Cukrzyca typu 2: przyczyny, objawy, leczenie

Spośród wielu powszechnych chorób cukrzyca typu 2 uważana jest za najbardziej podstępne schorzenie. Może się rozwijać w ciele przez wiele lat i nie dawać wyraźnych objawów. Niestety coraz częściej dotyka ona osoby młodsze. Leczenie jest ściśle powiązane z dietą i zmianą stylu życia. Przeczytaj, czym różni się cukrzyca typu 2 od typu 1 i jakie badania obejmuje diagnostyka choroby. Co robić, by uniknąć zachorowania?

Najważniejsze informacje o cukrzycy

Coraz więcej osób cierpi na cukrzycę, nie będąc świadomym jej powolnego rozwoju w organizmie. To pokazuje, jak niebezpieczne jest to schorzenie i jak ważne są częste badania kontrolne. Ale czym właściwie jest ta choroba? Cukrzyca typu 2, inaczej zwana insulinoniezależną, to jednostka chorobowa, która najczęściej dotyka osoby dorosłe po 30. roku życia. Ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem, dlatego często określa się ją mianem cukrzycy starszych osób. To, co charakteryzuje schorzenie, to podwyższony poziom glukozy we krwi (hiperglikemia) oraz insulinoodporność.

Ze względu na powszechność występowania na całym świecie oraz systematyczny wzrost chorych, cukrzycę zalicza się do chorób cywilizacyjnych. Jednocześnie pierwsze odnotowane przypadki zachorowania pochodzą już z drugiego tysiąclecia p.n.e.

Różnica pomiędzy cukrzycą typu 1 i 2

Schorzenie występujące pod nazwą cukrzycy w rzeczywistości nie jest jednorodne i nie bez powodu wyszczególnione są jej dwa podstawowe typy. Przede wszystkim cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna, będąca reakcją niewłaściwie funkcjonującego układu odpornościowego. Chory więc ma zapisane zachorowanie niejako w genach. W przypadku typu 2 czynnikiem chorobotwórczym jest głównie niewłaściwy styl życia.

Oprócz tego choroba w obu wypadkach przebiega inaczej. W organizmie cukrzyka typu 1 przeciwciała atakują własne komórki trzustki, w efekcie przestaje być produkowana insulina odpowiedzialna za metabolizm cukrów. Cukrzyca typu 2 objawia się z kolei mniejszym wytwarzaniem insuliny i uodpornieniem komórek na jej działanie.

Oprócz tego wyróżnia się również cukrzycę ciążową, która jak sama nazwa wskazuje, rozwija się podczas ciąży. Na skutek nierównowagi hormonalnej dochodzi do zaburzeń w prawidłowym stężeniu glukozy. Zazwyczaj jest to stan przejściowy, który można opanować odpowiednio zaplanowaną dietą.

Przyczyny i diagnostyka cukrzycy typu 2

Bezpośrednio przyczyną cukrzycy typu 2 jest insulinoodporność, czyli zmniejszona wrażliwość na insulinę, a także upośledzone wydzielanie insuliny. Na rozwój choroby mają wpływ zarówno czynniki genetyczne, jak i uwarunkowania środowiskowe, do których należą:

• otyłość brzuszna;

• siedzący tryb życia;

• mała aktywność fizyczna;

• dieta bogata w tłuste, słodkie i przetworzone jedzenie;

• nadmierne spożywanie alkoholu;

• palenie papierosów.

Oprócz czynników społeczno-środowiskowych, chorobie sprzyjają również niektóre leki przeciwpsychotyczne, a także tiazydy i glukokortykoidy. Dodatkowo ryzyko schorzenia wzrasta przy pewnych jednostkach chorobowych, takich jak nadciśnienie tętnicze, zespół policystycznych jajników, czy nietolerancja glukozy.

Badania, które możesz wykonać

Lekarz diagnozuje cukrzycę typu 2 na podstawie wyników badań krwi. W tym celu wykonuje się pomiar stężenia glukozy we krwi na czczo. Jej prawidłowy poziom wynosi średnio 70-99 mh/dL. Wynik 100-125 mg/dL może świadczyć o stanie przedcukrzycowym, a cukrzyca diagnozowana jest przy wartości powyżej 126 mg/dL. Oprócz tego wykonuje się również test obciążenia glukozą (OGTT). Badanie polega na dwukrotnym pobraniu krwi żylnej – na czczo i 2 godziny po wypiciu roztworu glukozy. W tym przypadku interpretacja wyników wygląda następująco:

• < 140 mg/dL – prawidłowa tolerancja;

• 140-199 mg/dL – stan przedcukrzycowy;

• > 200 mg/dL – cukrzyca.

Rola profilaktyki przy cukrzycy

Nawet mimo predyspozycji do wystąpienia cukrzycy, możesz uniknąć zachorowania. Wystarczy, że zadbasz o utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz wprowadzisz regularną aktywność fizyczną. Nawet codzienna dawka spacerów, jazdy na rowerze czy pływania to duży krok do zdrowia. Wg badań ruch stanowi kluczowy czynnik w zmniejszeniu insulinoodporności. Oprócz ruchu ważne jest to, co jesz. Zamiast słodkich i tłustych posiłków postaw na lekkie jedzenie bogate w warzywa i owoce, a także chude mięso.

