Matcha - co to jest? Poznaj właściwości japońskiej herbaty

Matcha cieszy się coraz większą popularnością. Ta wyjątkowa herbata już od XII w. jest wykorzystywana w japońskiej tradycyjnej ceremonii herbacianej. Z tego względu nazywana jest japońską herbatą. Jeżeli chcesz się dowiedzieć, co to jest matcha, jakie ma właściwości i jak należy ją prawidłowo parzyć, koniecznie sprawdź poniższy artykuł. 

Matcha - co to jest?

Matcha to sproszkowane liście zielonej herbaty (Camellia sinensis). Wprawdzie pochodzi z Chin, ale jest nazywana japońską herbatą, gdyż już od kilkuset lat jest związana z japońską kulturą picia i parzenia herbaty. Matcha jest wyjątkowa zarówno pod względem procesu uprawy, jak i przygotowania, dzięki czemu zyskuje charakterystyczny wygląd, intensywny aromat i prozdrowotne właściwości.

Liście herbaty, z których wytwarzana jest matcha, na ok. 3 tygodnie przed zbiorem chronione są przed dostępem światła za pomocą specjalnych konstrukcji wykonanych z bambusów. Dzięki temu następuje zwiększenie zawartości chlorofilu w liściach, co nadaje im intensywnie zielonego koloru. Ten proces ma wpływ również na unikatowy skład matchy. W porównaniu z tradycyjną herbatą zieloną matcha jest dużo bogatsza w antyoksydanty. Zawiera również większe ilości kofeiny i L-teaniny.

Po zebraniu młode listki są starannie suszone, a następnie oczyszczane z łodyżek i żyłek. Pozostałe części, nazywane tencha, są mielone na drobny, pudrowy proszek w tradycyjnych kamiennych młynach. 

Według japońskiej ceremonii picia herbaty matcha jest przygotowywana poprzez roztrzepanie jej z gorącą wodą za pomocą bambusowej miotełki (chasen), co tworzy gładką, pienistą konsystencję. Napój wyróżnia się jaskrawozieloną barwą i charakterystycznym, lekko gorzkim, ale intensywnym smakiem.

Matcha uznawana jest za superfood - wszystkie jej składniki są w pełni przyswajane przez nasz organizm, gdyż spożywamy ją w postaci całych zmielonych liści, a nie wyłącznie w formie naparu.

Jakie substancje zawiera matcha?

Matcha zawiera wiele cennych substancji korzystnie wpływających na zdrowie i samopoczucie. Do jej najważniejszych składników należą:

• EGCG - pochodna katechiny. Bardzo silny przeciwutleniacz odpowiedzialny za ochronę komórek przed działaniem wolnych rodników. Wykazuje ponad 100 razy silniejsze działanie niż witamina C. 

• L-teanina - aminokwas redukujący stres, poprawiający pamięć i koncentrację.

• Kofeina - zawartość kofeiny w matchy jest wyższa niż w tradycyjnej zielonej herbacie, co zapewnia łagodne i długotrwałe pobudzenie.

• Witaminy i minerały - witamina C, E, K oraz witaminy z grupy B, potas, magnez, wapń, cynk, żelazo wspierające ogólną kondycję organizmu.

• Błonnik - obecny w  liściach, z których wytwarza się matchę, wspomaga trawienie.

• Polifenole - naturalne związki roślinne o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym.

• Karotenoidy - beta-karoten i inne karotenoidy wspierają zdrowie skóry i narządu wzroku.

Herbata matcha - właściwości zdrowotne

Regularne picie sproszkowanej zielonej herbaty może znacznie poprawić kondycję psychofizyczną organizmu. Do najważniejszych właściwości prozdrowotnych matchy należy:

Działanie przeciwutleniające

Matcha wykazuje silne działanie przeciwutleniające. Jedna filiżanka tej herbaty dostarcza aż 242 mg katechin - przeciwutleniaczy chroniących komórki przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki. Regularne spożywanie matchy zmniejsza ryzyko stresu oksydacyjnego, zapobiegając m.in. chorobom przewlekłym, nowotworom czy starzeniu się organizmu.

Działanie oczyszczające

Dzięki wysokiej zawartości chlorofilu matcha ma właściwości oczyszczające i pomaga usuwać toksyny z organizmu. Wspiera  także pracę wątroby i oczyszcza krew.

Redukcja stresu i poprawa koncentracji 

L-teanina obecna w matchy działa relaksująco, redukuje stres i poprawia zdolność koncentracji. Ponadto pomaga utrzymać uczucie spokoju i równowagi wewnętrznej. Matcha jest często stosowana jako naturalny sposób na odprężenie. Utrzymuje właściwy poziom dopaminy i serotoniny odpowiedzialnych za dobre samopoczucie.

