Kiedy zaszczepić się przeciw grypie?

Grypa każdego roku odpowiada za miliony zachorowań i liczne powikłania, szczególnie u osób starszych, dzieci czy osób z chorobami przewlekłymi. Najlepszym sposobem na zminimalizowanie ryzyka zakażenia jest jednak szczepienie, które jest dostępne w Polsce. Kiedy się zaszczepić na grypę?

Kto powinien zaszczepić się na grypę?

Grypa to ostra choroba zakaźna wywoływana przez wirusy grypy, która rozprzestrzenia się głównie drogą kropelkową. Do zakażenia zazwyczaj dochodzi w okresie jesienno-zimowym, kiedy to znacznie częściej spędzamy czas w zamkniętych pomieszczeniach, w których wirus przenosi się o wiele łatwiej.

Grypą można się zarazić zarówno przez bezpośredni kontakt z osobą chorą, jak i przez kontakt z powierzchniami, na których znajdują się cząstki wirusa, np. klamki, poręcze czy przedmioty codziennego użytku.

Grypa zwykle zaczyna się nagle, z wysoką gorączką, bólami mięśni, bólami głowy, osłabieniem, suchym kaszlem i bólem gardła. U części osób infekcja przebiega łagodnie, jednak w wielu przypadkach prowadzi do poważnych powikłań. Do najczęstszych powikłań grypy należą:

• zapalenie płuc,

• zapalenie mięśnia sercowego,

• zaostrzenie przewlekłych chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego,

• powikłania neurologiczne,

• wtórne infekcje bakteryjne.

Skuteczną metodą ochrony przeciwko grypie oraz jej ciężkiemu przebiegowi jest natomiast szczepienie, które w szczególności powinny wykonać osoby należące do grup wysokiego ryzyka powikłań pogrypowych, tj. 

• Seniorzy i osoby powyżej 65. roku życia - ze względu na osłabioną odporność oraz częstsze występowanie chorób przewlekłych, osoby starsze są bardziej narażone na ciężki przebieg grypy i jej powikłania, takie jak zapalenie płuc czy niewydolność krążenia,

• Dzieci od 6. miesiąca do 5. roku życia - u małych dzieci infekcje wirusowe mogą przebiegać gwałtownie i prowadzić do poważnych komplikacji,

• Kobiety w ciąży - zachorowanie na grypę w ciąży zwiększa ryzyko powikłań zarówno u matki, jak i u płodu. Szczepienie jest bezpieczne na każdym etapie ciąży i jest zalecane przez liczne organizacje medyczne,

• Osoby z chorobami przewlekłymi - dotyczy to szczególnie osób z chorobami serca, układu oddechowego (np. astma, POChP), cukrzycą, chorobami nerek czy zaburzeniami odporności. Przebieg grypy może u nich prowadzić do zaostrzenia choroby podstawowej, co w skrajnych przypadkach może nawet wymagać hospitalizacji, 

• Pracownicy ochrony zdrowia oraz osoby mające kontakt z dużą liczbą ludzi - regularny kontakt z pacjentami lub innymi osobami zwiększa ryzyko zakażenia i przeniesienia wirusa na osoby podatne na zakażenie, 

• Osoby przebywające w placówkach opiekuńczych - domy opieki, zakłady opiekuńczo-lecznicze czy inne placówki, gdzie przebywają osoby przewlekle chore lub starsze, to miejsca, gdzie zakażenia rozprzestrzeniają się szczególnie łatwo.

Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw grypie?

Wybór odpowiedniego momentu na szczepienie przeciw grypie ma istotne znaczenie dla skuteczności ochrony przed chorobą. Specjaliści zalecają, aby szczepienie przeciwko grypie wykonać przed rozpoczęciem sezonu grypowego, czyli najlepiej we wrześniu lub październiku. W tym okresie szczepionka zdąży pobudzić układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał, a ochrona utrzyma się przez cały sezon jesienno-zimowy, kiedy to ryzyko zachorowania jest najwyższe.

Warto jednak pamiętać, że to kiedy można się zaszczepić na grypę, zależy także od dostępności szczepionek oraz indywidualnych wskazań zdrowotnych. W praktyce szczepienie można wykonać w dowolnym momencie sezonu, nawet wtedy, gdy grypa już zaczęła występować w populacji. 

Szczepienie przeciwko grypie - możliwe skutki uboczne

Szczepienie przeciwko grypie jest uznawane za bezpieczne, a ryzyko wystąpienia poważnych skutków ubocznych jest bardzo niskie. Do typowych, łagodnych skutków ubocznych szczepionki przeciw grypie należą jedynie:

• Ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia - to najczęstsza reakcja, która ustępuje zwykle w ciągu 1-2 dni,

• Niewielka gorączka - może pojawić się w ciągu pierwszych 24-48 godzin po szczepieniu,

• Ogólne uczucie zmęczenia lub osłabienia - objawy te zwykle mijają samoistnie,

• Bóle mięśni i stawów - niekiedy występują przez 1-2 dni po szczepieniu.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia na grypę? 

Chociaż szczepionka przeciw grypie jest bezpieczna dla większości osób, istnieją pewne sytuacje, w których podanie szczepionki nie jest zalecane. Jednym z czasowych przeciwwskazań jest przede wszystkim ostra infekcja z gorączką. Wówczas szczepienie musi zostać odroczone do czasu ustąpienia objawów infekcji i pełnego powrotu do zdrowia. 

Wśród przeciwwskazań do szczepienia przeciwko grypie wymienia się także:

• Uczulenie na składniki szczepionki - szczególnie na białko jaja kurzego (jeśli szczepionka zawiera ten składnik) lub inne substancje pomocnicze obecne w preparacie. W przypadku stwierdzonej alergii decyzję o szczepieniu podejmuje lekarz, 

• Silną reakcję alergiczną po wcześniejszym podaniu szczepionki przeciw grypie - wystąpienie anafilaksji lub innej ciężkiej reakcji po poprzedniej dawce jest przeciwwskazaniem do kolejnych szczepień tym samym preparatem, 

• Wiek - szczepionka nie jest przeznaczona dla niemowląt młodszych niż pół roku.

W przypadku chorób przewlekłych, osłabionej odporności lub innych wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa szczepienia, decyzja powinna być każdorazowo skonsultowana z lekarzem. Specjaliści wskazują jednak na to, że większość osób z chorobami przewlekłymi może być bezpiecznie zaszczepiona, a korzyści z ochrony przed grypą przeważają nad potencjalnym ryzykiem zakażenia. 

Sprawdź również, jak wzmocnić odporność i jak przygotować się do sezonu jesienno-zimowego.