Jakie badania wykonać przed wizytą u dietetyka?

Do dietetyka warto pójść, kiedy chcemy w zdrowy sposób zrzucić zbędne kilogramy, zmienić swoje nawyki żywieniowe, wprowadzić odpowiednią suplementację lub dostosować dietę do naszego stanu zdrowia. Jednak, aby ułatwić specjaliście wykonanie tych zadań, musimy przedstawić mu wyniki najważniejszych badań oceniających kondycję naszego organizmu. W poniższym artykule zamieściliśmy listę badań, które należy wykonać przed wizytą u dietetyka.

Lista badań przed wizytą u dietetyka 

Pełna morfologia krwi

Morfologia krwi obwodowej to najbardziej podstawowe badanie krwi, informujące o ogólnym stanie zdrowia. Wszystkie osoby dorosłe powinny przynajmniej raz do roku wykonać badanie morfologiczne w ramach profilaktyki zdrowotnej. Na podstawie tego badania można wykryć wiele schorzeń i nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu. Badanie krwi informuje m.in. o występowaniu stanów zapalnych, niedokrwistości, zaburzeniach układu odpornościowego, a także o pojawieniu się niektórych zmian nowotworowych. Morfologia obejmuje badanie ilości i jakości komórek krwi:

• czerwonych krwinek (erytrocyty), 

• białych krwinek (leukocyty),

• płytki krwi (trombocyty).

Wyniki badań przed wizytą u dietetyka należy skonsultować z lekarzem. Wskaźniki parametrów takich jak liczba czerwonych krwinek czy stężenie hemoglobiny uzależnione są od nawyków żywieniowych oraz trybu życia. Z tego względu dostarczą cennych informacji dietetykowi. 

Lipidogram

Lipidogram, czyli profil lipidowy to zestaw badań laboratoryjnych dostarczający informacji na temat stężenia lipidów we krwi. Na lipidogram składa się badanie:

• poziomu trójglicerydów, 

• poziomu cholesterolu całkowitego, 

• poziomu lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) tzw. zły cholesterol, 

• poziomu lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL) tzw. dobry cholesterol. 

Lipidogram jest podstawowym wskaźnikiem informującym o rozwoju chorób serca i układu krążenia, a także o prawidłowym działaniu funkcji metabolicznych w organizmie. Regularne kontrolowanie poziomów lipidów pomaga ocenić skuteczność zmian w diecie lub ewentualnej kuracji farmakologicznej wprowadzonej w celu zapobiegania chorobom sercowo-naczyniowych takim jak miażdżyca, zawał serca czy udar mózgu.

Na występowanie ww. chorób duży wpływ ma dieta oraz styl życia. Dietetyk na podstawie lipidogramu pomoże wprowadzić istotne zmiany w jadłospisie, aby zapobiec ryzyku wystąpienia tych schorzeń. Natomiast w przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości w wynikach badań, swoimi zaleceniami może wpłynąć na poprawę parametrów zdrowotnych.

Poziom żelaza 

Niedobór żelaza jest główną przyczyną powstawania niedokrwistości (anemii). Najczęściej wynika z nieodpowiedniej ilości tego pierwiastka przyjmowanego z pożywieniem, jego nieodpowiedniego wchłaniania mimo prawidłowej podaży, czy strat np. w wyniku krwawienia miesiączkowego (średnio 20 mg żelaza na cykl).

Nadmiar żelaza może natomiast zwiększać ryzyko wystąpienia nowotworów, chorób wieńcowych, cukrzycy lub uszkodzenia wątroby, serca, trzustki.

Do wykrycia niedokrwistości warto wykonać też badanie poziomu ferrytyny, witaminy B12 i kwasu foliowego. Jednak przed wizytą u dietetyka warto zrobić jej jedynie w przypadku problemów z niedoborami żelaza w przeszłości. 

Dietetyk na podstawie wyników poziomu żelaza ułoży odpowiedni plan żywieniowy wyrównujący poziom tego pierwiastka w organizmie. 

Poziom glukozy i insuliny we krwi

Badania poziomu glukozy i insuliny służą oszacowaniu poziomu cukru we krwi i wykryciu cukrzycy typu 1 i 2. Zarówno zbyt wysoki poziom glukozy we krwi, jak i zbyt niski może prowadzić do rozwoju poważnych chorób. Kiedy natomiast poziom insuliny we krwi jest wysoki, może to skutkować wystąpieniem insulinooporności - stanu, w którym organizm wytwarza wprawdzie odpowiednie ilości insuliny, ale komórki organizmu są na nią niewrażliwe. 