Ponieważ cukrzyca to choroba, która długo rozwija się, nie dając widocznych objawów, ważne jest regularne wykonywanie badań. Przynajmniej raz w roku sprawdzaj poziom glukozy we krwi, a raz na dwa lata dobrze jest zrobić test obciążenia glukozą.

Objawy cukrzycy typu 2

Utrzymujący się wysoki poziom glukozy z czasem wpływa negatywnie na cały organizm. Wówczas pojawiają się objawy, które świadczą o rozwoju choroby. Należą do nich:

• wzmożone pragnienie;

• wielomocz;

• zwiększone łaknienie oraz tzw. wilczy apetyt, czyli napady głodu;

• częstsze infekcje, w tym intymne;

• senność i zmęczenie;

• zaburzenie widzenia;

• swędząca i sucha skóra

Jak wygląda leczenie cukrzycy?

Leczeniem cukrzycy zajmuje się lekarz diabetolog. W pierwszym etapie może zlecić on terapię farmakologiczną, której celem jest zmniejszenie insulinoodporności. Leki (np. metformina) dobierane są do rodzaju i zaawansowania choroby oraz predyspozycji fizjologicznych pacjenta. W przypadku braku efektów alternatywą jest insulinoterapia, czyli przyjmowanie insuliny w tabletkach.

W leczeniu niezwykle ważna jest edukacja i świadomość chorego na temat cukrzycy i jej skutków. Ponieważ kluczowe w terapii są dieta oraz aktywność, może zaistnieć konieczność całkowitej zmiany stylu życia, w tym również porzucenia używek.

Dieta w cukrzycy typu 2: jakie ma znaczenie?

Dobrze dobrana dieta przy cukrzycy typu 2 to nie tylko dodatek, ale i warunek skutecznego leczenia. Z jednej strony ma ona na celu redukcję wagi w przypadku osób otyłych, a z drugiej utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi. Dlatego ważne są tu regularne posiłki, które pozwalają zredukować wahania glikemii. Optymalna częstotliwość jedzenia to 4-5 posiłków dziennie.

Cukrzykom zaleca się stosowanie roślinnych suplementów o właściwościach obniżających poziom glukozy. Na lek24.pl znajdziesz m.in. ziołowe herbaty dla diabetyków z morwą białą.

Produkty przeciwwskazane i zalecane

Tworząc jadłospis, należy zwracać uwagę na indeks glikemiczny produktów spożywczych. IG oznacza tempo wzrostu stężenia glukozy we krwi. Nie powinien on przekraczać wartości 70. Należy zatem zrezygnować z:

• białego pieczywa;

• słodyczy;

• ziemniaków;

• białego ryżu;

• dużej ilości słodkich owoców.

Warto zauważyć, że surowe i poddane krótsze obróbce produkty mają niższy indeks glikemiczny.

Jeśli chodzi o poszczególne elementy diety, diabetycy muszą ograniczyć tłuszcze nasycone, jakie dostarczają potrawy smażone i przetworzone, w tym niezdrowe przekąski oraz wędliny. Dobrymi zamiennikami są oleje roślinne dodawane na surowo, np., do sałatek, kanapek, które dostarczają przy okazji dobrych kwasów omega. W przypadku węglowodanów do zakazanych produktów zalicza się cukry proste, które należy zastąpić pełnoziarnistymi kaszami, makaronami oraz pieczywem.

Powikłania przy nieleczonej cukrzycy

Profilaktyka, jak i przestrzeganie diety są szczególnie ważne przy cukrzycy typu 2. Nieleczona choroba może prowadzić do powikłań wywołanych zbyt dużym stężeniem glukozy lub wręcz przeciwnie – niedocukrzeniem. Najczęstszym skutkiem niekontrolowanego rozwoju schorzenia jest m.in. niewydolność nerek prowadząca do dializoterapii, a nawet konieczność przeszczepu tego narządu. Do innych powikłań należy uszkodzenie wzroku oraz zaburzenia neurologiczne objawiające się zaburzeniami czucia i krążenia, czego konsekwencją jest z kolei tzw. stopa cukrzycowa. Należy pamiętać, że powikłania te są szczególnie niebezpieczne dla zdrowia, a nierzadko i życia.

U cukrzyków może dojść również do hipoglikemii, czyli niedocukrzenia. Stan ten dotyka najczęściej osoby stosujące insulinoterapię. Gdy poziom glukozy spada poniżej 70 mg/dL, wówczas organizm może zareagować nagłym głodem, sennością, splątaniem, utratą przytomności, kołataniem serca, a nawet śpiączką

Badania profilaktyczne to podstawa!

W leczeniu cukrzycy typu 2 niezwykle ważne jest nastawienie pacjenta i jego samokontrola. Przestrzeganie diety, unikanie niedozwolonych produktów oraz dbanie o aktywność fizyczną pomoże utrzymać w ryzach chorobę, oraz prowadzić normalne życie.W aptekach dostępne są bezpieczne dla diabetyków leki oraz suplementy. Pamiętaj również o wykonywaniu regularnych badań przez Ciebie oraz najbliższą rodzinę, zwłaszcza w przypadku obecności predyspozycji do choroby.