Atopowe zapalenie skóry - przyczyny, objawy i leczenie. Jakie produkty stosować?

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry o podłożu alergicznym, która dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych. Objawy AZS są dokuczliwe, a wygląd zmian nieestetyczny, co wpływa na pogorszenie jakości życia chorego. 

Jeżeli chcesz dowiedzieć się, czym jest atopowe zapalenie skóry, jakie są jego objawy, jak wygląda leczenie oraz pielęgnacja skóry z AZS, zapoznaj się z naszym artykułem.

Co to jest atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry to choroba zapalna skóry o przewlekłym i nawracającym charakterze, która najczęściej dotyka dzieci, ale może występować również u dorosłych. AZS jest jednym z najczęściej występujących schorzeń dermatologicznych o podłożu alergicznym. Atopowomemu zapaleniu skóry towarzyszy uporczywy świąd prowadzący do drapania i uszkodzeń naskórka, co z kolei zwiększa ryzyko wystąpienia infekcji wirusowych, bakteryjnych czy grzybiczych.

Atopowe zapalenie skóry - przyczyny

Przyczyny atopowego zapalenia skóry są złożone i nie do końca poznane. Jednak do głównych przyczyn występowania tej choroby można zaliczyć:

• Przyczyny genetyczne - w przypadku wystąpienia AZS u dorosłego rośnie ryzyko przekazania choroby potomstwu. W przypadku AZS u obojga rodziców ryzyko wystąpienia choroby u dziecka wynosi 80%, a kiedy choruje jedno z rodziców - około 40%. 

• Dysfunkcja układu odpornościowego - u pacjentów z AZS obserwuje się nieprawidłową reakcję układu odpornościowego na bodźce zewnętrzne. Nadmierna aktywacja komórek immunologicznych prowadzi do stanu zapalnego skóry.

• Przyczyny środowiskowe - zanieczyszczone powietrze obniża mechanizmy obronne organizmu, ułatwiając tym samym przenikanie alergenów. Wysoka temperatura powietrza wpływa na nadmierne pocenie się skóry, co może nasilać objawy AZS.

• Przyczyny alergiczne - to jedne z głównych przyczyn występowania AZS u dzieci. Alergia pokarmowa (na mleko, jaja, orzechy, ryby, skorupiaki) najczęściej dotyka dzieci do 2. roku życia, ponieważ w tym wieku układ immunologiczny przewodu pokarmowego dziecka jest jeszcze niedojrzały. Do alergenów powietrznopochodnych przyczyniających się do rozwoju atopowego zapalenia skóry należą roztocza, wydzieliny z gruczołów zwierząt domowych, pyłki roślin oraz alergeny pochodzenia grzybiczego i bakteryjnego.

Atopowe zapalenie skóry - objawy

Objawy atopowego zapalenia skóry są bardzo charakterystyczne. W przypadku wystąpienia symptomów AZS należy skonsultować się z lekarzem w celu postawienia prawidłowej diagnozy (niektóre choroby skóry początkowo mogą dawać podobne objawy jak AZS).

Objawy atopowego zapalenia skóry u niemowląt umiejscowione są zazwyczaj na skórze głowy, na twarzy i na kończynach.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci starszych i nastolatków obejmuje głównie zgięcia stawowe, a u osób dorosłych zmiany mogą być rozsiane po całym ciele, chociaż najczęściej pojawiają się na rękach.

Do najważniejszych objawów AZS należy:

• silny świąd,

• nadmierna suchość skóry,

• rogowacenie skóry,

• skłonność do nawrotowych stanów zapalnych i zakażeń skóry,
  zaczerwienienie i rumień,

• pojawienie się grudek i pęcherzyków wypełnionych płynem surowiczym mogących tworzyć sączące ranki.

Atopowe zapalenie skóry - leczenie

W przypadku atopowego zapalenia skóry leczenie jest długie i trudne. Choroby niestety nie da się całkowicie wyleczyć, ale można złagodzić jaj przebieg i ograniczyć najbardziej dokuczliwe objawy.

Leczenie AZS polega na doustnym lub miejscowym zastosowaniu leków, dobieranych przez lekarza na podstawie indywidualnych potrzeb skóry, wieku pacjenta i stopnia nasilenia atopii. W kuracjach najczęściej stosuje się następujące leki:

• leki przeciwhistaminowe - stosowane są w celu zapobiegania reakcjom alergicznym wywołanym na skutek działania alergenów;

• glikokortykosteroidy w postaci maści - stosowane są w okresach zaostrzeń choroby, aby zmniejszyć stan zapalny. Ważne jest, aby stosować je przez jak najkrótszy okres potrzebny do opanowania objawów (do dwóch tygodni).

• inhibitory kalcyneuryny - zmniejszają stany zapalne skóry. Mogą być stosowane aż do ustąpienia stanu zapalnego. W odróżnieniu od glikokortykosteroidów nadają się do stosowania na twarz.
  
