Jak wspierać rozwój emocjonalny dziecka?

Dbanie o prawidłowy rozwój dziecka jest bez wątpienia najważniejszą wartością dla każdego rodzica. Jedną ze sfer prawidłowego rozwoju jest sfera emocjonalna, o którą również należy zadbać i właściwie wspierać. Jak wspierać rozwój emocjonalny dzieci? Dlaczego warto to robić?

Dlaczego należy wspierać rozwój emocjonalny dziecka?

Rozwój emocjonalny dziecka ma ogromne znaczenie dla niemal każdej sfery życia młodego człowieka. To proces, dzięki któremu dziecko uczy się rozpoznawać emocje, wyrażać je oraz regulować. Nauka rozumienia emocji jest bowiem bardzo ważna dla lepszego funkcjonowania w życiu społecznym. Przede wszystkim pozwala lepiej rozumieć własne potrzeby, dzięki emocjom wiemy, co jest dla nas ważne, jakie są nasze wartości, cele i jakie chcemy podejmować działania.

Świadomość własnych stanów emocjonalnych pozwala nam także lepiej rozpoznawać i rozumieć emocje innych ludzi, dzięki czemu budujemy bardziej satysfakcjonujące relacje z innymi, lepiej radzimy sobie z konfliktami i rozwiązywaniem trudności. Prawidłowy rozwój emocjonalny wpływa również na budowanie adekwatnego poczucia własnej wartości, pozytywnej samooceny, wspiera poczucie sprawczości i własnej skuteczności. 

Można więc śmiało powiedzieć, że rozwój emocjonalny jest tak samo ważny, jak rozwój fizyczny, a zadaniem rodziców jest zadbanie o to, by odbywał się on w prawidłowy sposób.

5 sposobów na wsparcie rozwoju emocjonalnego dziecka

Jak wspierać rozwój emocjonalny dziecka? Przede wszystkim bardzo ważne jest, aby nie bagatelizować emocji dziecka, nie krytykować dziecka za to, co odczuwa. Nie powinniśmy mówić dziecku, że “płaczą tylko dziewczynki” albo że nie powinno odczuwać jakiejś emocji. Wszystko to sprawi, że dziecko zacznie tłumić swoje emocje, a jego rozwój zostanie zaburzony. Poniżej przedstawiamy sposoby na to, jak można wspierać prawidłowo rozwój emocjonalny dzieci.

Pomóż dziecku poznawać i nazywać emocje

Pierwszą i zarazem najważniejszą rzeczą w rozwoju emocjonalnym jest pomoc dziecku w poznawaniu i nazywaniu emocji. Dzieci w większości przypadków nie wiedzą, co w danym momencie czują, nie potrafią mówić o swoich emocjach i nie znają ich nazewnictwa, dlatego to rodzice powinni przyjąć rolę nauczyciela i nauczyć dzieci rozpoznawać podstawowe emocje.

Jak to zrobić? Rozmawiaj z dzieckiem na temat emocji, opowiadaj mu np. jakie emocje ty lub inni członkowie rodziny odczuwają, podając przykładowe sytuacje. Opowiadaj o różnych emocjach, zawsze podając przykłady różnych sytuacji i kontekstów, żeby dziecko mogło powiązać jakieś wydarzenie z konkretnymi emocjami. 

Wykorzystuj codzienne sytuacje do opisywania emocji i razem z dzieckiem eksploruj jakie emocje odczuwa w danym momencie. Z czasem dziecko samo zacznie rozpoznawać poszczególne emocje i będzie mu prościej mówić o tym, jak się w danym momencie czuje. 

Pozwalaj dziecku na przeżywanie różnych stanów emocjonalnych

Pokaż dziecku, że akceptujesz wszystkie emocje, które odczuwa. Pokaż mu, że każdy ma prawo do odczuwania wszystkich emocji, także tych trudnych, że nie jest to powód do wstydu. Porozmawiaj z dzieckiem na temat tego, że to normalne, że niekiedy pojawiają się niekomfortowe i nieprzyjemne emocje. Powiedz mu, że takich emocji nie powinniśmy tłumić, tylko tak samo, jak w przypadku pozytywnych emocji, powinniśmy dać sobie przestrzeń na ich przeżywanie, na zrozumienie skąd się wzięły i co je spowodowało.