Poziom glukozy i insuliny we krwi może wpływać na kontrolę masy ciała. Insulinooporność i wysokie poziomy insuliny mogą utrudniać utratę wagi. Dietetyk jest w stanie, na podstawie badań poziomu glukozy i insuliny, dostosować dietę tak, aby wspierać zdrową utratę wagi i poprawić metabolizm.

Próby wątrobowe

Próby wątrobowe mierzą poziom enzymów i białek wytwarzanych przez wątrobę oraz służą ocenie zdrowia i prawidłowego funkcjonowania tego narządu. Warto robić je regularnie, gdyż wiele chorób wątroby długo nie daje żadnych objawów. Na próby wątrobowe składa się badanie parametrów takich jak:

• (ALT) aminotransferaza alaninowa – Bierze udział w przemianach białek i w największych ilościach występuje w komórkach wątroby;

• (AST) aminotransferaza asparaginianowa  – Enzym obecny w wątrobie i częściowo w mięśniach (sercowym, mięśniach szkieletowych), a także w nerkach, trzustce, tkankach mózgu oraz erytrocytach. 

• (ALP) fosfataza zasadowa – Poza wątrobą występuje w łożysku u kobiet w ciąży, błonie śluzowej jelita, nerkach oraz w kościach;

• (GGTP) gamma-glutamylotranspeptydaza – Rozpoznaje uszkodzenie miąższu wątroby oraz dróg żółciowych.

Wiedza o stanie wątroby pozwala dietetykowi dostosować dietę do indywidualnych potrzeb pacjenta. Przykładowo w przypadku stłuszczenia zalecana jest dieta o niskiej zawartości tłuszczu.

Nietolerancje pokarmowe

Nietolerancje pokarmowe dostarczają dietetykowi niezwykle cennych informacji w ułożeniu jadłospisu. Nietolerancje pokarmowe są skutkiem nieprawidłowej reakcji układu immunologicznego na spożywane produkty spożywcze. Dochodzi wówczas do nadmiernej produkcji przeciwciał IgG, których zadaniem jest usunięcie z organizmu szkodliwego alergenu. Po wykonaniu testów na nietolerancje pokarmowe będzie wiadomo, jakich dokładnie składników pokarmowych unikać. 

W leczeniu nietolerancji pokarmowych wykorzystuje się następujące diety:

• dietę rotacyjną - polega na ograniczeniu spożywania produktów powodujących objawy o umiarkowanym nasileniu. Można spożywać je tylko raz na 4 dni;

• dietę eliminacyjną - całkowicie wyklucza się najbardziej niebezpieczne produkty na okres co najmniej 6-12 miesięcy.

Dodatkowym zaleceniem jest przyjmowanie probiotyków w celu poprawy mikroflory jelit.

Stężenie witamin i składników mineralnych

Badanie poziomu witamin i składników mineralnych wskazuje, które składniki należy zwiększyć lub obniżyć w diecie, aby zapobiec niebezpiecznym dla zdrowia niedoborom lub nadmiarom. Modyfikacja diety i/lub wprowadzenie odpowiednich suplementów pozwoli utrzymać witaminy i minerały na prawidłowym poziomie. 

Natomiast w przypadku już stosowanej suplementacji, dzięki badaniom poziomu witamin i składników mineralnych, można przekonać się o jej skuteczności i w razie konieczności wprowadzić odpowiednie zmiany. 

Najczęściej wykonuje się badanie stężenia witaminy D, witaminy B12, cynku, wapnia i żelaza. 

Badanie funkcji tarczycy

Badanie produkowanych przez tarczycę hormonów jak tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3) dostarcza informacji o funkcjonowaniu metabolizmu. Niedoczynność tarczycy (hipotyreoza) może prowadzić do spowolnienia metabolizmu, co często skutkuje przyrostem masy ciała i trudnościami w utracie wagi. Z kolei nadczynność tarczycy (hipertyreoza) może prowadzić do przyspieszenia metabolizmu, co może skutkować z kolei utratą wagi mimo zwiększonego apetytu. 

Zaburzenia funkcji tarczycy mogą wpływać na wchłanianie i metabolizm różnych składników odżywczych, takich jak witaminy i minerały. Przykładowo niedoczynność tarczycy może prowadzić do niedoboru żelaza, a nadczynność tarczycy może zwiększać zapotrzebowanie na wapń i witaminę D. 

Badania tarczycy dostarczają dietetykowi ważnych informacji, pomagających stworzeniu spersonalizowanego planu żywieniowego, wspierającego prawidłową przemianę materii i ogólne samopoczucie pacjenta.