  

• leki immunosupresyjne - stosowane w ciężkich przypadkach, gdy leczenie miejscowe nie przynosi efektów.

• emolienty - nawilżają i natłuszczają skórę oraz odbudowują jej barierę ochronną. Zalecane są do regularnego stosowania w pielęgnacji skóry atopowej, nawet gdy nie ma aktywnych objawów;

• fototerapia - czyli leczenie światłem ultrafioletowym (UVB lub UVA). Fototerapię stosuje się u niektórych osób z atopowym zapaleniem skóry, jako wsparcie leczenia w celu zmniejszenia stanów zapalnych.
  
  

Co na atopowe skóry - kosmetyki i pielęgnacja

Odpowiednia pielęgnacja skóry dzieci i dorosłych jest jednym z elementów wspierających leczenie AZS. Kosmetyki do skóry atopowej przede wszystkim wzmacniają naturalną barierę hydrolipidową skóry. Dzięki temu zapobiegają utracie wody z naskórka, zmniejszając tym samym poziom suchości skóry. Z kolei składniki natłuszczające i nawilżające mają za zadanie złagodzenie świądu, podrażnień i zaczerwienień. Kosmetyki do skóry atopowej muszą zawierać jedynie łagodne składniki, aby nie podrażnić dodatkowo skóry.

Maści i kremy na atopowe zapalenie skóry dostępne bez recepty, płyny do kąpieli oaz kosmetyki do twarzy i ciała powinny być hipoalergiczne i łagodne dla skóry. Powinny zawierać składniki redukujące świąd, nawilżające, natłuszczające oraz regenerując skórę. 

W składzie kosmetyków dedykowanych skórze z AZS powinny znaleźć się następujące składniki:

• Emolienty - jak np. masło shea i naturalne oleje roślinne (olej konopny, olej bawełniany, olej ze słodkich migdałów, olej z pestek winogron). Te składniki skutecznie zatrzymują wodę w naskórku, natłuszczają i regenerują skórę, zapobiegając jej wysuszeniu.

• Ceramidy - są naturalnymi lipidami występującymi w skórze. Pomagają odbudować barierę ochronną i chronią skórę przed działaniem czynników zewnętrznych.

• Humektanty - takie jak mocznik, gliceryna czy kawas hialuronowy. Nawilżają skórę oraz zapobiegają utracie wody z jej głębszych warstw. Dodatkowo wzmacniają barierę hydrolipidową skóry.

• Pantenol (prowitamina B5) i alantoina - to substancje nawilżające, regenerujące, przeciwzapalne, łagodzące podrażnienia skóry oraz świąd.

• Ekstrakty roslinne - np. nagietek, aloes, owies łagodzą podrażnienia, nawilżają i odżywiają skórę.

• Witaminy - takie jak witamina A czy E chronią skórę przed uszkodzeniami, przeciwdziałają stanom zapalnym, a dodatkowo spowalniają przedwczesne starzenie się skóry, dzięki właściwościom przeciwutleniającym.

Składniki, których należy unikać, gdyż mogą zaostrzać objawy AZS to:

• Substancje zapachowe (mogą podrażniać skórę i powodować reakcje alergiczne).

• Parabeny i konserwanty o potencjalnym działaniu drażniącym (np. formaldehyd, fenoksyetanol).

• Alkohol (wysusza skórę i nasila podrażnienia).

Domowe sposoby leczenia atopowego zapalenie skóry

Poza stosowaniem odpowiednich kosmetyków objawy atopowego zapalenia skóry można łagodzić także sprawdzonymi domowymi sposobami. 

• Lecznicze kąpiele: Jednym ze sposobów na łagodzenie świądu jest kąpiel z dodatkiem rozmiękczonych płatków owsianych, oleju kokosowego lub oleju z wiesiołka. Te składniki działają przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie, a także ograniczają świąd skóry. Należy jednak pamiętać, aby woda używana do kąpieli była ciepła, ale nie gorąca. Po kąpieli należy natłuścić skrę emolientami. 

• Okłady z siemieniem lnianym: Siemię lniane jest bogatym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 i substancji oleistych. Dzięki temu odżywia, nawilża i natłuszcza skórę. Łagodzi podrażnienia oraz ogranicza świąd. 

• Kompres z rumianku: Rumianek ma działanie przeciwzapalne i kojące. W przygotowanym i ostudzonym naparze należy zamoczyć gazę i przyłożyć na zmienione chorobowo miejsca.

Domowe sposoby na atopowe zapalenie skóry mogą wspierać leczenie i łagodzić objawy choroby. Warto jednak pamiętać, że domowe metody stanowią jedynie uzupełnienie kuracji, ale nie zastąpią leczenia zaleconego przez lekarza.