Dieta w SIBO - co jeść, a czego unikać?

W ostatnim czasie o SIBO słyszy się coraz więcej. Jest to choroba układu pokarmowego, która powoduje szereg nieprzyjemnych dolegliwości. Możliwe jest jednak jej skuteczne leczenie za pomocą farmakoterapii oraz diety. Jaka dieta na SIBO będzie najlepsza?

Jak objawia się SIBO?

SIBO (ang. small intenstinal bacterial overgrowth), czyli przerost w jelicie cienkim bakterii to zaburzenie, w którym dochodzi do nadmiernego namnażania się mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym. W przebiegu SIBO w jelicie cienkim występuje znacznie większa niż normalnie, ilość bakterii, które powodują szereg nieprzyjemnych objawów. 

Objawy charakterystyczne dla SIBO to:

• wzdęcia,

• bóle brzucha i skurcze, 

• zaparcia,

• biegunki,

• odbijanie się,

• gazy,

• uczucie niestrawności,

• uczucie pełności i ciężkości w jamie brzusznej. 

Objawy SIBO mogą znacznie obniżać komfort życia i negatywnie wpływać na codzienne funkcjonowanie. W leczeniu SIBO ogromną rolę odgrywa diagnostyka, na podstawie której możliwe jest, rozpoczęcie indywidualnego postępowania terapeutycznego. Leczenie SIBO zazwyczaj jest złożone i obejmuje antybiotykoterapię, której celem jest zahamowanie rozrostu niepożądanych bakterii w jelicie cienkim. W leczeniu istotną rolę odgrywa także wprowadzenie odpowiedniej diety, która może pomóc w zmniejszeniu nieprzyjemnych objawów SIBO. 

Jaka dieta przy SIBO? Co jeść przy SIBO?

Przy SIBO najczęściej stosuje się dietę low FODMAP, która polega na eliminacji produktów zawierających fermentujące węglowodany. FODMAP to skrót od fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli, czyli krótkocząsteczkowych węglowodanów, które są słabo wchłanialne w jelicie i szybko ulegają fermentacji, powodując nieprzyjemne objawy.

W skład produktów FODMAP wchodzą:

• fruktoza - obecna w owocach, słodyczach,

• laktoza - obecna w produktach mlecznych,

• fruktany - obecne w pszenicy, czosnku, cebuli,

• galaktany - obecne w roślinach strączkowych,

• poliole - obecne w popularnych substancjach słodzących, m.in. ksylitolu, mannitolu, erytrytolu.

Dieta low FODMAP polega natomiast na eliminowaniu z diety ww. produktów i zastąpieniu ich produktami o niskiej zawartości fermentujących węglowodanów. Celem takiej diety jest zmniejszenie namnażania się szkodliwych bakterii w jelicie cienkim. 

Dieta przy SIBO powinna więc opierać się na spożywaniu mało fermentujących produktów. Do produktów zalecanych w diecie na SIBO zalicza się:

• większość warzyw - ogórek, pomidory, sałata, marchew, dynia, oliwki, papryka, 

• niektóre owoce - niedojrzałe banany, ananasy, maliny, kiwi, truskawki, cytryny, jagody,

• produkty zbożowe - kasza gryczana, jaglana, płatki owsiane, ryż, płatki ryżowe, tapioka, komosa ryżowa,

• oleje i tłuszcze - olej rzepakowy, oliwa z oliwek,

• chude mięso i ryby,

• jaja,

• sery typu camembert, brie, 

• pieczywo bezglutenowe,

• makaron bezglutenowy,

• tofu,

• napoje roślinne, 

• orzechy włoskie, migdały, makadamia, pestki dyni, słonecznik. 

Warto jednocześnie pamiętać, że dieta przy SIBO powinna być dopasowana do każdej osoby indywidualnie, po konsultacji z lekarzem i/lub dietetykiem. 

Dieta przy SIBO. Etapy diety low FODMAP

Dieta low FODMAP składa się z trzech etapów, których należy ściśle przestrzegać:

Etap 1 - etap eliminacyjny, który trwa od 2 do 6 tygodni. Polega na stopniowym wykluczaniu z diety produktów o wysokiej zawartości FODMAP i zastępowaniem ich produktami o niskiej zawartości FODMAP.

Etap 2 - trwa od 8 do 12 tygodni. Polega na stopniowym wprowadzaniu do diety niewielkich ilości produktów zawierających FODMAP. Wówczas należy obserwować swoje objawy i niejako testować, czy pod wpływem niektórych produktów objawy SIBO zaostrzają się lub ulegają złagodzeniu. 

Etap 3 - polega na skomponowaniu indywidualnego jadłospisu, na podstawie obserwacji z poprzednich tygodni. Do diety można włączyć dobrze tolerowane produkty FODMAP, które nie zaostrzają objawów SIBO. Zaleca się natomiast wyeliminować z jadłospisu produkty FODMAP, które powodują pogorszenie objawów SIBO. Co jakiś czas można wprowadzać niewielkie ilości tych produktów do diety i sprawdzać, czy tolerancja na nie nie została zwiększona. 

Dieta w SIBO. Czego unikać w codziennym jadłospisie?

W diecie przy SIBO należy wyeliminować te produkty, które poddają się długotrwałej fermentacji i tym samym, nasilają nieprzyjemne dolegliwości. Czego nie jeść przy SIBO?

• produktów mlecznych - mleko, twaróg, serki wiejskie, jogurty, maślanki, kefiry, mascarpone, ricotty, burraty, lodów itd., 

• niektórych warzyw - cebuli, szparagów, czosnku, brokułów, fasoli, 

• niektórych owoców - śliwek, jabłek, brzoskwiń, arbuzów,

• owoców suszonych,

• produktów bogatych w błonnik,

• produktów pszennych, 

• orzechów nerkowca, pistacji.

Dodatkowo z diety przy SIBO zaleca się wyeliminować i/lub ograniczyć spożywanie alkoholu, ostrych przypraw, napojów gazowych, żywności wysokoprzetworzonej i żywności typu fast food. Przy wyborze produktów żywnościowych warto zawsze czytać ich skład i starać się wybierać takie, które mają jak najmniejszą ilość składników dodatkowych, wzmacniaczy smaku oraz konserwantów. 

Suplementacja przy leczeniu SIBO

Odpowiednio dobrana suplementacja może wspierać leczenie SIBO, jednak wybór suplementów powinien być zawsze omówiony z lekarzem prowadzących lub dietetykiem. W przypadku SIBO najczęściej zaleca się suplementację:

• witaminy D i witaminy B12 - osoby z SIBO mogą mieć większe ryzyko niedoborów tych witamin,

• maślanu sodu - wspiera pracę układu pokarmowego, sprzyja wzrostowi korzystnych bakterii w jelicie, ma właściwości przeciwzapalne i regeneracyjne, przez co może zmniejszać objawy SIBO,

• laktoferyny - stymuluje wzrost dobrych bakterii w jelicie i działa przeciwzapalnie. Podobnie, jak maślan sodu, może przyczyniać się do zmniejszenia objawów SIBO.