Jeżeli dziecko będzie tłumić swoje emocje, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że pojawią się one pod postacią objawów somatycznych, np. bólu brzucha, głowy czy problemów ze snem. Dlatego tak ważna jest rozmowa na temat emocji oraz stworzenie bezpiecznej przestrzeni, w której młody człowiek może przeżywać swoje emocje. 

Naucz dziecko radzić sobie z trudnymi emocjami

Akceptacja i przeżywanie trudnych emocji nie jest jednoznaczne, z tym że dajemy dziecku przyzwolenie na reagowanie np. w agresywny sposób w odpowiedzi na negatywne emocje. Warto już od najmłodszych lat uczyć dziecko, jak może radzić sobie z trudnymi emocjami. Sposób radzenia oczywiście zależny będzie od wieku dziecka.

Dobrym pomysłem jest np. wyrażenie emocji w sztuce jako sposobu na odreagowanie napięcia. Możemy też pokazać dziecku ćwiczenia oddechowe, które pozwolą mu uspokoić oddech i wyciszyć umysł. Ważne jest także zapewnienie dziecku czasu na odpoczynek i regenerację, zwłaszcza jeżeli z jakiejś przyczyny doświadczyło silnych emocji.

Oczywiście dzieci najchętniej wykonują to, co robią ich rodzice, dlatego istotne jest również to, aby rodzice stosowali adaptacyjne sposoby radzenia sobie ze stresem. Jeżeli maluch zobaczy, że jego rodzic wykonuje ćwiczenia oddechowe czy medytuje, to z pewnością będzie ono chętniej podejmowało takie czynności. 

Zachęcaj dziecko do wyrażania emocji

Jeżeli dziecko doświadcza negatywnych emocji, to nie próbuj ich stłumić. Daj mu przyzwolenie na odczuwanie każdej emocji i nie narzucaj, że np. powinno być w tej chwili radosne. Zamiast tego porozmawiaj z nim na temat tego, skąd wzięły się te negatywne emocje i jak myśli, dlaczego je odczuwa. Okaż dziecku empatię i zrozumienie, pokaż, że jego emocje są dla ciebie ważne. 

Pomóż też dziecku zrozumieć emocje, które odczuwa. Jeżeli dziecko powie, że jest smutne, bo koleżanka nie chciała się z nim bawić, okaż mu zrozumienie i staraj się znormalizować te emocje, powiedz “to normalne, że czujesz się smutny, gdy ktoś nie chce się z tobą bawić.” Pokaż dziecku, że jego emocje są w pełni normalne i akceptowane. 

Bądź również cierpliwy i daj dziecku czas oraz przestrzeń na przeżywanie tych trudnych emocji. Nie próbuj od razu “wymusić” pozytywnych emocji, ale daj mu czas na to, aby przez chwilę pobył z tymi trudnymi emocjami. 

Pozwól dziecku podejmować własne decyzje

Negatywne emocje często pojawiają się w sytuacjach konfliktu, problemów czy innych trudności, których dziecko nie potrafi samodzielnie rozwiązać. W takiej sytuacji warto oczywiście porozmawiać z dzieckiem i pomóc mu znaleźć rozwiązanie sytuacji. 

Ważne jest jednak to, aby dać dziecku możliwość samodzielnej eksploracji rozwiązań. Nie chodzi oczywiście o to, aby dziecko mogło zrobić, co chce, ale o to, aby budować w nim poczucie sprawczości, poczucie tego, że jego decyzje są ważne i że posiada ono umiejętność samodzielnego radzenia sobie trudnościami. 

Jak budować więź z dzieckiem od pierwszych dni życia? Więcej na ten temat znajdziesz na naszym blogu!