Wsparcie dla metabolizmu

Matcha przyspiesza metabolizm i wspomaga spalanie tłuszczu, dzięki czemu jest ceniona w dietach odchudzających. Katechiny zwiększają termogenezę (produkcję ciepła), co dodatkowo wspiera proces redukcji masy ciała.

Regulacja poziomu cukru we krwi

Polifenole zawarte w matchy mogą poprawiać wrażliwość organizmu na insulinę i wspierać utrzymanie stabilnego poziomu cukru we krwi, co jest korzystne dla osób z insulinoopornością lub cukrzycą.

Wsparcie zdrowia układu sercowo-naczyniowego

Matcha pomaga obniżyć poziom  tzw. złego cholesterolu LDL i zwiększyć poziom tzw. dobrego cholesterolu HDL. Wspiera także zdrowie naczyń krwionośnych, zmniejszając ryzyko chorób serca takich jak m.in. miażdżyca czy nadciśnienie tętnicze.

Wzmocnienie układu odpornościowego

Witaminy i minerały obecne w matchy wspierają funkcjonowanie układu odpornościowego, pomagając organizmowi efektywniej zwalczać infekcje.

Wspomaganie zdrowia układu trawiennego

Błonnik obecny w matchy wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego, poprawiając perystaltykę jelit i wspierając zdrową florę bakteryjną.

Wzmocnienie wytrzymałości organizmu

Matcha to naturalny środek energetyzujący. Wiele osób przyznaje, że poziom energii po spożyciu matchy jest stabilniejszy, niż w przypadku kawy.  Przykładowo 80 miligramów kofeiny w filiżance matchy, odpowiada 90-150 miligramom w porcji kawy.

Przeciwwskazania i skutki uboczne spożywania matchy

Pomimo że matcha wykazuje silne właściwości korzystnie wpływające na zdrowie, jej nadmierne spożycie może powodować skutki uboczne takie jak problemy żołądkowe, przyspieszone bicie serca czy rozdrażnienie. Dlatego zaleca się, aby spożywać 1-2 filiżankę matchy dziennie.

Przeciwskazaniem do picia matchy jest okres ciąży i karmienia piersią. Ostrożność w jej spożyciu powinny zachować osoby cierpiące na anemię. atcha, podobnie jak np. czarna herbata, może utrudniać wchłanianie żelaza z pożywienia.M Osoby z niedoborem żelaza powinny unikać picia matchy tuż przed posiłkiem lub zaraz po nim.

Jak parzyć japońską zieloną herbatę matcha?

Parzenie matchy to proces, który wymaga precyzji i uwagi, aby uzyskać idealny napój o odpowiedniej konsystencji, smaku i aromacie. Jak parzyć tę herbatę w tradycyjny sposób?

Co jest potrzebne:

1. Najwyższej jakości proszek matcha.

2. Matchawan, czyli tradycyjna czarka do matchy (można zastąpić ją szeroką miską).

3. Chasen - bambusowa miotełka do roztrzepania matchy.

4. Chashaku - bambusowa łyżeczka do odmierzania proszku (można użyć zwykłej łyżeczki).

5. Woda w temperaturze ok. 70-80°C.

6. Sito do przesiewania proszku (opcjonalnie, ale zalecane).

Przygotowanie 

• Zagotuj wodę i pozostaw ją do ostygnięcia (70-80°C).

• Odmierz 1-2 chashaku (lub pół łyżeczki) matchy na porcję i przesiej proszek przez sitko bezpośrednio do miski. 

• Wlej około 50-70 ml gorącej wody do miseczki z matchą.

Mieszanie

• Używając chasen, mieszaj energicznie matchę ruchem przypominającym literę „W” lub „M”. Ważne jest, aby nie mieszać okrężnymi ruchami, ponieważ mogą one nie dać pożądanej pianki.

• Mieszaj do momentu pojawienia się charakterystycznej delikatnej pianki na powierzchni.

Matcha jest gotowa do picia od razu po przygotowaniu. Tradycyjnie pije się ją w małych łykach, delektując się smakiem i aromatem.

Ważne wskazówki

• Temperatura wody: Zbyt gorąca woda sprawi, że matcha będzie gorzka. Ważne jest, aby nie używać wrzątku.

• Chasen: Jeśli nie masz bambusowej miotełki, możesz użyć małego spieniacza do mleka, ale efekt może nie być taki sam.

Przygotowanie matchy to nie tylko technika, ale również forma rytuału, który sprzyja skupieniu i relaksowi. Warto poświęcić chwilę, aby docenić ten proces.