Bezdech senny – przyczyny, objawy i leczenie

Chrapanie, częste wybudzanie w nocy, suchość w jamie ustnej czy zmęczenie w ciągu dnia - to objawy, które mogą wskazywać na bezdech senny. Zaburzenie to nie tylko obniża jakość naszego snu, ale może również prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Jak objawia się bezdech senny? Jak go leczyć?

Czym jest bezdech senny?

Bezdech senny to zaburzenie oddychania związane ze snem, charakteryzujące się powtarzającymi epizodami zatrzymania lub ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Podstawowym mechanizmem bezdechu sennego jest spadek napięcia mięśni odpowiedzialnych za utrzymanie drożności dróg oddechowych. W efekcie prowadzi to do całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza na poziomie gardła, co skutkuje wielokrotnymi przerwami w oddychaniu lub jego spłyceniem.

Aby przerwa w oddychaniu była zaklasyfikowana jako epizod bezdechu sennego, musi trwać co najmniej 10 sekund. Epizody bezdechu podczas snu mogą powtarzać się od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu razy na godzinę, prowadząc do niedotlenienia organizmu. 

Wyróżnia się dwa główne rodzaje bezdechu sennego:

1. Obturacyjny bezdech senny (OBS) - najczęstsza forma bezdechu, której przyczyną jest mechaniczne zamknięcie dróg oddechowych na skutek osłabienia i zapadania się tkanek miękkich w obrębie gardła. Charakterystycznym objawem OBS jest głośne chrapanie w nocy przerywane chwilami ciszy,

2. Centralny bezdech senny (CBS) - jest spowodowany zaburzeniami funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Cechuje się zatrzymaniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe oraz zatrzymaniem ruchów oddechowych klatki piersiowej i brzucha. Występuje o wiele rzadziej niż OBS. 

Jak objawia się bezdech senny?

Pierwsze objawy bezdechu sennego najczęściej obserwowane są przez partnerów lub bliskie osoby przebywające w pobliżu chorego podczas snu. Charakterystycznym objawem bezdechu jest przede wszystkim nasilone, nawykowe chrapanie, które przerywane jest momentami ciszy, czyli epizodami bezdechu. Objawy dzieli się na:

Nocne objawy bezdechu sennego:

• nagłe wybudzenia w nocy z uczuciem duszenia się lub braku tchu,

• nadmierna potliwość,

• suchość w jamie ustnej,

• pobudzenie ruchowe,

• kołatanie serca. 

Dziennie objawy bezdechu sennego:

• nadmierna senność, uczucie niewyspania, 

• zmęczenie i brak energii,

• poranne bóle głowy, 

• zaburzenia koncentracji, 

• drażliwość, wahania nastroju

• zaburzenia potencji, spadek libido. 

Przyczyny bezdechu sennego

Badania pokazują, że bezdech senny częściej występuje u mężczyzn aniżeli u kobiet. Mężczyźni są narażeni na bezdech niezależnie od wieku, podczas gdy u kobiet ryzyko bezdechu sennego wzrasta po okresie menopauzy. 

Podstawową przyczyną bezdechu sennego jest zwężenie lub zamknięcie światła dróg oddechowych na poziomie gardła, które prowadzi do chwilowego zatrzymania przepływu powietrza. Na to, czy u danej osoby rozwinie się bezdech senny, wpływa jednak wiele czynników. Przede wszystkim bardziej narażone są na jego rozwój osoby, u których w rodzinie występował bezdech. 

Wśród czynników ryzyka bezdechu sennego wymienia się również:

• Otyłość - nadmierna masa ciała, zwłaszcza nagromadzenie się tkanki tłuszczowej wokół szyi może powodować ucisk na drogi oddechowe i zwiększać ryzyko ich zapadania się w trakcie snu,

• Spożywanie alkoholu przed snem - alkohol osłabia napięcie mięśni podniebienia i gardła, co może prowadzić do zapadania się dróg oddechowych, 

• Stosowanie leków nasennych lub miorelaksacyjnych - leki te mogą sprzyjać nadmiernemu rozluźnieniu mięśni gardła i języka,  

• Palenie papierosów, 

• Przewlekłe choroby układu oddechowego,

• Niedoczynność tarczycy,

• Cukrzyca typu 2, 

• Nieprawidłowości anatomiczne w budowie dróg oddechowych - skrzywiona przegroda nosowa, przerost migdałków, polipy w jamie nosowej, cofnięta lub zbyt mała żuchwa. 

Jak diagnozuje się bezdech senny?

Diagnoza bezdechu sennego rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego, który pozwala rozpoznać typowe objawy choroby. Jeżeli istnieje podejrzenie bezdechu, to wówczas pacjent kierowany jest na badanie polisomnograficzne. Badanie to przeprowadza się w specjalistycznych laboratoriach snu lub w szpitalach, gdzie pacjent spędza noc, podłączony do specjalnej aparatury monitorującej aktywność organizmu w trakcie snu. 

Polisomnografia monitoruje m.in.:

• czynność mózgu (EEG),

• pracę serca (EKG),

• aktywność mięśni i nerwów,

• ruchy gałek ocznych,

• poziom saturacji krwi,

• przepływ powietrza przez nos i usta,

• ruchy oddechowe klatki piersiowej i brzucha,

• pozycję ciała w trakcie snu,

• dźwięki oddechowe, w tym chrapanie. 

Wyniki badania pozwalają natomiast ocenić, jak często dochodzi do epizodów bezdechu, jak długo trwają oraz jaki mają wpływ na natlenienie organizmu.

Czym może skutkować nieleczony obturacyjny bezdech senny?

Nieleczony bezdech senny nie tylko obniża jakość życia pacjentów, ale i prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Badania potwierdzają, że osoby cierpiące na bezdech mają znacznie podwyższone ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego. Szacuje się, że u osób z bezdechem sennym ryzyko nadciśnienia jest nawet dwukrotnie wyższe niż w populacji ogólnej.

Ponadto bezdech senny zwiększa również ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych (np. choroby niedokrwiennej serca) oraz cukrzycy typu 2. W skrajnych przypadkach powtarzające się ciężkie epizody bezdechu sennego mogą zwiększać ryzyko nagłej śmierci sercowej. 

Jak leczyć bezdech senny?

Leczenie bezdechu sennego zależy od stopnia nasilenia choroby oraz jej przyczyn. W przypadku łagodnej postaci OBS podstawowym zaleceniem jest zmiana stylu życia, tj. redukcja masy ciała, unikanie spożywania alkoholu przed snem oraz rezygnacja z leków uspokajających i nasennych. Poza tym osoby z bezdechem sennym powinny pilnować pozycji snu. Mianowicie u niektórych osób spanie na plecach zwiększa ryzyko epizodów bezdechu, dlatego zaleca się spanie na boku. 

W przypadku umiarkowanej i ciężkiej postaci bezdechu konieczne może okazać się leczenie wspomagające oddychanie. Najskuteczniejszą metodą leczenia OBS jest stosowanie aparatu CPAP, który zakłada się za pomocą maski na nos lub na usta. Aparat ten generuje łagodne i stałe ciśnienie powietrza, dzięki czemu poprawia natlenienie organizmu w trakcie snu. 

Nie wiesz, jak zadbać o zdrowy sen? Więcej na ten temat znajdziesz na naszym blogu.