Helicobacter pylori – czym grozi zarażenie bakterią?

Helicobacter pylori to jeden z najbardziej rozpowszechnionych patogenów na świecie. Do zarażenia bakterią Helicobacter pylori dochodzi stosunkowo często i choć na początku zakażenie nie daje żadnych objawów, to jednak jego skutki mogą być bardzo poważne. Jak wyleczyć Helicobacter pylori? Jak uchronić się przed zakażeniem bakterią?

Bakteria Helicobacter pylori - objawy zakażenia

Helicobacter pylori to bakteria gram-ujemna, która bytuje w błonie śluzowej żołądka. Szacuje się, że zarażonych nią może być ponad 50 proc. populacji. Samo zakażenie nie będzie wiązać się z negatywnymi konsekwencjami dla wszystkich pacjentów, ale u części osób jej obecność może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. 

H. pylori ma wyjątkową zdolność do przetrwania w kwaśnym środowisku żołądka, które dla większości drobnoustrojów jest zabójcze. Z racji produkcji enzymu ureazy bakteria neutralizuje kwas żołądkowy, co pozwala jej kolonizować błonę śluzową żołądka i namnażać się w bardzo szybkim tempie.

Niestety wiąże się to z uszkodzeniem ochronnej warstwy śluzu, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego. Szacuje się, że u ok. 5-20 proc. osób zakażonych Helicobacter pylori bakteria ta wywołuje wrzody żołądka i dwunastnicy, zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, raka żołądka oraz chłoniaka. H. pylori może również skutkować chorobami niezwiązanymi z układem pokarmowym, m.in. niedokrwistością z niedoboru żelaza.  

Z reguły zakażenie Helicobacter pylori nie powoduje żadnych charakterystycznych objawów. Niekiedy natomiast pacjenci mogą zmagać się z:

• wzdęciami,

• bólami brzucha,

• zgagą,

• biegunkami, zaparciami,

• brakiem apetytu,

• wymiotami,

• niestrawnością.

Helicobacter pylori - jak się można zarazić?

Dokładny mechanizm zakażenia bakterią Helicobacter pylori nie został jeszcze w pełni poznany, niemniej jednak naukowcy są zdania, że do zakażenia może dochodzić drogą kontaktową. Do zarażenia bakterią najczęściej dochodzi w okresie dzieciństwa. 

Do zakażenia H. pylori może dojść w wyniku używania tych samych naczyń, sztućców, picia z tej samej butelki, spożywania zanieczyszczonej wody, nieumytych owoców, warzyw. 

Istnieje również możliwość zakażenia H. pylori drogą fekalno-oralną, np. poprzez kontakt z zanieczyszczonymi rękami czy przedmiotami. 

Helicobacter pylori - diagnostyka. Testy na obecność bakterii 

Diagnostyka zakażenia bakterią H. pylori dostosowana jest zawsze indywidualnie do stanu zdrowia pacjenta. Wśród metod diagnostycznych wymienia się:

Metody inwazyjne

Metody inwazyjne wymagają przeprowadzenia gastroskopii i pobrania wycinków błony śluzowej żołądka. Metody inwazyjne to:

1. Test ureazowy z wycinka - pozwala na szybkie wykrycie obecności H. pylori,

2. Badanie histologiczne wycinka -  ocena pobranych wyników pod mikroskopem,

3. Hodowla bakteryjna - pozwala nie tylko na zidentyfikowanie bakterii, ale i ocenia jej wrażliwość na antybiotykoterapię. 

Metody nieinwazyjne

Metody nieinwazyjne są z kolei mniej obciążające dla pacjenta i najczęściej stosowane są wtedy, gdy nie ma medycznych wskazań do wykonania gastroskopii. Metody nieinwazyjne to:

1. Test oddechowy - wykrywa obecność H. pylori na podstawie produkcji dwutlenku węgla znakowanego izotopem po podaniu roztworu mocznika,

2. Badanie kału na obecność H. pylori - polega na wykryciu bakterii w próbkach kału,

3. Test serologiczny z krwi - polega na wykryciu przeciwciał IgG przeciwko H. pylori w surowicy krwi,

4. Badanie metodą PCR - pozwala na wykrycie specyficznego fragmentu DNA bakterii H. pylori w próbkach kału lub śliny.

Przed rozpoczęciem diagnozy bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie do badań. Na co najmniej 4 tygodnie przed badaniem należy unikać stosowania antybiotyków oraz preparatów bizmutu. Na 2 tygodnie przed badaniem należy również odstawić inhibitory pompy protonowej (IPP). 

Metody samodzielnego wykrycia H. pylori 

Test na wykrycie bakterii Helicobacter pylori możemy również wykonać samodzielnie przy użyciu testów diagnostycznych dostępnych w aptekach. Są to testy kasetkowe na obecność antygenów w kale lub testy serologiczne z krwi. Warto natomiast pamiętać, że wyniki takich testów mogą być mniej precyzyjne, dlatego w przypadku wątpliwości, zaleca się dodatkowo odbycie konsultacji z lekarzem. 

Helicobacter pylori - leczenie

Leczenie zakażenia Helicobater pylori nazywane jest eradykacją, która ma na celu całkowite usunięcie bakterii z przewodu pokarmowego. Wczesna eradykacja pozwala zapobiec rozwojowi poważniejszych chorób oraz zmian przednowotworowych, dlatego niezwykle ważne jest rozpoczęcie odpowiedniego leczenia i stosowanie się do zaleceń lekarskich.

Leczenie H. pylori opiera się na leczeniu schematowym, które obejmuje stosowanie leków hamujących wydzielanie kwasu solnego (inhibitory pompy protonowej - IPP), antybiotyków lub preparatów bizmutu. W Polsce standardowy schemat leczenia opiera się na 14-dniowem kuracji inhibitorem pompy protonowej, cytrynianem bizmutu oraz dwoma antybiotykami, najczęściej metronidazolem oraz tetracykliną. 

Po zakończeniu terapii konieczne jest również wykonanie badań potwierdzających skuteczność leczenia. W tym celu zazwyczaj wykonuje się test oddechowy lub badanie kału na obecność antygenów H. pylori.