Objawy niedoboru żelaza - 10 oznak, że organizm domaga się żelaza

Żelazo to niezwykle ważny pierwiastek, bez którego nasz organizm nie byłby w stanie funkcjonować. Zazwyczaj niedobory żelaza dają wyraźne objawy, których nie należy bagatelizować. Niedobór żelaza powinien być bowiem jak najszybciej uzupełniony. Jakie są objawy niedoboru żelaza?

Żelazo - rola w organizmie

Żelazo to pierwiastek śladowy, który pełni wiele istotnych funkcji w ludzkim organizmie. Żelazo wchodzi w skład hemoglobiny, białka odpowiedzialnego za transport tlenu. Hemoglobina to białko obecne w czerwonych krwinkach, które odpowiada za transport tlenu z płuc do wszystkich tkanek organizmu. W przypadku niedoborów żelaza hemoglobina nie będzie w stanie transportować tlenu efektywnie, co może prowadzić do niedotlenienia organizmu. 

Żelazo jest też składnikiem mioglobiny, białka występującego w mięśniach. Organizm przechowuje dodatkowo żelazo w postaci ferrytyny i hemosyderyny w wątrobie, szpiku kostnym i śledzionie. 

Najczęstsze objawy niedoboru żelaza w organizmie 

Typowe objawy niedoboru żelaza w organizmie pojawiają się u większości osób i są łatwe do rozpoznania. Poniżej opisujemy najczęstsze objawy niedoborów żelaza. 

Nadmierne zmęczenie i wzmożona senność

Nadmierne zmęczenie to jeden z głównych objawów niedoboru żelaza, który występuje u praktycznie wszystkich osób z niedoborami. Jest to związane z niedotlenieniem organizmu - niedobór żelaza prowadzi do obniżonego poziomu hemoglobiny, co następnie ogranicza zdolność przenoszenia tlenu do tkanek. Wszystko to skutkuje przewlekłym zmęczeniem, osłabieniem i nadmierną sennością, która występują niezależnie od ilości snu i odpoczynku.

Osoby z niedoborem żelaza nie mają energii, są ciągle ospali, nie mogą rano wstać z łóżka i potrzebują dużej ilości snu. Niestety pomimo długiego snu, nadal są ospali, zmęczeni i osłabieni. 

Bóle głowy

Niedostateczny dopływ tlenu na mózgu na skutek niedoboru żelaza może dodatkowo powodować częstsze bóle i zawroty głowy. 

Kołatanie serca

Niedobór żelaza może również objawiać się kołataniem serca, uciskiem w klatce piersiowej lub dusznościami. Dzieje się tak dlatego, że w przypadku niedoboru żelaza serce jest zmuszone pracować szybciej, aby dostarczyć tlen do wszystkich komórek i tkanek organizmu. 

Niedobór żelaza - objawy psychiczne 

Żelazo odgrywa bardzo ważną funkcję w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. Jego niedobór może bowiem prowadzić do zaburzeń w produkcji i przekazywaniu neuroprzekaźników, takich jak dopamina i serotonina, które są odpowiedzialne za samopoczucie i nastrój. 

Obniżony nastrój i wahania emocjonalne

Niedobór żelaza może powodować zmiany nastroju i znacznie pogarszać nasze samopoczucie. Niedobory żelaza mogą nasilać objawy depresyjne oraz objawy lęku. Poza tym niedobory często powodują także apatię (niechęć do wykonywania codziennych czynności), spadek motywacji i chęci do podejmowania jakichkolwiek aktywności. U niektórych osób niedobory żelaza mogą także nasilać brak apetytu. 

Pogorszenie funkcji poznawczych

Niski poziom żelaza w organizmie może negatywnie wpływać na pracę naszego mózgu. Osoby z niedoborami żelaza często zmagają się z trudnościami z koncentracją i ze skupieniem uwagi, problemami z pamięcią i zapamiętywaniem. Wszystko to może obniżać ich produktywność i efektywność zarówno w pracy, jak i w szkole. 

Niedobory żelaza prowadzą również do szybszego przemęczenia podczas wysiłku umysłowego, głównie z powodu niewystarczającego dotlenienia mózgu. 

Niedobór żelaza a objawy skórne

Niedobór żelaza może również objawiać się szeregiem objawów dermatologicznych, na które wpływ ma ograniczony dopływ tlenu do tkanek. 

Sucha i blada skóra

Niedobór żelaza często objawia się nadmierną suchością skóry, silnym przesuszaniem się ust i pękaniem ich kącików. Niektóre osoby mogą doświadczać uporczywego swędzenia skóry. Charakterystyczny objaw niedoboru żelaza to także bladość skóry, wynikająca z obniżonego poziomu hemoglobiny w czerwonych krwinkach, która odpowiada za czerwony kolor krwi. 

Cienie pod oczami

Częstym objawem niedoboru żelaza są również wyraźne cienie pod oczami, które będą widoczne w szczególności u osób z jasną karnacją. Cienie pod oczami powstają na skutek zmniejszonej ilości transportowanego tlenu, co prowadzi do pogorszenia ukrwienia skóry, a tym samym, do uwidocznienia naczynek w postaci cieni. 

Konsekwencje niedoboru żelaza

Jak wspomniano, żelazo pełni wiele istotnych funkcji w naszym organizmie, a jego długotrwały niedobór może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Niedobór żelaza powoduje chroniczne zmęczenie i osłabienie, sprzyja bólom głowy, nadmiernej senności, apatii, pogorszeniu funkcji poznawczych i pogorszeniu nastroju. Wszystko to wyraźnie obniża komfort życia i utrudnia wykonywanie codziennych czynności. 

Ponadto nieleczony niedobór żelaza może prowadzić do niedokrwistości (anemii) z niedoboru żelaza, która w cięższych przypadkach może osłabiać działanie układu odpornościowego, sprzyjać zaburzeniom pracy serca oraz zaburzać funkcje poznawcze. Anemia u kobiet w ciąży może natomiast prowadzić do poważnych powikłań poporodowych. 

Jak uzupełnić niedobory żelaza w organizmie?

Wystąpienie jakichkolwiek objawów mogących wskazywać na niedobory żelaza powinno być sygnałem alarmowym do zasięgnięcia opinii lekarza i/lub wykonania badania krwi. Do najczęściej stosowanych badań pozwalających wykryć niedobory żelaza zalicza się badanie ferrytyny, transferyny oraz oznaczenie całkowitej zdolności wiązania żelaza (TIBC). 

W przypadku znacznych niedoborów żelaza konieczna będzie konsultacja z lekarzem, który może zalecić stosowanie preparatów z żelazem dostępnych na receptę. Z kolei w przypadku łagodnych niedoborów warto wzbogacić codzienną dietę o produkty bogate w żelazo, takie jak czerwone mięso, ryby, niektóre rośliny strączkowe, orzechy czy zielone liściaste warzywa. 

Warto również włączyć suplementację suplementami diety z żelazem dostępnymi bez recepty. Tego typu suplementy należy przyjmować zgodnie z zaleceniami na ulotce.

Bibliografia
Lipiński, P. i in. (2014). Niedokrwistość na tle niedoboru żelaza w diecie
Pietrzak, B. i in. (2016). Niedokrwistość z niedoboru żelaza w położnictwie i ginekologii
Pasricha, S, R. i in. (2021). Iron deficiency