Flegma w gardle - jak sobie radzić z zalegającą wydzieliną?

Dolegliwości związane z gardłem należą do najczęstszych problemów zdrowotnych zgłaszanych w sezonie jesienno-zimowym. Jedną z nich jest uczucie nadmiernej wydzieliny, tj. flegmy w gardle. Jak radzić sobie z nadmierną wydzieliną w gardle i co może być jej przyczyną? 

Dlaczego flegma gromadzi się w gardle?

Uczucie zalegającej wydzieliny w gardle to jeden z najczęstszych powodów dyskomfortu w okresie jesienno-zimowym. Flegma sama w sobie nie jest niczym nieprawidłowym, mianowicie śluz nawilża i chroni drogi oddechowe. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy wydzieliny jest zbyt dużo, ma gęstą konsystencję i trudno ją odkrztusić. Wówczas wiele osób odczuwa “kluchę w gardle”, ma potrzebę ciągłego chrząkania lub doświadcza męczącego kaszlu. 

Nadmierna produkcja śluzu może wynikać z infekcji wirusowych lub bakteryjnych, alergii, podrażnienia błon śluzowych przez suche powietrze, dym papierosowy czy nagłe zmiany temperatury. Częstą przyczyną flegmy w gardle jest również spływanie wydzieliny z zatok oraz refluks żołądkowo-przełykowy, który podrażnia gardło i pobudza je do wytwarzania dodatkowej flegmy. Zimą problem nasila się przez ogrzewanie i niską wilgotność powietrza, które wysuszają śluzówki i pobudzają je do wytwarzania gęstej, zalegającej wydzieliny.

Jeśli flegma utrzymuje się przewlekle lub towarzyszą jej inne objawy (ból, duszność, gorączka, krwioplucie), wtedy zaleca się udać na wizytę do lekarza. W większości przypadków jednak nadmiar śluzu to reakcja obronna organizmu, którą można skutecznie łagodzić odpowiednim postępowaniem. 

Objawy nadmiaru flegmy w gardle

Nadmiar flegmy w gardle może dawać bardzo charakterystyczne objawy, które zwykle nasilają się rano, po położeniu się spać lub podczas przebywania w ogrzewanych pomieszczeniach. Typowe objawy to również uczucie zalegania wydzieliny, potrzeba częstego odchrząkiwania oraz kaszel, który może mieć charakter suchy lub wiązać się z odkrztuszaniem gęstej flegmy. U części osób pojawia się też wrażenie spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła, co sprzyja podrażnieniu, chrypce i zmianie barwy głosu.

Gęsta wydzielina może dodatkowo utrudniać przełykanie i powodować drapanie w gardle, a niekiedy także nieprzyjemny posmak w ustach. Jeśli śluz spływa głównie z zatok, dolegliwościom często towarzyszą bóle głowy, uczucie zatkanego nosa i przewlekłe pokasływanie, szczególnie w pozycji leżącej. 

Domowe sposoby na zalegającą flegmę

Gęsta wydzielina w gardle najczęściej pojawia się w przebiegu infekcji, alergii lub podrażnienia dróg oddechowych. W takich sytuacjach celem będzie jej rozrzedzenie i ułatwienie przesuwania się w kierunku nosa lub oskrzeli, tak, aby wydzielina mogła zostać odkrztuszona. 

Najskuteczniejsze domowe sposoby na flegmę w gardle to: 

• Nawilżanie powietrza - suche, ogrzewane powietrze sprawia, że śluz w drogach oddechowych staje się gęstszy i trudniejszy do usunięcia. Nawilżacz, parująca miska z wodą czy mokry ręcznik na kaloryferze poprawiają wilgotność w pomieszczeniu i zmniejszają lepkość wydzieliny, 
• Ciepłe napoje - picie ciepłej wody, naparów z lipy, rumianku, imbiru lub miodu z cytryną wspiera naturalne nawilżenie błon śluzowych. Ciepło poprawia ukrwienie, co sprzyja rozrzedzeniu wydzieliny i ułatwia jej przesuwanie,
• Inhalacje parowe z solą lub ziołami - para wodna bezpośrednio upłynnia śluz, przez co łatwiej go odkrztusić. Do inhalacji można użyć soli fizjologicznej lub ziół o działaniu wykrztuśnym, np. tymianku. Inhalacje sprawdzają się szczególnie wtedy, gdy wydzielina jest gęsta, lepka i utrudnia oddychanie, 
• Płukanie gardła solą - letnia woda z solą działa oczyszczająco i łagodząco. Pozwala usunąć część wydzieliny z powierzchni gardła i zmniejszyć obrzęk błony śluzowej, 
• Delikatne oklepywanie pleców - oklepywanie klatki piersiowej i pleców pomaga poruszyć wydzielinę zalegającą w dolnych drogach oddechowych, 
• Wietrzenie pomieszczeń i unikanie dymu papierosowego - zanieczyszczone lub zadymione powietrze dodatkowo podrażnia śluzówki i nasila produkcję wydzieliny. Krótkie, regularne wietrzenie oraz unikanie dymu tytoniowego zmniejszają obciążenie dróg oddechowych.

Leki i preparaty, które pomagają usunąć flegmę

Jeśli domowe sposoby na zalegającą w gardle flegmę nie przynoszą oczekiwanego rezultatu, możemy wtedy sięgnąć po leki i preparaty dostępne bez recepty w aptece. Mowa o m.in.:

• Lekach mukolitycznych i wykrztuśnych -  tego typu leki rozrzedzają gęstą wydzielinę i ułatwiają jej odkrztuszanie. Sprawdzają się przy kaszlu mokrym i uczuciu “zalegania” w gardle. Nie należy ich stosować tuż przed snem, 
• Roztwory do inhalacji (sól fizjologiczna, roztwory hipertoniczne) - nawilżają drogi oddechowe i zmniejszają lepkość śluzu. Pomagają przy przewlekłym kaszlu i podrażnionej śluzówce; mogą być stosowane u dorosłych i dzieci, 
• Preparaty ziołowe wykrztuśne (tymianek, bluszcz, pierwiosnek) - wspierają oczyszczanie dróg oddechowych i łagodnie rozluźniają wydzielinę. Jest to dobry wybór przy łagodniejszych objawach, 
• Tabletki i spraye osłaniające gardło (porost islandzki, prawoślaz) - powlekają błonę śluzową, zmniejszają drapanie i uczucie zalegania. Nie usuwają flegmy bezpośrednio, ale poprawiają komfort i ograniczają odchrząkiwanie.

Jeżeli jednak uczucie zalegającej w gardle flegmy trwa dłużej niż 7-10 dni, nasila się lub pojawiają się inne objawy (np. gorączka, duszności), zaleca się odbyć wizytę u lekarza, który na podstawie dolegliwości zaproponuje indywidualną ścieżkę leczenia. 

Sprawdź również, jak rozpoznać, czy to mokry czy suchy kaszel. Więcej na ten temat znajdziesz na naszym blogu!

Bibliografia

Poelmans, J. i in. (2005). The Role of (Duodeno)gastroesophagopharyngeal Reflux in Unexplained Excessive Throat Phlegm

What Causes Excess Mucus in Your Throat and What to Do About It. Dostęp online: https://www.healthline.com/health/overproduction-of-mucus-in-throat

What causes the overproduction of mucus in the throat? Dostęp online: https://www.medicalnewstoday.com/articles/overproduction-of-mucus-in-throat