Egzema skóry - czym jest? Objawy, pielęgnacja

Schorzenia dermatologiczne są niezwykle uciążliwe. Ich leczenie jest czasochłonne i trudne, a objawy wywołują dyskomfort i mogą być bardzo wstydliwe. Do najczęstszych chorób skórnych zalicza się egzemę (wyprysk). Z naszego artykułu dowiesz się, czym jest egzema, jakie są jej objawy, jak wygląda egzema na skórze oraz jakich kosmetyków używać, aby łagodzić dokuczliwe zmiany skórne. 

Co to jest egzema skóry? 

Egzema to nazwa grupy przewlekłych, nawracających chorób zapalnych skóry, obejmujących najbardziej powierzchowną warstwę skóry - warstwę brodawkowatą. Najczęściej egzema występuje na skutek uwarunkowań genetycznych, zaburzeń funkcjonowania układu immunologicznego lub długotrwałego narażenia na czynniki drażniące i wywołujące alergie. 

Egzemę dzieli się na dwa główne typy różniące się ze względu na przyczyny jej występowania:

• egzema endogenna (wyprysk atopowy) - wynika z nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu odpornościowego. Często jest  dziedziczna. Jednym z najczęściej występujących rodzajów tego typu egzemy jest atopowe zapalenie skóry (AZS). Jednak również czynniki zewnętrzne (substancje drażniące, alergeny) mogą wpływać na zaostrzenie stanu chorobowego tego typu egzemy. 

• egzema egzogenna (wyprysk kontaktowy) - w tym przypadku stany zapalne skóry pojawiają się na skutek kontaktu z drażniącymi substancjami alergizującymi. Ten rodzaj egzemy bardzo często dotyka niemowląt i starszych dzieci. Jednak jej przyczyną nie zawsze są jedynie reakcje alergiczne. Zdarza się bowiem, że na powstanie egzemy egzogennej wpływ mają też czynniki środowiskowe jak np. zbyt suche powietrze, czy regularne stosowanie substancji chemicznych i detergentów albo częste mycie i suszenie rąk (tzw. egzema zawodowa).

Egzema skóry - objawy

Objawy egzemy rozpoczynają się od zmian skórnych w postaci niewielkich grudek, które z upływem czasu przekształcają się w pęcherzyki. Kiedy dochodzi do pękania pęcherzyków, w ich miejscu powstają nadżerki skórne, a następnie strupki. Może się zdarzyć, szczególnie w przypadku nasilonych zmian, że na obszarze skóry dotkniętej zmianami mogą pozostać blizny lub przebarwienia. Jednak najczęściej zmiany skórne ustępują, nie pozostawiając żadnych śladów.  Natomiast w zaostrzonym stadium egzemy dochodzi do skupisk zmian skórnych, wokół których występuje rumień oraz obrzęk skóry.

Do głównych objawów egzemy zalicza się silny świąd, zgrubienie naskórka, nadmierną suchość skóry i jej złuszczanie. Bardzo ważne jest, aby unikać drapania zajętych chorobą miejsc, gdyż może przyczynić się to do powstania groźnych infekcji bakteryjnych czy grzybiczych. 

Najczęściej egzema dotyka obszarów skóry takich jak skóra twarzy, skóra na dłoniach, skóra na łokciach i kolanach oraz skóra głowy. 

Egzema skóry głowy - objawy

Egzema na owłosionej części skóry może dawać objawy podobne do innych schorzeń dermatologicznych, takich jak łojotokowe zapalenie skóry czy łuszczyca. Właściwe i szybkie rozpoznanie może znacznie przyspieszyć wdrożenie odpowiedniej kuracji. W przypadku egzemy skóry głowy najczęstsze objawy to silny świąd, zaczerwienienie, odpadające płatki skóry, powstawanie strupków oraz krwawiących i bolesnych ranek. Egzema skóry głowy wpływa niekorzystnie na stan włosów, prowadząc nawet do ich nadmiernego wypadania i w rezultacie do łysienia. 

Egzema skóry głowy może powstać w wyniku reakcji alergicznych na produkty do pielęgnacji włosów lub na stosowane preparaty do stylizacji czy farbowania.

Nigdy nie należy ignorować nasilonych, przedłużających się objawów egzemy i zawsze należy skonsultować się z lekarzem - dermatologiem. 

Egzema skóry - leczenie

Leczenie egzemy na tle alergicznym polega na wyeliminowaniu czynników odpowiedzialnych za powstawania zmian skórnych. W przypadku egzemy kontaktowej ogromne znaczenie ma dokładne sprawdzanie składu stosowanych kosmetyków, środków higieny osobistej oraz środków czyszczących. W niektórych przypadkach zaleca się stosowanie leków przeciwalergicznych lub przeprowadzenie kuracji odczulającej. 

