ten jest bezbolesny i dotyczy najczęściej podstawy kości udowej oraz lędźwiowego odcinka kręgosłupa.

Oprócz tego możliwe jest również przeprowadzenie testów moczu i krwi pod kątem markerów kostnych. Mierzą one rozpad oraz tworzenie się kolagenu w tkankach. Dodatkowo lekarze często zlecają wykonanie badań pod kątem poziomu wapnia oraz witaminy D.

Profilaktyka osteoporozy

Zrzeszotnienie kości to schorzenie, którego rozwój można zahamować, nawet jeśli pacjent znajduje się w grupie ryzyka. Warto działać już od młodych lat, a po ukończeniu 40. roku życia regularnie wykonywać badania lekarskie, zaczynając od zwykłej morfologii.

Profilaktyka osteoporozy obejmuje przede wszystkim prowadzenie zdrowego stylu życia. Rezygnacja z używek z pewnością wpłynie pozytywnie nie tylko na stan kości, ale i cały organizm. Do tego należy włączyć zdrową dietę bogatą w produkty szczególnie potrzebne do budowy zdrowego i silnego kośćca, o czym szerzej przeczytasz w dalszej części artykułu.

Szczególnie ważne, zwłaszcza w przypadku kobiet, jest uregulowanie poziomu hormonów. Osteoporoza rozwija się latami, jednak wszelkie zaburzenia hormonalne mogą przyspieszyć utratę masy kostnej.

Ponadto należy zapobiegać dalszym złamaniom w chwili stwierdzenia choroby. Umiarkowana aktywność fizyczna, unikanie przenoszenia ciężarów mogą zmniejszyć ryzyko kolejnych urazów.

Jak leczy się osteoporozę?

W przypadku wykrycia schorzenia stosuje się leczenie farmakologiczne. Zazwyczaj trwa ono do końca życia, dlatego chory musi być pod ciągłą kontrolą specjalisty. Leki na osteoporozę mają za zadanie zwiększyć gęstość kości i utrzymać ją na takim poziomie, który uniemożliwi kolejne urazy.

Dodatkowo ważna jest podaż witaminy D3 oraz wapnia. Oprócz spożywania produktów bogatych w te składniki, konieczne może być przyjmowanie ich w formie suplementów. Jednak nawet wówczas należy kontrolować poziom mikro- i makroelementów w krwi. Nadmiar, podobnie jak niedobór, może być szkodliwy dla zdrowia!

Dieta dla osób chorych

W jadłospisie osób cierpiących na osteoporozę powinny znaleźć się przede wszystkim produkty bogate w witaminy i minerały niezbędne do budowy tkanki kostnej. Takim składnikiem niewątpliwie jest wapń, który bierze czynny udział w mineralizacji kości. Znajdziesz go w nabiale oraz produktach mlecznych takich jak sery, jogurty, twarożki. Warto uzupełnić dietę również o rośliny strączkowe oraz orzechy.

Ponieważ do wchłaniania wapnia konieczna jest witamina D, nie może jej zabraknąć na talerzu osób chorych na osteoporozę. Do szczególnie polecanych produktów z tą witaminą należą tłuste ryby morskie, tran, a także oleje roślinne tłoczone na zimno.

Oprócz tego należy zadbać o uzupełnianie takich składników, jak:

• witamina K – usprawnia proces łączenia się wapnia z tkanką kostną. Jej źródłem są zielone warzywa: sałata, jarmuż, szpinak,

• witamina C – ma właściwości antyoksydacyjne oraz wspiera syntezę kolagenu,

• magnez i potas – te cenne elektrolity zapobiegają zmniejszeniu masy tkanki kostnej oraz przyspieszają regenerację organizmu po urazach.

Zadbaj już dziś o swoje kości!

Wizja osteoporozy często wydaje się odległą przyszłością, przez co schorzenie jest ignorowane do momentu pojawienia się pierwszych objawów. W rzeczywistości jest to choroba, która zaczyna swój rozwój już w stosunkowo młodym wieku. Możesz uchronić się przed osłabieniem kości już dziś. Zadbaj o swoje zdrowie, unikając używek oraz podejmując regularną aktywność fizyczną. W zachowaniu mocnego szkieletu pomoże Ci dieta, którą możesz uzupełniać o suplementy – znajdziesz je na lek24.pl.