W celu ograniczenia uciążliwych objawów egzemy stosuje się także leki przeciwhistaminowe zmniejszające świąd i zaczerwienienia, kremy i maści nawilżające niwelujące nadmierna suchość skóry, a także specjalne dermokosmetyki dedykowane skórze z egzemą.

W przypadku nawracających i nasilonych zmian skórnych lekarz może zadecydować o wprowadzeniu leczenia farmakologicznego z użyciem np. kortykosteroidów lub inhibitorów kalcyneuryny. Plan leczenia ustalany jest indywidualnie i uwzględnia ogólny stan zdrowia pacjenta.

Warto mieć na uwadze fakt, iż styl życia, a szczególnie długotrwały stres mogą znacznie wpływać na zaostrzenie zmian skórnych i wydłużyć czas aktywnego stanu zapalnego. 

Egzema skóry - czy jest zaraźliwa?

Nie. Egzemą nie można się zarazić. Jest to schorzenie występujące na skutek czynników genetycznych lub jest reakcją na działanie alergenów czy substancji drażniących. Natomiast niezwykle istotne jest, aby osoba dotknięta egzemą stosowała oddzielne kosmetyki, środki do prania czy produkty higieniczne. Są one specjalnie stworzone w celu łagodzenia objawów egzemy, a nawet mogą skutecznie przyspieszyć gojenie się zmian. 

Pielęgnacja skóry z egzemą

Pielęgnacja skóry dotkniętej egzemą jest kluczowym czynnikiem wpływającym na ograniczenie dokuczliwych zmian i dyskomfortu. Odpowiednie kosmetyki mogą bowiem skutecznie złagodzić świąd i podrażnienia, zredukować zaczerwieniania i zapewnić skórze długotrwałą ulgę.

Kosmetyki na egzemę powinny mieć prosty, naturalny skład, być pozbawione drażniących substancji powierzchniowo czynnych, alkoholu, substancji zapachowych czy kontrowersyjnych parabenów. Najlepiej, aby były hipoalergiczne i przeznaczone dla skóry wrażliwej. 

Do pielęgnacji skóry dotkniętej egzemą rekomenduje się stosowanie emolientów. Emolienty to grupa kosmetyków zawierających w składzie substancje, pozwalające odpowiednio nawilżyć skórę, natłuścić ją, zniwelować podrażnienia i odbudować płaszcz hydrolipidowy naskórka. Pomagają również chronić skórę przed możliwym negatywnym wpływem czynników środowiskowych, w tym również alergenów. Emolienty zmniejszają uczucie świądu oraz działają przeciwzapalnie. Składają się z naturalnych tłuszczów roślinnych jak olej konopny, olej makadamia, olej canola, masło shea, oliwa z oliwek. Są również bogatym źródłem kwasów Omega-3-6-9.

Dlaczego warto włączyć emolienty do pielęgnacji? Więcej na ten temat znajdziesz na naszym blogu. 

Inne składniki korzystnie wpływające na stan skóry z egzemą to mocznik, pantenol, alantoina, aloes, ceramidy, kwas hialuronowy, witamina E oraz ekstraty roślinne np. z szałwii, rumianku, czy wiesiołka.

Egzema na dłoniach

W przypadku egzemy na dłoniach należy wybierać delikatne środki myjące. Nie powinny zawierać mydła ani substancji zapachowych. Do prac domowych z użyciem detergentów zawsze należy stosować rękawice ochronne. Zaleca się stosowanie odżywczych kremów zawierających ww. składniki. Częstą praktyką jest zaaplikowanie kremu na dłonie, nałożenie rękawiczek bawełnianych i pozostawienie takiego „kompresu” na całą noc.

Pielęgnacja skóry głowy

Do pielęgnacji skóry głowy z egzemą należy wybierać łagodne szampony z jak najprostszym składem. W przypadku, gdy intensywność wyprysku wzrasta, dobrze zrezygnować z produktów do stylizacji i postawić jedynie na łagodny środek myjący.

W szamponach należy szukać składników takich jak np. kwas mlekowy, mocznik, pantenol, gliceryna, betaina, wyciąg z nagietka, czy z aloesu.

Emolienty należy aplikować na skórę 2-3 razy dziennie. Niezmiernie istotne jest, aby używać ich po każdej kąpieli, gdyż woda wysusza i dodatkowo podrażnia skórę.

Należy pamiętać, aby w przypadku skóry dotkniętej egzemą nie stosować długich, gorących kąpieli. Najlepiej do mycia ciała i włosów używać letniej wody. W przypadku suszenia włosów warto trzymać suszarkę jak najdalej od głowy i używać chłodnego powietrza. Przed suszeniem można nałożyć na skórę głowy emolient.